II SA/Bd 1134/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-02-16
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Joanna Brzezińska, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ architektoniczno-budowlany jest związany decyzją o warunkach zabudowy w zakresie obowiązku uzgodnienia pozwolenia na budowę z konserwatorem zabytków, gdy obiekt figuruje w gminnej ewidencji zabytków, mimo braku określenia warunków ochrony zabytków w decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Organ architektoniczno-budowlany jest związany decyzją o warunkach zabudowy, jednak nie zwalnia go to z obowiązku przestrzegania innych przepisów prawa, w tym art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, który wymaga uzgodnienia pozwolenia na budowę z konserwatorem zabytków, gdy obiekt figuruje w gminnej ewidencji zabytków. Brak określenia warunków ochrony konserwatorskiej w decyzji o warunkach zabudowy nie jest sprzeczny z koniecznością uzyskania takiego uzgodnienia.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę dla rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego wpisanego do gminnej ewidencji zabytków. Organ pierwszej instancji odmówił, powołując się na brak akceptacji Miejskiego Konserwatora Zabytków, mimo że decyzja o warunkach zabudowy nie zawierała szczegółowych wymogów konserwatorskich. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, uznając obowiązek uzgodnienia z konserwatorem. WSA oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość stanowiska organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Anna Klotz Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 roku sprawy ze skargi Z. P. i W. P. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], Prezydent M. T. na podstawie art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku: W. P., odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego dwurodzinnego w T. przy ul. [...] na działce nr [...], obr. 36.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie orzekający organ podniósł, iż w dniu [...].02.2014 r. inwestor wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę dla inwestycji pn.: "Rozbudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego dwurodzinnego" w T. przy ul. [...] na terenie działki nr [...] obr. 36. Na wstępie sprawdzono kompletność wniosku zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Wobec nie stwierdzenia braków formalnych, ustalono obszar oddziaływania obiektu i zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W związku z wpisem istniejącego budynku mieszkalnego przy ul. [...] do Gminnej Ewidencji Zabytków pod pozycją nr 1922, zawiadomienie o wszczęciu postępowania przekazano również Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków i K. - P. Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków.
W wyniku weryfikacji złożonych dokumentów, dokonanej na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane stwierdzono nieprawidłowości i dlatego postanowieniem z dnia [...].03.2014 r. wezwano inwestora do ich usunięcia. W uzasadnieniu postanowienia, poza szczegółowym wyjaśnieniem żądania dostarczenia projektu budowlanego zgodnego z decyzją o warunkach zabudowy, uzasadniono obowiązek uzgodnienia projektowanej inwestycji z odpowiednimi służbami ochrony zabytków, wynikający z art. 39 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
W nawiązaniu do postanowienia z dnia [...].03.2014 r. Miejski Konserwator Zabytków, pismem z dnia [...].03.2014 r., poinformował o wcześniej ustalanych warunkach konserwatorskich (przekazywanych również inwestorowi w 2013 r.), w których wskazano budynek nr [...] jako historyczny do zachowania.
W wyznaczonym postanowieniem z dnia [...].03.2014 r. terminie inwestor udzielił odpowiedzi i dostarczył zmieniony projekt budowlany.
Projekt ten w dniu [...].04.2014 r. przekazano Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków, celem uzgodnienia na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w związku z porozumieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. zawartym pomiędzy Wojewodą K. - P., a Prezydentem M. T. w sprawie powierzenia prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości K. - P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Gminie M. T. (Dz. Urz. Wojewody K. -Pomorskiego Nr [...] z [...].03.2004 r. ze zm.).
W odpowiedzi na wystąpienie organu, Miejski Konserwator Zabytków, pismem z dnia [...].04.2014 r. poinformował, że nie akceptuje przedłożonego projektu. Otrzymane stanowisko w dniu [...].05.2014 r. przekazano inwestorowi z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie.
