II SA/Bd 1118/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 4, art. 11 ust. 2, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływana jako K.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...]. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy. We wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r. W. S. wniósł o przyznanie zasiłku okresowego wskazując, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i partnerką K. W. Następnie, w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. skarżący oświadczył, że nie prowadzi już wspólnego gospodarstwa domowego z partnerką. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] Wójt Gminy C. na podstawie art. 3 ust. 4, art. 4, art. 8, art. 11 ust. 2, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, ust. 4, 5 i 6, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 104 K.p.a. odmówił przyznania W. S. świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego i przedłożonych dokumentów ustalono, iż strona spełnia kryterium dochodowe do przyznania pomocy określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Organ podał, że w drodze aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2017 r. ustalono, iż rodzina wnioskodawcy składa się z 3 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Organ wskazał ponadto, że przyczyną odmowy, na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, przyznania wnioskowanych świadczeń było niepodjęcie przez K. W. - osobę prowadzącą ze stroną wspólne gospodarstwo domowe - współpracy z pracownikiem socjalnym i odmowa podjęcia prac społecznie użytecznych. Odwołanie od decyzji Wójta złożył skarżący wskazując, że uzasadnienie decyzji nie odnosi się do jego sytuacji rodzinnej. Podkreślił, że informował pracowników opieki społecznej o zmianie sytuacji rodzinnej oświadczając, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z K. W. Organ jednak nie odniósł się do tej informacji, czego wyrazem jest uzasadnienie decyzji niezgodne ze stanem faktycznym sprawy. Zaskarżoną do Sądu, powołaną na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta w uzasadnieniu wskazując, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Organ podniósł, że osoby, które wnoszą o przyznanie im publicznych pieniędzy na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałać z pracownikiem socjalnym pod rygorem odmowy przyznania świadczenia. Organ stwierdził, że wobec postawy prezentowanej przez stronę i członka jego rodziny – K. W., nie można uznać za wystarczające wyjaśnienie zawarte w piśmie z [...] maja 2017 r., że nie prowadzi z K. W. wspólnego gospodarstwa domowego. Organ podkreślił, że twierdzenie skarżącego nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym, bowiem [...] maja 2017 r. ww. wspólnie odbierali żywność. Zdaniem organu, poczynione ustalenia wskazują, że strona, oczekując wsparcia z pomocy społecznej, nie wywiązuje się z nałożonych obowiązków i nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. W konsekwencji organ uznał decyzję organu I instancji za zgodną z prawem. Skargę na powyższą decyzję złożył W. S. wskazując, że jej uzasadnienie nie obrazuje jego sytuacji rodzinnej. Argumentował, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że poinformował pracowników opieki społecznej o zmianie sytuacji rodzinnej oświadczając, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z K. W. Organ jednak nie odniósł się do tej informacji, czego wyrazem są uzasadnienia decyzji organów niezgodne ze stanem faktycznym sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja wydana przez organ I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Wskazanymi orzeczeniami organy naruszyły mianowicie przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, że organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czym naruszyły przepisy art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W szczególności organ, pomimo oświadczenia skarżącego zawartego w piśmie z dnia [...] maja 2017 r., w którym poinformował on, że nie prowadzi już wspólnego gospodarstwa domowego z K. W., w żaden sposób nie poczynił ustaleń w tym zakresie, co spowodowało naruszenie wskazanych przepisów postępowania. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie zasiłku okresowego wskazując, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, podając, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i partnerką – K. W. Głównym powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia był argument, że partnerka skarżącego – K. W. - osoba prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe - odmówiła współdziałania z pracownikiem socjalnym oraz odmówiła przyjęcia propozycji pracy. W konsekwencji, organ argumentował, że brak współdziałania strony z organem w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W niniejszej sprawie, organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] maja 2017 r., złożonym jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, oraz w odwołaniu. Skarżący konsekwentnie w toku postępowania podkreślał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi jedynie z synem. Organ w toku postępowania powinien był wyjaśnić stan faktyczny sprawy, w szczególności zaś ustalić aktualną sytuację rodzinną skarżącego, czego nie uczynił. Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności, spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obciąża bowiem organ administracyjny (wyrok NSA z 7.05.1985 r., II SA 318/85). Dlatego też organ odwoławczy, będąc zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, powinien był prowadzić postępowanie dowodowe w ten sposób, aby istotne dla sprawy okoliczności ustalić. W niniejszej sprawie winien zatem ustalić, jaka jest aktualna sytuacja skarżącego, w szczególności, czy prawdziwe są jego twierdzenia odnośnie tego, że nie prowadzi już wspólnego gospodarstwa domowego z K. W. Należy przy tym zaznaczyć, że organ powołał się na to, iż ww. osoby [...] maja 2017 r. wspólnie odbierały żywność. Okoliczność ta nie ma znaczenia, ponieważ pismo skarżącego informujące o zaprzestaniu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego pochodzi z [...] maja 2017 r., a więc jest późniejsze. Nie można wykluczyć, że w przeciągu kilku dni doszło do zakończenia związku skarżącego z dotychczasową partnerką. Ponadto uzasadnienie decyzji organu II instancji zawiera sformułowania dotyczące zupełnie innej sprawy, niż rozpatrywana, dotycząca W. S. (odnosi się ona mianowicie do B. W. i dotyczy niedotrzymania postanowień kontraktu socjalnego). Wszystkie ww. uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10.02.1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7; T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757). Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona analizy aktualnej sytuacji rodzinnej strony, oceni całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i podejmie stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), uchylił decyzje organów obu instancji.