II SA/Bd 1087/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego oddala skargę Po rozpatrzeniu wniosku I. P. z dnia [...] 2005 r. Burmistrz B. decyzją z dnia [...] 2005 r. odmówił przyznania stypendium szkolnego w formie świadczenia pieniężnego na cele o charakterze edukacyjnym wnioskowane na rzecz córki J. P.. Powodem odmowy było niespełnienie przez wnioskodawczynię wynikającego z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty warunku, aby dochód na osobę w rodzinie nie przekraczał wysokości 316 zł. Według ustaleń organu w rodzinie wnioskodawczyni dochód na osobę wynosi 497,39 zł. W odwołaniu skarżąca domagała się, aby przy obliczaniu dochodu na osobę w jej rodzinie uwzględniono dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości wskazanej przez Urząd Miejski w B. (k. 7 akt administracyjnych – kopia oryginału bez późniejszych poprawek) w dniu 24 marca 2005 r. tj. w kwocie 225,35 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Burmistrza B. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, o którym mowa w art. 90d ustawy z dnia 16 grudnia 2004 r. - o zmianie systemu oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie może przekroczyć kwoty określonej w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej tj. kwoty 316 zł. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium ustaliło, że trzyosobowa rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodu otrzymywanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz z dochodu otrzymanego z tytułu zasiłku rodzinnego na córkę J. P. Kolegium wskazało, że stosownie do przepisu art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Gospodarstwo rolne rodziny skarżącej ma powierzchnię 7,47 ha. Przemnażając ilość hektarów przeliczeniowych gospodarstwa (7,47) przez określoną ustawą kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego (194) uzyskano kwotę miesięcznego dochodu w wysokości 1449,18 zł, co po doliczeniu kwoty zasiłku rodzinnego (43 zł) dało ogółem dochód miesięczny rodziny w wysokości 1492,18 zł. Po podzieleniu tegoż dochodu przez ilość osób w rodzinie (3) Kolegium obliczyło miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej w wysokości 497,39 zł. W konsekwencji organ drugiej instancji stwierdził, że kwota ta przekracza kryterium dochodowe, które jest określone na poziomie 316 zł. Kolegium podkreśliło, że w sprawach ustalania dochodu uprawniającego do otrzymania stypendium szkolnego nie ma zastosowania określenie dochodu według stawki wynikającej z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 5 października 2004 r. w sprawie przeciętnego dochodu w gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2003 r. (Dz. Urz. GUS z dnia 25 października 2004 r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Irena P. opisała trudną sytuację swojej rodziny. Wskazała, że mąż po wypadku przy pracy długo chorował (choroba zwyrodnieniowo – reumatyczna), a następnie pobierał rentę rolniczą, przy czym gospodarstwo rolne zostało oddane w dzierżawę. W okresie pobierania renty mąż podjął pracę w firmie ochroniarskiej, jednakże ze względu na stan zdrowia został zwolniony. Także skarżąca, pracująca jako kucharka w restauracji, została zwolniona z pracy. Ponieważ mąż pracował w okresie pobierania renty, za okres 1,5 roku (okres pracy) musiał zwrócić rentę, świadczenie rodzinne i ubezpieczenie wraz z odsetkami. W celu uzyskania pieniędzy na tę spłatę został sprzedany sprzęt rolniczy, który był na wyposażeniu gospodarstwa. Po zwolnieniu z pracy skarżącej i jej męża zarejestrowali się oni jako bezrobotni i korzystali z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. W następnym roku umowa dzierżawy została rozwiązana i obecnie skarżąca wraz z mężem sami prowadzą gospodarstwo rolne, jednakże gospodarka jest ograniczona tylko do uprawy ziemi. Ze względu na przerwę w opłacaniu składek ubezpieczeniowych mąż skarżącej nie może ubiegać się o rentę do momentu opłacenia składek przez 20 kwartałów. Prowadzona uprawa ziemi, ze względu na niskie ceny zboża, przynosi niewielkie dochody, które w roku 2005 były jeszcze mniejsze z uwagi na panującą w tym roku długotrwałą suszę. Dochody te są ponadto uzyskiwane z opóźnieniem, gdyż nabywcy zboża zalegają z zapłatą. Skarżąca uważa, że uwzględniając tą sytuację przyjęcie dochodu jej rodziny w oparciu o przelicznik 194 zł z 1 ha przeliczeniowego nie odpowiada faktycznej sytuacji, w jakiej się znajduje. Zdaniem skarżącej dochód w wysokości 194 ha z 1 ha przeliczeniowego jest możliwy do uzyskania jedynie w gospodarstwie specjalistycznym (hodowla bydła mlecznego, chów świń), dobrze prosperującym, natomiast w produkcji roślinnej osiągnięcie takiego dochodu jest możliwe tylko przy uprawie buraków cukrowych. Ze względu na te okoliczności skarżąca stoi na stanowisku, że w jej przypadku za dochód z gospodarstwa rolnego liczącego 7,47 ha przeliczeniowych nie można przyjąć dochodu uwzględniającego przelicznik 194 zł z 1 ha – czyli kwoty 1449,18 zł miesięcznie, ale dochód w wysokości wskazywanej przez Urząd Gminy w B. tj. w kwocie 225,35 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium zauważyło, argument skarżącej, iż nie zostało przekroczone kryterium dochodowe, gdyż dochód podany przez Urząd Gminy określał kwotę 225,25 zł, że nie może być uznany z uwagi na to, że przy