W dniu [...].05.2014 r. inwestor złożył wyjaśnienia, w których zajął odmienne stanowisko w sprawie. Jednocześnie zarzucił organowi bezprawne działanie, w kwestii występowania na tym etapie postępowania do Miejskiego Konserwatora Zabytków, wobec ustaleń decyzji o warunkach zabudowy, w której w punkcie 2.4. organ wskazał, że "nie określa się" warunków ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Ponadto inwestor przytoczył przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mówiące o tym, że decyzja o warunkach zabudowy wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę i zgodnie z orzecznictwem, organ architektoniczno - budowlany nie może samodzielnie kwestionować ustaleń decyzji. Inwestor również odniósł się merytorycznie do pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].04.2014 r., w którym organ ten uznał, że proponowana w projekcie forma architektury jest zdecydowanie obca w tej przestrzeni, a gabarytem znacznie przekracza skalę zabudowy sąsiedniej i otaczającej.
Orzekający w sprawie organ nie zgodził się ze stanowiskiem inwestora i wyjaśnił, że decyzja o warunkach zabudowy wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę, jednakże nie zwalnia z obowiązku przestrzegania przepisów prawa, w tym obowiązujących ustaw. W art. 39 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane nie uzależniono obowiązku uzgodnienia projektowanej inwestycji z odpowiednimi służbami ochrony zabytków od ustaleń decyzji o warunkach zabudowy, czy też planu miejscowego, lecz jednoznacznie wskazano: "w stosunku do obiektów budowlanych (...) niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków (...)". Ustawa ta nie odnosi się też do żadnego innego aktu, który należy w takim przypadku uwzględnić.
Brak warunków konserwatorskich w decyzji o warunkach zabudowy w ocenie organu nie zwalnia od obowiązku uzgodnienia planowanej inwestycji z organem ochrony zabytków. Ponadto nie tylko organ, ale też i właściciel obiektu wpisanego do Gminnej Ewidencji Zabytków związany jest przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ustawy, ochrona zabytków polega m.in. na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku oraz udaremnienie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Budynek przy ul. [...] figuruje w Gminnej Ewidencji Zabytków (w formie karty adresowej) pod pozycją numer 1922 i jako taki powinien być chroniony zarówno poprzez organy administracji publicznej (art. 4 ww. ustawy), jak i właściciela obiektu (art. 5 ww. ustawy).
Wskazano, że zagospodarowanie zabytków, prowadzenie badań, prac i robót oraz podejmowanie innych działań przy zabytkach szczegółowo określa rozdział 3 ww. ustawy. Między innymi jest to "uzgodnienie z wojewódzkim konserwatorem zabytków programu zagospodarowania zabytku nieruchomego wraz z otoczeniem oraz dalszego korzystania z tego zabytku, z uwzględnieniem wyeksponowania jego wartości" (art. 25 ust. 1 pkt 3). Planowana rozbudowa i nadbudowa budynku dalece odbiega od obecnej formy i parametrów budynku ujętego w Gminnej Ewidencji Zabytków. Zaprojektowany budynek będzie całkiem nowym obiektem budowlanym nie eksponującym dotychczasowych jego wartości, a wręcz je zakrywającym. Miejski Konserwator Zabytków stwierdził, że proponowana rozbudowa i nadbudowa skutkuje praktycznie likwidacją historycznego budynku, co potwierdza wcześniej kwestionowaną przez organ zgodność projektu z decyzją o warunkach zabudowy dla rozbudowy i nadbudowy budynku, w zakresie przedmiotu inwestycji. Inwestor, który miał świadomość o historycznym charakterze istniejącego budynku przy ul. [...] (potwierdzenie otrzymania informacji wynika m.in. z pisma Inwestora z dnia [...].03.2013 r. kierowanego do MKZ), powinien zdaniem organu I instancji (mimo braku nałożenia takiego obowiązku w decyzji o warunkach zabudowy), zgodnie z art. 27 ww. ustawy, wystąpić do MKZ o wydanie zaleceń konserwatorskich przed rozpoczęciem fazy projektowania. Załączony do wniosku o pozwolenie na budowę projekt budowlany wykonany został w lutym 2014 r., wobec czego niezrozumiałe w przekonaniu organu jest zaprojektowanie obiektu z pominięciem stanowiska Miejskiego Konserwatora Zabytków.
