II SA/Bd 112/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (zwany dalej "Dyrektorem"), na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") postanowieniem z [...] listopada 2023 r. nr [...] stwierdził, że złożony przez Product Placement Sp. z o.o. (tj. przez skarżącą Spółkę) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie nałożenia na Spółkę decyzją Dyrektora z [...] stycznia 2023 r. nr [...] kary pieniężnej w wysokości [...] zł, o której mowa w art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.jedn. z 2023 r. poz. 1124 ze zm., zwanej dalej "ustawą") – został wniesiony z uchybieniem terminu. Dyrektor wskazał, że z uwagi na brak wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (w skrócie "CRBR") zawiadomieniem z [...] września 2022r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (zwanej dalej "ustawą"). Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka nie została podjęta przez Spółkę. Decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] Dyrektor nałożył na Spółkę karę pieniężną, o której mowa w art. 153 ust. 1 ustawy, w wysokości [...] zł. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka nie została podjęta przez Spółkę w terminie, zatem w trybie uregulowanym w art. 44 k.p.a. uznano ją za doręczoną [...] lutego 2023 r. Skarżąca Spółka pismem z [...] września 2023 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] stycznia 2023 r. Dyrektor podniósł, że zgodnie z art. 127 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia stronie, o czym Dyrektor pouczył w treści decyzji nakładającej karę pieniężną. Wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy Spółka nadała w placówce Poczty [...] [...] września 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Dyrektor wskazał ponadto, że postanowieniem z [...] października 2023 r. nr [...] odmówił Spółce przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze do Sądu Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 134 k.p.a. w zw. z art. 43 i 44 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że upłynął termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sytuacji gdy decyzją Dyrektora z [...] stycznia 2023 r. nie została w sposób prawidłowy doręczona Skarżącej, a więc termin na wniesienie wniosku obiektywnie w ogóle nie rozpoczął biegu, 2) art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 12 i art. 81a k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i następnie bezpodstawne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Dyrektora, a co za tym idzie pozbawienie Skarżącej prawa do instancyjnej kontroli zapadłego rozstrzygnięcia, co jest rażąco sprzeczne z obowiązkiem działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, w tym w sposób budzący zaufanie do organów, a także przeczy zasadzie rozstrzygnięcia wszelkich ewentualnych wątpliwości dotyczących stanu faktycznego na korzyść strony, 3) art. 107 § 3 i art. 58 § 1 i 2 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Dyrektora z [...] stycznia 2023 r., pomimo złożenia przez Skarżącą uzasadnionego wniosku o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, co powinno skutkować przywróceniem terminu i rozpoznaniem tego wniosku, albowiem Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi (o ile w ogóle miało miejsce) nastąpiło bez winy strony, a wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przed upływem 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że dopiero [...] września 2023 r. zapoznała się z upomnieniem Naczelnika T. U. S. w B. z [...] sierpnia 2023 r. wzywające Spółkę do uregulowania należności w wysokości [...] zł oraz odsetek za zwłokę. Skarżąca zauważyła, że Dyrektor prowadził z urzędu postępowanie w stosunku do Spółki, natomiast Spółka nie odebrała żadnej z kierowanych do niej na adres: ul. [...]/2 w W. przesyłek. Spółka podniosła, że wbrew twierdzeniom Organu w skrzynce oddawczej należącej do Skarżącej przy ul. [...]