pierwotnie wyliczonym dochodzie zastosowano przepisy wynikające z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 5 października 2004 r. w sprawie przeciętnego dochodu w gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Stawka dochodu określona w tym obwieszczeniu nie ma zastosowania w sprawach ustalania dochodu uprawniającego ustalenie prawa do stypendium szkolnego. Pierwotnie określony w dniu 24 marca 2005 r. dochód uległ bowiem zmianie stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) przywoływaną dalej jako "ppsa", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie będąc więc związany zarzutami i wnioskami danej skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod wagę z urzędu dostrzeżonych w toku kontroli legalności decyzji wszelkich naruszeń prawa, i to niezależnie od żądań oraz zarzutów podniesionych w skardze. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie podało podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Kolegium wskazało, że podstawą prawną rozstrzygnięcia jest art. 90d ust. 1,7 i 9 oraz art. 90f ustawy z dnia 16 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 281, poz. 2781). Tymczasem przywoływane (a częściowo także cytowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji) art. 90d ust. 1,7 i 9 oraz art. 90f - nie są jednostkami redakcyjnymi ustawy z 16 grudnia 2004 r. (ostania jednostka redakcyjna tej ustawy to art.7), ale nowymi jednostkami redakcyjnymi ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572; z późn.zm.), które zostały do niej wprowadzone na mocy art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2004 r. Prawidłowo zatem powinny być powołane przepisy art. 90d i art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Mając wobec tego na uwadze, że - pomimo błędnego powołania - istnieje realnie w ustawie obowiązującej w momencie podejmowania decyzji podstawa prawna do jej wydania, nie można uznać tej decyzji za wydaną bez podstawy prawnej. Nie istnieje zatem konieczność orzeczenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071;z późn. zm.; zwaną dalej "kpa"), ale należy jedynie stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z uchybieniem art. 107 § 1 kpa tj. z uchybieniem obowiązku podania właściwej podstawy prawnej (tak też B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wydanie 6 zaktualizowane i rozszerzone, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 723, numer boczny 29). Dostrzegając to uchybienie przepisowi postępowania Sąd uznał, że nie może być ono przyczyną uchylenia decyzji, nie miało bowiem wpływu na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa), samo zaś rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty "miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703)". Art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wskazuje jako "kryterium dochodowe na osobę w rodzinie" kwotę 316 zł. Słusznie zatem organy obu instancji przyjęły, iż w przypadku przekroczenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącej ponad kwotę 316 zł, nie może być przyznane wnioskowane przez nią stypendium szkolne. Ustalając z kolei wysokość dochodu na osobę w rodzinie skarżącej należy uwzględnić przepis art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty. Stanowi on, że "Miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3." W sposób jasny zatem ustawa o systemie oświaty odsyła do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Wśród przepisów objętych tym odesłaniem znajduje się także przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzający, iż "Przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł." Organy administracji były wobec tego na mocy powyższych przepisów zobowiązane przyjmować miesięczny dochód z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego skarżącej w wysokości 194 zł, niezależnie od tego jaki był rzeczywisty dochód uzyskiwany z tegoż gospodarstwa. Przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej zastosowany w niniejszej sprawie w związku z treścią przepisu art. 90d ust. 8 ustawy o pomocy społecznej należy przy tym uznać za przepis szczególny, wyłączający możliwość przyjęcia dochodu z 1 ha przeliczeniowego określanego na podstawie innych przepisów. Niedopuszczalne zatem byłoby, tak jak chce tego skarżąca, zastosowanie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha ustalanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz.. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431; z późn. zm.). Według obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 25 października 2004 r. dochód ten w roku 2003 wynosił 1.086 zł (Dz. Urz. GUS z 2004 r. Nr 10. poz. 53), czyli 90,50 zł miesięcznie. Uwzględniając wielkość gospodarstwa skarżącej (7,47 ha) oraz wysokość dochodu określoną przez Prezesa GUS miesięczny dochód tegoż gospodarstwa wynosiłby 676,03 zł, a więc w przeliczeniu na osobę jej trzyosobowej rodziny – 225,34 zł. Przyjęcie tej kwoty za pochodzący z pracy w gospodarstwie rolnym dochód na osobę w rodzinie skarżącej jest niemożliwe nie tylko z wyżej podanego względu (tj. odmiennej podstawy prawnej wydania obwieszczenia Prezesa GUS), ale chociażby z tego powodu, że uwzględnia ona sytuację w roku 2003, a nie w roku 2005, w którym rozpatrywano sprawę. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.