W odwołaniu od powyższej decyzji inwestor wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisu art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na nie uwzględnieniu przez organ wiążących postanowień punktu 2.4 prawomocnej decyzji Prezydenta M. T. z dnia [...].10.2010 r., znak: [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w T.;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy.
Zdaniem odwołującego się, skoro decyzja o warunkach zabudowy nie określa warunków ochrony budynku wpisanego do Gminnej Ewidencji Zabytków, który inwestor planuje przebudować, to brak jest podstaw prawnych do żądania takich uzgodnień przez organ w toku postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego.
Odwołujący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, i 9 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy. Uważa, że pismo Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].04.2014 r., w którym informuje, że nie akceptuje przedłożonego projektu budowlanego powinno zawierać precyzyjne i dokładne wyjaśnienie zajętego stanowiska. Organ pierwszej instancji przyjął bez wyjaśnień stanowisko Miejskiego Konserwatora Zabytków co stanowiło w jego ocenie naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego.
Odwołujący stwierdził ponadto, że zastrzeżenia Miejskiego Konserwatora Zabytków są bezzasadne, oderwane od faktów.
Wojewoda K. – P. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...]. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewoda zwrócił uwagę, że każdy obiekt budowlany wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków przed wydaniem pozwolenia na budowę wymaga uzgodnienia z konserwatorem zabytków i ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków. Organ odwoławczy przyznał rację odwołującemu się twierdząc, że decyzja o warunkach zabudowy zgodnie z art. 55 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę, to jednak nie zwalnia z przestrzegania innych przepisów w tym przytoczonego powyżej art. 39. ust. 3 Prawa budowlanego.
W związku z powyższym twierdzenie odwołującego, że żądanie przez organ uzgodnienia z konserwatorem zabytków jest bezprawne w sytuacji gdy w warunkach zabudowy zapisano "nie określa się warunków ochrony zabytków", jest w ocenie Wojewody bezpodstawne, gdyż organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest uprawniony do oceny decyzji o warunkach zabudowy, natomiast przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ jest zobowiązany do zbadania "kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń", a w razie stwierdzenia naruszeń zgodnie z ust. 3 "nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę".
W związku z powyższym działania organu pierwszej instancji w przekonaniu Wojewody były prawidłowe, zgodne z prawem, natomiast zastrzeżenia odwołującego dotyczące treści pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].04.2014 r., w którym informuje, że nie akceptuje przedłożonego projektu, organ pozostawił bez rozpatrzenia, stwierdzając, że nie jest uprawniony do oceny stanowiska Miejskiego Konserwatora Zabytków.
W skardze do sądu W. P. i Z. P. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisu art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia [...].03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na nie uwzględnieniu przez organ wiążących postanowień punktu 2.4 prawomocnej decyzji Prezydenta M. T. z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] 2010 o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w T.;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8 i 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący podkreślili, że w pkt 2.4. decyzji o warunkach zabudowy organ wskazał, że "nie określa się warunków ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej" w związku z czym nie budzi wątpliwości twierdzenie, że na etapie wydawania tej decyzji Prezydent M. T. uzgodnił z właściwym organem warunki konserwatorskie skoro nie określił żadnych obowiązków w tym zakresie, przy czym budynek przy ul. [...] w T. w dniu wydania tej decyzji był ujęty w Gminnej Ewidencji Zabytków (GEZ) T.. Okoliczność ujęcia budynku w Gminnej Ewidencji Zabytków T. i wynikająca z tego tytułu ochrona konserwatorska była znana organowi, a tym samym była przedmiotem rozpoznania przez organ.