/2 w W. ani w drzwiach adresata listonosz nie pozostawił zawiadomienia (awiza) o pozostawieniu decyzji we właściwej placówce pocztowej, w związku z nieobecnością adresata. Spółka wskazała, że po zakończeniu pandemii zarówno Prezes Zarządu Spółki jak i pracownicy (3 osoby) pracują w systemie zdalnym, a skrzynka pocztowa z korespondencją – z dołożeniem należytej staranności – jest sprawdzana co najmniej raz lub dwa razy w tygodniu przez Prezesa Zarządu. Jednakże, z nieznanych dla Skarżącej przyczyn, Prezes Zarządu nie znalazła w skrzynce pocztowej (czy innych miejscach wymienionych przez ustawodawcę) jakichkolwiek zawiadomień o konieczności odbioru przesyłek poleconych z placówki pocztowej. Przy czym nie chodzi o 1 czy 2 awiza, ale Skarżącej nie doręczono łącznie 10 zawiadomień o nadejściu przesyłki poleconej tj. 5 zawiadomień pierwotnych i 5 zawiadomień powtórnych. W konsekwencji Spółka nie mogła nawet przypuszczać, że toczy się wobec niej postępowanie. Już chociażby w świetle zasad doświadczenia życiowego nie jest możliwe, aby Spółka pominęła aż 10 awiz. Takie jej zaniechanie byłoby nieracjonalne w sytuacji, gdy w tym okresie na bieżąco odbierano szereg korespondencji adresowanej do Spółki. Zdaniem Spółki najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem zaistniałej sytuacji jest przyjęcie nieprawidłowego wykonania usługi pocztowej przez listonosza – brak pozostawienia awiz w skrzynce pocztowej Skarżącej. Skarżąca zwróciła uwagę, że problem z awizowaniem przesyłek w dzielnicy W. jest powszechnie znany, wielokrotnie bowiem miały miejsce sytuacje, w których listonosz nawet nie podejmował próby doręczenia korespondencji, po czym po kilku dniach w skrzynce pocztowej znajdowało się zawiadomienie pierwotne wraz z zawiadomieniem powtórnym. Powszechność takiej praktyki ze strony listonoszy pracujących na terenie dzielnicy W. jest faktem notoryjnym. Spółka podkreśliła, że sposób opisania koperty zawierającej przesyłkę jak też zwrotnego poświadczenia obioru może budzić wątpliwości. Podpisy nakreślone przy poszczególnych datach są nieczytelne, uniemożliwiają identyfikację osoby doręczającej awizo i przyjmujące niepodjętą przesyłkę. Brak zatem dowodu doręczenia z którego wynikałoby, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas a zatem w konsekwencji brak podstaw do twierdzenia, że przesyłka była dwukrotnie awizowana (art. 44 § 2 i § 3 k.p.a.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Dyrektor podkreślił, że Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów kwestionujących pracę doręczyciela Poczty [...] (nie zgłosiła reklamacji na pracę doręczyciela). Nie przedstawiła także żadnych dowodów, którymi mogłaby obalić prawdziwość informacji zawartych na kopertach oraz zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Dyrektor podkreślił, że adnotacje poczty na zwróconej przesyłce – zamieszczone na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru, mają walor dokumentu urzędowego i korzystają z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodnie z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Niepoparte rzetelnymi dowodami oświadczenie o braku awiza nie mogą podważyć skutku doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. (stosowanego odpowiednio, jak wskazuje art. 127 § 3 k.p.a.) zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Powyższe oznacza, że organ drugiej instancji po wpłynięciu odwołania (odpowiednio – wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać kwestię zachowania terminu jego wniesienia. Wymaga to ustalenia, czy doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a jeżeli tak, to w jakiej dacie. Ustalenia tego organ winien dokonać na podstawie przekonujących dowodów, przede wszystkim na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanego aktu. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem przy pomocy którego realizowana jest procedura doręczenia opisana w art. 44 k.p.a. Jak wskazano w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Powyższy przepis wprowadza tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Ocena skuteczności takiego doręczenia dokonywana jest przez pryzmat zachowania procedury z art. 44 K.p.a. Szczegóły dotyczące doręczeń regulują przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 1640 ze zm.). W art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego przyjęto, że użyte w ustawie określenie przesyłka rejestrowana oznacza przesyłkę pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Zgodnie natomiast z § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2020 r. poz.1026), jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 Prawa pocztowego, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową. Stosownie zaś do art. 17 Prawa pocztowego, potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez operatora wyznaczonego oraz wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pobrane samodzielnie z systemu teleinformatycznego operatora wyznaczonego służącego do nadawania rejestrowanych przesyłek pocztowych lub przekazów pocztowych mają moc dokumentów urzędowych. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest zatem dokumentem urzędowym i jako taki dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności), o ile tylko spełnia wymogi co do jego formy i treści oraz potwierdza fakt i datę doręczenia zgodnie z umieszczonymi nań danymi (domniemanie zgodności z prawdą). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ administracji. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Oznacza to, że adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 27 marca 2024 r. sygn. II SA/Gd 1008/23). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2022 r. II GZ 173/22, wyrok NSA z 24 maja 2023 r., II GSK 1303/22). Z akt administracyjnych wynika, że skierowana do Skarżącej Spółki decyzja Dyrektora z [...] stycznia r. była pierwotnie awizowana [...] stycznia 2023 r., a powtórnie [...] stycznia 2023 r. Awiza pozostawiono w skrzynce pocztowej. Termin odbioru korespondencji upłynął zatem [...] lutego 2023 r. i tę datę uznano za datę jej doręczenia. Wobec braku odbioru korespondencji, przesyłkę zwrócono do organu [...] lutego 2023 r. Informację w tym zakresie przedstawiono na kopercie oraz połączonym z nią zwrotnym potwierdzeniem odbioru. (koperta k. 25 akt administracyjnych organu). Przy wszystkich wskazanych datach znajdują się podpisy, w tym podpisy doręczyciela. Nie są to wprawdzie podpisy o standardzie kaligraficznym, tym niemniej poszczególne litery podpisu są rozróżnialne i pozwalają na odczytanie słowa składającego się nazwisko podpisującego (np. "Keczenas" – osoba która pozostawiła pierwsze awizo). W konsekwencji powyższego zasadne jest zatem przyjęcie przez Dyrektora, że 14 dniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął [...] lutego 2023 r. Wniesienie wniosku przez Spółkę o wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] września 2023 r. (pieczęć pocztowa na kopercie - k. 30 akt administracyjnych organu) nastąpiło zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Niezasadne są zarzuty Skarżącej, że nie można uznać, że próba doręczenia decyzji Dyrektora z [...] stycznia 2023 r. w ogóle miało miejsce. Brak jest bowiem dowodu pozwalającego na uznanie, że nie doszło do fikcji doręczenia z powodu braku w skrzynce odbiorczej skarżącego. Wobec istnienia dokumentu urzędowego w postaci koperty ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, wskazującego na skuteczne doręczenie decyzji w rozumienia art. 44 K.p.a., same twierdzenia Skarżącej wskazującej na okoliczności przeczące takiemu stanowi rzeczy (tj. w żaden sposób nieudokumentowane praktyki które jakoby mają miejsce przy doręczeniu przesyłek pocztowym w dzielnicy W. w W.), nie są wystarczające od obalenia wiarygodności dokumentu urzędowego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 44 k.p.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienia NSA z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OZ 275/21, z 26 września 2023 r. III FZ 404/23). Przeciwdowodem uznania doręczenia za nieskuteczne z powodu m.in. braku pozostawienia awiza, mogło by być w przedmiotowej sprawie np. stwierdzenie poświadczenia nieprawdy przez listonosza na dokumencie urzędowym w postaci koperty ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Do ustalania takiej okoliczności uprawnione są jednak organy ścigania i gdyby okoliczność taką ustalono po zakończonym postępowaniu administracyjnym, należałoby ją rozważyć jako przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Jeżeli zatem organ dysponował niebudzącym wątpliwości dokumentem urzędowym, czyli prawidłowo awizowaną przesyłką zawierającą wszystkie prawem przewidziane elementy, w oparciu o który stwierdził datę doręczenie decyzji i w konsekwencji wniesienie środka odwoławczego z naruszeniem terminu, to okoliczność ta stanowiła podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do ostatniego z zarzutów Skarżącej należy też wskazać, że stwierdzając naruszenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ nie bada przyczyn takiego stanu rzeczy, w tym nie bada, czy wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. Tego rodzaju okoliczności mogą mieć znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie jednakże tej kwestii nie dotyczyło. Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z [...] października 2023 r. Dyrektor odmówił Skarżącej przywrócenia ww. terminu (postanowienie to, wskutek zażalenia z [...] listopada 2023 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora z [...] grudnia 2023 r.). Należy jednakże zauważyć, że samo toczenie się postępowania o przywrócenie terminu nie zmienia faktu uchybienia terminu na wniesienie środka odwoławczego, którego stwierdzenie jest istotą rozstrzygania na podstawie art. 134 k.p.a. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z ze zm.) skargę oddalił.