II SA/Bd 1098/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant st. asyst. sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją [...] z [...] lipca 2013 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta K. na podstawie art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 4, pkt 6, pkt 11, pkt 22, art. 17, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1, ust. 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 z zm.) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3) oraz art. 104 Kpa po rozpatrzeniu wniosku B.R., odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem S., ponieważ w myśl art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, fakt pozostawania rolnikiem wyklucza wnioskującą z kręgu osób, które mogą otrzymać to świadczenie. Odwołanie od tej decyzji, wniosła B. R.. Potwierdzając fakt posiadania gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielką od 2003 r., wskazała, że nie wykonywała nigdy w nim żadnych prac. Stwierdziła ponadto, że rolnik, niezależnie od wielkości gospodarstwa rolnego może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż spełnia warunek zawarty w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała także, że syn wymaga stałej opieki ze względu na stan zdrowia, pozostaje pod kontrolą różnych poradni, potrzebuje też ciągłej rehabilitacji i jest po kilku operacjach. Podniosła też, że praca przy dziecku niepełnosprawnym trwa całą dobę, całe życie dostosowane jest do jego potrzeb, zaś uniemożliwienie pobierania świadczenia spowoduje konieczność poszukiwania pracy. Niesłusznie więc pozbawiono ją świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ przede wszystkim powinno kierować się dobrem dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] sierpnia 2013 r. ([...] na podstawie art. 17 ust. 1 ww. ustawy z 28 listopada 2013 r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołując treść ww. art. 17 ust. 1 organ odwoławczy stwierdził, że ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala stwierdzić, że nie zostały spełnione warunki określone w tym przepisie uprawniające do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, iż wnioskodawczyni jest rolnikiem i nie zachodzi z jej strony brak podjęcia zatrudnienia lub rezygnacji z niego ze względu na konieczność sprawowania opieki. Na powyższą decyzję B. R. złożyła skargę wywodząc, że ustawa w żadnym punkcie nie określa, iż rolnikom nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Odpowiadając na skargę organ powtarzając argumentację z zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i powoływanej dalej jako "P.p.s.a." uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że skarżąca na terenie gminy K. jest od roku 2003 współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych, tj. [...] ha przeliczeniowych i jest ubezpieczona w ramach ubezpieczenia zdrowotnego przy mężu w KRUS- ie. Faktom tym skarżąca nigdzie nie zaprzeczyła. Po myśli art. 17 ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom tam wskazanym, tj. matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tak więc jedną z głównych przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast w art. 3 pkt 22 tej ustawy, ustawodawca zawarł definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stanowiąc że jest to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej". Powyższa ustawowa definicja rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie zawiera w sobie prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Tak więc w świetle tej regulacji do rolnika posiadającego gospodarstwo rolne nie można zastosować pojęcia rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Potwierdził to swą uchwałą z dnia 11 grudnia 2012 r. - sygn. akt I OPS 5/12 podjętą w trybie art. 15 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w składzie siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że w świetle art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko zawarte przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale oznacza, iż ustalenie przez organ, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne obliguje ten organ do negatywnego rozpatrzenia wniosku o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez potrzeby oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Natomiast legalną definicję terminu rolnik odnaleźć można w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz.U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 z zm.). W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Nadto art. 16 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wskazuje, że ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy, iż mimo niekwestionowanej trudnej sytuacji życiowej skarżącej, negatywne rozpatrzenie jej wniosku przez organ o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego odpowiada prawu. Ustalenie przez organ, że w myśl przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników skarżąca jest rolnikiem pozbawia ją prawa, do świadczenia pielęgnacyjnego, bez potrzeby badania dalszych przesłanek z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaznaczyć należy, iż Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej skarżącej, czy też faktu sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym synem, która to opieka wymaga od niej wielkiego wysiłku, jednakże, będąc osobą objętą ubezpieczeniem KRUS skarżąca nie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy, z uwagi na brak podstaw wskazanych treścią przywołanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wyeliminowania zaskarżonej, decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy oddalił skargę.