Kolejne wystąpienie przez organ do konserwatora na obecnym etapie postępowania o uzyskanie uzgodnienia w ocenie skarżących jest zbędne i pozbawione podstaw prawnych. Wobec tego ustalenia organu zawarte w decyzji o warunkach zabudowy w zakresie warunków konserwatorskich są prawomocne i wiążą zarówno organ jak i stronę, a skoro decyzja ta nie zawiera warunków ochrony zabytków ujętych w GEZ, brak jest podstaw prawnych do żądania takich uzgodnień przez organ w toku postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego, gdyż organ jest związany postanowieniami prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy, stosownie do art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W świetle powyższego, odmowa organu zatwierdzenia projektu budowlanego z uwagi na brak akceptacji MKZ jest w przekonaniu skarżących całkowicie bezzasadna i sprzeczna z przepisami prawa oraz obowiązującą prawomocną decyzją o warunkach zabudowy, a utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ drugiej instancji rażąco naruszył przepis art. 55 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, działając wbrew prawomocnym postanowieniom tej decyzji i z tych względów zaskarżona decyzja winna być uchylona.
Niezależnie od przedstawionej powyżej argumentacji prawnej zaskarżona decyzja winna być zdaniem skarżących uchylona także z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania; skarżący nie zgadzają się z twierdzeniem organu drugiej instancji, że organ ten nie jest uprawniony do oceny stanowiska MKZ. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji, przyjęte w całości przez organ drugiej instancji dotyczą okoliczności faktycznych przedstawionych przez MKZ i jako takie stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Tym samym wskazano, że prawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych, będących podstawą ustaleń MKZ ma istotne znaczenie dla sprawy i wobec powyższego zarzut naruszenia przez organy przepisów art. 7, 8 i 11 kpa poprzez nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy jest uzasadniony.
Zdaniem skarżących twierdzenia MKZ dotyczące projektowanej rozbudowy budynku, wskazujące, że proponowana w projekcie forma architektury jest "zdecydowanie obca w tej przestrzeni, a gabarytem znacznie przekracza skalę zabudowy sąsiedniej i otaczającej", są bezzasadne, bowiem stanowisko takie jest oderwane od faktów, a proponowana w projekcie forma architektury nie jest "zdecydowanie obca w tej przestrzeni", gdyż przestrzeń otaczająca budynek objęty inwestycją to przede wszystkim budynki mieszkaniowe, które posiadają zbliżoną formę architektury, co forma projektowana. Projektowana forma architektury nie jest więc "zdecydowanie obca"; przeciwnie - to istniejący budynek przy ul. [...] jest jedynym wolnostojącym w okolicy budynkiem o dawnej formie architektury, która odbiega od istniejących form w sąsiedztwie.
Skarżący zwrócili też uwagę, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron poodejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jednak przedstawione powyżej okoliczności faktyczne sprawy oraz powołane dowody zostały całkowicie pominięte przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, co stanowiło rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej, mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto organy obu instancji nie przekonały skarżących o zasadności przesłanek, które zdecydowały o określonym załatwieniu sprawy, czym naruszyły zasadę wyrażoną w art. 11 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu. W szczególności, w ocenie Sądu, organ odwoławczy w niezbędnym zakresie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miała kwestia uzgodnienia z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków (na mocy porozumienia między organami z miejskim konserwatorem zabytków) decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Z kolei art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi, że wojewódzki konserwator zabytków jest zobowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Nie zajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych.
Cytowany przepis zakłada zatem współdziałanie organów, w celu właściwego rozstrzygnięcia sprawy a stanowisko konserwatora zabytków w postaci uzgodnienia wiąże organ prowadzący postępowanie zasadnicze. Wynika to już z językowego znaczenia terminu "uzgodnienie" – w świetle definicji słownikowej "uzgodnić", znaczy bowiem tyle co "obopólnie wyrazić na coś zgodę" (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2006). Zajęte stanowisko w rozpoznawanej sprawie, przez organ współdziałający, zawiera cechy właściwe uzgodnieniu.
