II SA/Bd 1069/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy postanowił: oddalić wniosek. I W dniu 7 listopada 2013 r. (uzupełniony 30 listopada 2013 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) złożony przez P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. II Konieczność przyznania prawa pomocy skarżący uzasadnił skomplikowaniem sprawy oraz trudną sytuacją finansową. Wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z konkubiną oraz małoletnią córką. Zarówno skarżący jak i jego konkubina prowadzą działalność gospodarczą, z której uzyskują dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha zabezpieczoną hipoteką. Podał, że miesięcznie ma do zapłaty ratę kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł zaś na utrzymanie rodziny przeznacza [...] zł. Ponadto wnioskodawca podał, że posiada zadłużenie w wysokości ponad [...] zł. W bieżącym utrzymaniu pomaga rodzina. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2013 r. zobowiązano stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Z przedłożonych dokumentów z dnia 29 listopada 2013 r. wynika, że obecnie zamieszkuje u matki emerytki, która go utrzymuje. Otrzymuje doraźną pomoc od rodziny, która średnio wynosi [...] zł miesięcznie. Posiada zadłużenie w banku. Według zeznań podatkowych PIT-36 w 2011 r. uzyskał stratę zaś w 2012 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: III Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. , zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. IV Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). V W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa nie została przedstawiona przez skarżącego w sposób wiarygodny i rzetelny, ponieważ fakty które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy. W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Po pierwsze w złożonym formularzu PPF z dnia 5 listopada 2013 r. skarżący podał, że zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i ich wspólnym dzieckiem. Wezwanie z dnia 12 listopada 2013 r. zobowiązujące stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową w dniu 20 listopada 2013 r. odebrała konkubina. Natomiast w piśmie z dnia 29 listopada 2013 r. skarżący wskazał, że jego związek partnerski rozpadł się ponad miesiąc temu, a więc przed złożeniem formularza PPF. Odnosząc się do powyższych faktów należy wskazać na ewidentną sprzeczność oświadczeń wnioskodawcy zawartych w tak krótkim odstępie czasu (niespełna miesiąc). Po drugie w związku z powyższym nie przedstawił zeznań podatkowych konkubiny czy też jego matki, co również miało wpływ na ustalenie jego sytuacji finansowej (w wezwaniu z dnia 12 listopada 2013 r. zobowiązano stronę skarżącą do przedłożenia zeznań podatkowych innych domowników). Po trzecie skarżący nie podał źródeł finansowania zadłużenia, ponieważ matka skarżącego zapewnia tylko jego utrzymanie, zaś pomoc rodziny ma charakter doraźny. Tymczasem skarżący w skali miesiąca ma do zapłaty ratę kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł. Reasumując należy wskazać, że skarżący poprzestał jedynie na enigmatycznych i sprzecznych ze sobą twierdzeniach mających w jego ocenie uzasadnić przyznanie prawa pomocy. W przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Warto również zauważyć, że koszty sądowe (wyznaczenie pełnomocnika) mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. VI W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.