II SA/Bd 1067/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na zarządzenie Dyrektora [...] w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie porządku wewnętrznego dla tymczasowo aresztowanych, skazanych i ukaranych postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. P. z [...] lipca 2021 r. A. K. (zwany dalej stroną lub skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na zarządzenie wewnętrzne Dyrektora [...] w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie porządku wewnętrznego dla tymczasowo aresztowanych, skazanych i ukaranych. W uzasadnieniu skarżący powołał się na sprzeczność ww. zarządzenia z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno–porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2016 r. poz. 2231). Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Procedura wnoszenia pism przez osobę pozbawioną wolności do administracji [...] uregulowana jest przepisami rozdziału 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno– porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. z 2016 r., poz. 2231). Kontrola prawidłowości wykonania czynności wskazanych w tym rozporządzeniu, a także wydanych na jego podstawie aktów wewnętrznych, nie należy jednak do sądu administracyjnego. Osoba kwestionująca prawidłowość działania administracji zakładu może wnieść skargę na działanie jednostek organizacyjnych oraz postępowanie funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej do innych niż sąd administracyjny instytucji wymienionych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2021 r., poz. 53) oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 647 ze zm.). Podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniu skargi, skarżone zarządzenie wewnętrzne Dyrektora [...] w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie porządku wewnętrznego dla tymczasowo aresztowanych, skazanych i ukaranych, ponad wszelką wątpliwość nie stanowi aktu prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. W myśl art. 94 Konstytucji RP organu samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Po pierwsze Dyrektor [...] nie jest organem jednostki samorządu terytorialnego (np. wójt, burmistrz, prezydent miasta, rada gminy, powiatu, sejmik województwa), ani też terenowym organem administracji rządowej (np. wojewoda). Po wtóre z pewnością wewnętrzne zarządzenie organizacyjne dyrektora [...] w przedmiocie porządku wewnętrznego dla [...], skazanych i ukaranych – nie stanowi norm powszechnie obowiązujących. Wobec tego wniesioną skargę – jako niepodlegającą właściwości sądu administracyjnego – należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji postanowienia. Jednocześnie trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został wniesiony w sprawie, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a.