Poza sporem pozostawało, że wniosek dotyczył pozwolenia na budowę obiektu, który figuruje w gminnej ewidencji zabytków. W tym miejscu należy wyjaśnić, że gminna ewidencja zabytków pozostaje poza katalogiem prawnych form ochrony zabytków wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 z późn. zm.). Prowadzi ją organ wykonawczy gminy w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych na terenie z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: (1) zabytki ruchome wpisane do rejestru, (2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz (3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Do tych dwóch ostatnich kategorii zabytków odnosi się art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, który wprowadza obowiązek wydania pozwolenia na budowę lub rozbiórkę w stosunku do tych obiektów oraz obszarów w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (zob. A. Ostrowska [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2014, uw. 26 do art. 39). Wydanie zatem pozwolenia na budowę wymagało uprzedniego uzgodnienia z właściwym konserwatorem zabytków.
Jeśli stanowisko wojewódzkiego konserwatora zabytków jest negatywne, to okoliczność ta stanowi wystarczającą podstawę odmowy udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę, a wręcz udzielenie takiego pozwolenia wyklucza (por. A. Ostrowska [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2014, uw. 30 do art. 39; por. też wyrok NSA z 12.09.2008 r., II OSK 1034/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma więc wątpliwości co do istnienia podstawy prawnej uzasadniającej konieczność zajęcia stanowiska przez konserwatora zabytków, związania organu tym stanowiskiem i skutków prawnych negatywnego uzgodnienia.
Decyzja wydana z naruszeniem art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego byłaby wadliwa.
Skoro organ I instancji posiadał negatywne uzgodnienie konserwatora zabytków, prawidłowo uznał, że jest tym stanowiskiem związany i zasadnie wydał decyzję, mocą której odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, a organ II instancji zasadnie zaś decyzję tę utrzymał w mocy.
Warunkiem koniecznym otwierającym inwestorowi drogę do uzyskania pozwolenia na budowę jest spełnienie wszystkich przewidzianych prawem warunków, w tym pozytywnego uzgodnienia konserwatora zabytków (art. 39 ust. 3, art. 32 art. 35 pr. bud.).
Zdaniem skarżących zbędne było uzgodnienie, gdyż dysponowali oni decyzją o warunkach zabudowy, która nie określała żadnych wymogów konserwatorskich. Fakt związania organu architektoniczno-budowlanego decyzją o warunkach zabudowy stanowił wręcz w ocenie skarżących przeszkodę do wystąpienia o uzgodnienie.
Sąd nie podziela tego stanowiska. Niewątpliwie organ architektoniczno-budowlany jest związany decyzją o warunkach zabudowy i w postępowaniu o pozwolenie na budowę organ nie bada prawidłowości będącej w obrocie decyzji o warunkach zabudowy. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu architektoniczno – budowlanego od konieczności respektowania przepisów prawa budowlanego, w tym przypadku w szczególności art. 39 ust. 3 wymagającego stosownego uzgodnienia pozwolenia na budowę z konserwatorem zabytków, gdy w grę wchodzi obiekt wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Należy też zwrócić uwagę, że wprawdzie w decyzji o warunkach zabudowy nie zawarto żadnych zaleceń w zakresie ochrony zabytków, to użyto zwrotu - "nie określa się warunków ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej." Zapis "nie określa się warunków ochrony" nie pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem konserwatora w procesie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Brak określenia warunków ochrony konserwatorskiej nie powoduje niezgodności czy sprzeczności z postanowieniami decyzji o warunkach zabudowy. Bezzasadne jest też zakwestionowanie stwierdzenia organu uzgadniającego o " obcej zabudowie". Organ konserwatorski ocenia obiekt z punktu widzenia zachowania szczególnych walorów historycznych i wartości architektonicznej. Gdyby przeszkodą do wyrażenia sprzeciwu była otaczająca, dominująca inna zabudowa, żaden obiekt o szczególnym znaczeniu nie byłby właściwie chroniony.
Nietrafne są te zarzuty skargi, które odnoszą się do naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ wydając decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę rozstrzyga w oparciu o przepisy prawa budowlanego. Fakt zawiązania organu ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy przy braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie oznacza możliwości oceny decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę z punktu widzenia przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło