II SA/Bd 1121/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Wojciech Jarzembski Sędzia WSA: Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA: Anna Klotz Protokolant: Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Krzysztofa K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" w B. z dnia [...] 2005 roku, nr [...]. Decyzją z [...] 2005 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. - Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] odmówił Krzysztofowi K. pomocy w formie zasiłku stałego, powołując się na regulację art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późń. zm.). Odmowa przyznania pomocy uzasadniona została nie spełnieniem przez wnioskodawcę podstawowego warunku tj. kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, bowiem na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 30 sierpnia 2005 r. ustalono, że zainteresowany zamieszkuje w lokalu wynajmowanym i opłacanym przez jego matkę, co stanowi formę alimentacji Krzysztofa K. Dodatkowo podniesiono, że zainteresowany nie udokumentował faktu płacenia zasądzonych alimentów oraz pochodzenia środków, z których są regulowane. W odwołaniu od powyższej decyzji Krzysztof K. podniósł, iż czynsz najmu oraz pozostałe należności czynszowe dotyczące lokalu mieszkalnego przezeń zamieszkałego w całości uiszcza jego matka, z którą nie prowadzi jednak wspólnego gospodarstwa domowego. Nie rozumie też powodów, dla których nie została przyznana mu pomoc w formie zasiłku stałego, bowiem dotychczas świadczenie to otrzymywał, a jego sytuacja życiowa nie zmieniła się. Potwierdził też, że zasądzonych alimentów nie płaci regularnie, a dodatkowo posiada duże zadłużenie w ZUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż prawidłowo zaliczono opłaty czynszowe uiszczane przez matkę zainteresowanego z tytułu wynajmowanego przez nią mieszkania jako miesięczny dochód odwołującego, którego wysokość - 666, 40 zł przekracza kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku stałego. Podniesiono, że występuje tu forma alimentacji rodzicielskiej polegająca na obowiązku wzajemnego wspierania i uczestniczenia w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, stanowiąc tym samym tytuł i źródło dochodu korzystającego ze wsparcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Krzysztof K. oświadczył, iż aktualnie nie posiada żadnych dochodów, a ponoszone przez jego matkę koszty utrzymania mieszkania, w którym zamieszkuje, będzie musiał zwrócić, bowiem tak przewiduje zawarta przez niego ustna umowa pożyczki z matką. Wskazuje też na swoją trudną sytuację życiową; ze względu na orzeczony stopień niepełnosprawności nie może znaleźć zatrudnienia, a jednocześnie odmawia się mu przyznania pomocy z opieki społecznej. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie podjęto z naruszeniem prawa. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej dokonuje oceny, na skutek zaskarżenia działalności (działania bądź zaniechania) organu administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem, w tym przypadku - oceny powodów odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Nie zastępuje więc organu administracji publicznej i nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jak z tego wynika, zasiłek stały jest świadczeniem obligatoryjnym, przyznawanym ze środków pomocy społecznej osobom, które spełniają określone wyżej warunki. W przypadku skarżącego, jako bezsporne należy uznać okoliczności związane z samotnym zamieszkiwaniem i prowadzeniem jednoosobowego gospodarstwa domowego, jak również orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Sytuację dopełnia też brak przyznanego świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy. Meritum sporu dotyczy jednak nie spełniania przez skarżącego kryterium dochodowego, który zamieszkując w mieszkaniu wynajmowanym przez jego matkę, zdaniem organów orzekających legitymuje się dochodem równym kosztom utrzymania tego lokalu. Powyższe rozumowanie nie znajduje, zdaniem Sądu, oparcia w przepisach prawa. Przede wszystkim odwołać należy się do mających zastosowanie przepisów cywilnoprawnych regulujących stosunek prawny pomiędzy matką skarżącego jako najemcą lokalu mieszkalnego, a osobą wynajmującą to mieszkanie. Występujący tu stosunek najmu lokalu, zgodnie z ogólnym przepisem art. 353 K.c. mającym zastosowanie do wszystkich umów obligacyjnych, kreuje osobisty stosunek prawny pomiędzy niezależnymi od siebie podmiotami. Na jego podstawie zgodnie z art. 695 K.c. najemca uzyskuje prawo używania rzeczy najętej, czyli tytuł prawny do tego rodzaju działania, uiszczając w zamian określony w umowie czynsz. Korelatem przysługującego najemcy prawa wyłącznego korzystania z przedmiotu najmu jest jego osobista odpowiedzialność z tytułu płatności czynszu. Zajmowany przez skarżącego lokal jest w istocie przedmiotem najmu, w którym on nie uczestniczy. Nie odpowiada więc za płatności czynszowe, ani też za pozostałe obowiązki najemcy, bowiem te obciążają jego matkę, która na mocy stosownej umowy przyjęła na siebie określone zobowiązania, bez względu na okoliczność faktycznego, osobistego korzystania z przysługującego jej uprawnienia. Przebywanie w mieszkaniu jej syna, nie zmienia sytuacji prawnej w zakresie tytułu prawnego do lokalu jak i odpowiedzialności za przyjęte na siebie obowiązki. Nie sposób w związku z tym uznać, by wywiązywanie się przez najemcę lokalu (matkę skarżącego) z przyjętych na siebie obowiązków stanowiło jednocześnie konkretyzację obowiązku alimentacyjnego wobec jej syna, nawet jeżeli faktycznie to on zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Obowiązek dostarczania środków utrzymania wynikający z art. 128 K.r.o. polega w tym przypadku na umożliwieniu przebywania w lokalu, którego dysponentem jest osoba posiadającą tytuł prawny, a więc matka skarżącego. Charakter finansowy czynność ta mogłaby uzyskać jedynie w przypadku partycypacji zobowiązanego z tytułu obowiązku alimentacyjnego w kosztach utrzymania lokalu, do którego tytuł prawny przysługuje uprawnionemu. Obowiązek alimentacyjny polega bowiem na bezpośrednim działaniu zobowiązanego ukierunkowanym na pomoc osobie uprawnionej, przy czym nie należy interpretować tej czynności zbyt szeroko, obejmując jej zakresem również wykonywanie przyjętych na siebie obowiązków z innego tytułu. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji wyroku.