II SA/Bd 1155/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. M. S. (skarżąca) zwróciła się z wnioskiem do Prezydenta Miasta T. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, B. N.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], Prezydent Miasta T. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem/pełnoletnią osobą niepełnosprawną – mężem skarżącej B. N.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) oraz pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. – dalej "u.ś.r.") organ stwierdził, że w sprawie wystąpiły dwie przesłanki negatywne dla ustalenia wnioskowanego prawa – skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, a nadto osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że jej mąż jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej opieki, ona zaś jest jedyną osobą zapewniającą mężowi stałą opiekę i nie podejmuje z tego tytułu pracy zarobkowej. Decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając powzięte rozstrzygnięcie organ przytoczył treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wskazując, że bezsporną okolicznością jest, iż małżonek skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, istniejącej od [...] marca 2003. Poczyniwszy wywód na temat właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. organ odwoławczy wskazał, że wymieniona w tym przepisie przesłanka negatywna w sprawie nie wystąpiła, albowiem mąż skarżącej jest osobą niepełnosprawną. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne, co stanowi przesłankę negatywną na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Pismem z dnia [...] września 2018 r. M. S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że jako osobie opiekującej się niepełnosprawnym mężem przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Na poparcie powyższego powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Świadczenie pielęgnacyjne, o którego przyznanie zwróciła się skarżąca, uregulowane zostało w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z tym przepisem, art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Między skarżącą a organami nie ma sporu co do tego, że sprawuje ona faktyczną opiekę nad mężem niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Okoliczność powyższą potwierdza załączone do akt sprawy orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] września 2015 r., nr [...], o zaliczeniu B. N. do znacznego stopnia niepełnosprawności, datowanej od [...] marca 2005 r. Przeszkodą w przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia było wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego, wszczętego na wniosek skarżącej, organ zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. z prośbą o podanie informacji, do jakich świadczeń emerytalno-rentowych skarżąca jest uprawniona. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował organ, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne nr [...] Okoliczność, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. ziściła się zatem w sprawie skarżącej. Skoro wystąpiła wynikająca z przepisu prawa przeszkoda (przesłanka negatywna) dla przyznania wnioskowanego świadczenia, organ administracyjny, działający w granicach i na podstawie przepisów prawa, obowiązany był odmówić przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i, co istotne, nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego. Sąd administracyjny, oceniając zasadność skargi, bada zaskarżony akt pod względem jego zgodności z przepisami prawa, nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Powyższe wynika wprost z przytoczonych na początku niniejszego uzasadnienia zasad, jakie wiążą sąd administracyjny w procesie kontroli zaskarżonego aktu. Dostrzegając zatem i nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącej Sąd wyjaśnia, że o ile państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), to nie każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy, w tym przesłanki odmowy jej udzielenia. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony państwa nie stanowi przy tym naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 Konstytucji. Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że rezygnują one z dochodu osiąganego tytułu działalności zarobkowej. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wnioskowane świadczenie stanowić ma ekwiwalent za utracony dochód z tytułu działalności zarobkowej, z którego osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny zmuszona jest zrezygnować. Skarżąca posiada zaś uprawnienie do emerytury, a więc ma źródło dochodu ekwiwalentne wobec dochodów z pracy. Należy zwrócić również uwagę, że skarżąca powoływała się na wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Jednakże należy stwierdzić, że organy nie kwestionowały faktu niepełnosprawności męża skarżącej, ani nie uzależniły swoich rozstrzygnięć od momentu jej powstania. Podstawą i ustaleń było to, że skarżąca nie spełniła warunków koniecznych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem, ponieważ uprawniona jest ona do pobierania świadczenia emerytalnego, a co stanowi kategoryczną przeszkodę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia norm prawa procesowego. Organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - "k.p.a."), które nakazują dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Prawidłowo uzasadniono także podjęte rozstrzygnięcie, nie doszło zatem do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.. W związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną należało oddalić.