II SA/Bd 1169/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Anna Klotz Protokolant: Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Barbary T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, 2. w pozostałej części skargę oddala. II SA/Bd 1169/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania Barbary T. z dnia [...] 2006 r. od decyzji Nr [...] z dnia [...] 2006 r. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działającego z upoważnienia Burmistrza P., w sprawie odmowy świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem dziecka w miejscowości, w której znajduje się szkoła na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 14, art. 15, art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), oraz § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), jak również § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości, przyznaniu zasiłku rodzinnego dla Eweliny T. i Daniela T. w kwocie po 43 zł. miesięcznie dla każdego dziecka w miesiącu lipcu 2006 r., oraz o przyznaniu jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla Eweliny i Daniela T. po 90 zł. dla każdego dziecka. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia. Zaskarżoną decyzją pierwszoinstancyjną odmówiono skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla córki Eweliny T. i dla syna Daniela T. jak również dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła dla córki Eweliny T. Jak wynikało z ustaleń organu odwołująca prowadziła z dziećmi wspólne gospodarstwo domowe, a osiągany przez rodzinę dochód przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń rodzinnych. Stanowisko organu Barbara T. zakwestionowała w odwołaniu. W jego uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w I. miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wyniósł 1.360,51 zł. Zdaniem skarżącej uzyskanie dochodu w kwocie 500,00 zł. tytułem alimentów na rzecz dzieci Eweliny i Daniela nastąpiło w miesiącu lipcu 2006r. i z przedstawionego wyliczenia dochód, zdaniem skarżącej wynosi w przeliczeniu na osobę 509,05 zł. Odnosząc się do zarzutów prezentowanych przez stronę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., stwierdziło, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 wskazanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust 2 (rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504,00 zł. Podstawą do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych jest zaświadczenie o osiąganych dochodach przez członków rodziny załączone do wniosku o przyznanie świadczenia w myśl art. 23 ust. 4 pkt 1 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych wydane przez właściwy urząd skarbowy oraz inne dokumenty potwierdzające dochody. Na tej podstawie następuje obliczenie wysokości dochodu na jednego członka rodziny. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił przy obliczeniu dochodu rodziny jego wielkości podane w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w I. za 2005 r. Właściwie obliczył także dochód rodziny, uwzględniając orzeczony w miesiącu czerwcu 2006 r. rozwód. W tej sytuacji dochód męża nie jest brany pod uwagę. Ustalony w ten sposób dochód wyniósł w rodzinie strony 16.326,15 zł, przeciętny miesięczny dochód w rodzinie to - 1.360,51 zł, a w przeliczeniu na osobę 453,50 zł. Wskazano, że zgodnie z art. 3 pkt 24 powołanej ustawy uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem w całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych i że do wniosku skarżąca dołączyła oświadczenie o otrzymanych alimentach na rzecz dwójki dzieci w wysokości 500,00 zł. za miesiąc lipiec 2006 r. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem stanowiło to uzyskanie dochodu. W myśl § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny wyniósł 1860,51 zł. a w przeliczeniu na osobę 620,17 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławczego wskazało, że § 18 ust. 3 ww. rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. stanowi, iż w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. W konsekwencji organ odwoławczy doszedł do wniosku, że należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przyznać Barbarze T. zasiłek rodzinny dla dzieci: Eweliny T. i Daniela T. w kwocie po 43 zł. miesięcznie dla każdego dziecka w miesiącu lipcu 2006 r. oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla Eweliny T. i Daniela T. po 90 zł. dla każdego z dzieci. Poza tym w uzasadnieniu decyzji wskazano, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez Ewelinę T. nauki poza miejscem zamieszkania nie może być przyznany, albowiem przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego. Na powyższe rozstrzygnięcie Barbara T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zakwestionowała zasadność stanowiska organu orzekającego, domagając się: - przyznania zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym od września 2006 r. do sierpnia 2007 na oboje dzieci, - przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na oboje dzieci, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, - przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu zamieszkania córki Eweliny T. w miejscowości, poza miejscem jej zamieszkania, w której znajduje się szkoła. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, iż organ drugiej instancji przyznał zasiłek rodzinny dla dzieci Ewelinę i Daniela T. w kwocie po 43 zł. na każde dziecko, za miesiąc lipiec 2006 r. oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez dzieci Daniela i Ewelinę po 90 zł. dla każdego dziecka. Organ do dochodu za rok 2005 r. niesłusznie doliczył kwotę zasądzonych alimentów 500 zł, które skarżąca otrzymała w miesiącu lipcu w związku ze sprawą rozwodową. Zdaniem skarżącej należało, skoro do jej dochodu doliczono kwotę alimentów na dzieci, to należało odliczyć od dochodu jej wydatki ponoszone przez nią z tytułu, przebywania córki Eweliny w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i z tytułu dojazdów córki do szkoły i powrotu do domu. Wydatki te przewyższają powyższą kwotę 250 zł. uzyskanych przez skarżącą na córkę alimentów. Zasądzone alimenty nie mają wpływu na wysokość dochodu skarżącej, tym bardziej, że nie wie jak długo były mąż będzie pracował i łożył na utrzymanie dzieci. Wskazała na swą trudną sytuację bytową i że ponosi znaczne koszty związane z utrzymaniem, wychowaniem i kształceniem dzieci, i że winna otrzymać żądany zasiłek na dwoje dzieci na okres od września 2006 r. do sierpnia do sierpnia 2007 r. – dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci oraz dodatek z tytułu zamieszkania córki Eweliny w miejscowości W. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że zadaniem sądu jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy zostały zaś zakreślone treścią wniosku skarżącej która domagała się przyznania nie tylko zasiłków rodzinnych i dodatków z tytułu rozpoczęcia przez dzieci roku szkolnego ale i przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko tj. Ewelinę T. nauki w szkole poza jej miejscem stałego zamieszkania. Realizując więc powyższe przepisy należało zbadać czy zaskarżona decyzja zgodna jest z przepisami prawa obowiązującego w chwili jej wydania tj. przepisami ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), przepisami wydanych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 23 ust. 5 i art. 19 ust. 4 tej ustawy rozporządzeń wykonawczych: 1. Ministra Polityki Społecznej (w zaskarżonej decyzji w sposób oczywisty błędnie wskazano Ministra Polityki Społecznej Ministrów) z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) i 2. Rady Ministrów z 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903). Należało także zbadać zgodność zaskarżonej decyzji z innymi aktami prawnymi, a w szczególności z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego zwanym dalej K.p.a. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Wskazując na przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i ww. przepisy wykonawcze, uznać należy, że organ bez wątpienia prawidłowo przyjął te właśnie przepisy w swojej decyzji, jako na podstawę prawną swego rozstrzygnięcia, albowiem przepisy tych aktów prawnych obowiązywały one w chwili wydania zaskarżonej decyzji (nawiasem mówiąc obowiązują także w chwili wyrokowania) i dotyczą niniejszej sprawy. Przywoławszy wskazane przepisy organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo zinterpretował ich treść dokonując właściwej ich subsumcji w odniesieniu do zawartych we wniosku skarżącej, (który wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu [...] 2006 r.) żądań przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 przywołanej ustawy z 28 listopada 2003 r., zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy (rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504,00 zł. Podstawą do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych jest zaświadczenie o osiąganych dochodach przez członków rodziny załączone do wniosku o przyznanie świadczenia w myśl art. 23 ust. 4 pkt 1 tej ustawy wydane przez właściwy urząd skarbowy oraz inne dokumenty potwierdzające dochody. Na tej postawie obliczono wysokość dochodu na jednego członka rodziny. Zgodnie z przepisami, organ prawidłowo uwzględnił przy obliczeniu dochodu rodziny jego wielkości podane w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w I. za 2005 rok, tj. rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy. Było to bowiem zgodne z treścią art. 3 ust. 2 ww. ustawy z 28 listopada 2003 r. Prawidłowo także organ obliczył dochód rodziny, uwzględniając orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dniem [...] 2006 r. w sprawie [...] prawomocny z dniem 23 czerwca 2006 r. rozwód i przy ustalaniu wielkości dochodu rodziny słusznie pominięto dochód uzyskany w 2005 r. przez jeszcze wówczas męża skarżącej. Prawidłowo także, tj. zgodnie z treścią art. 3 pkt 24 lit. e tej ustawy organ uznał że uzyskanie dochodu oznacza m.in. uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, w tym przypadku za lipiec 2006 r. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem stanowi to bowiem uzyskanie dochodu. Natomiast w myśl § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w przypadku uzyskania przez członka rodziny do dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. W związku z powyższym miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącej wyniósł 1860,51 zł, a w przeliczeniu na osobę 620,17 zł. tym samym przekraczając wskazane w art. 5 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, kryterium dochodu ustalone na kwotę 504,00 zł. Pozbawiona jest więc znaczenia prawnego wymieniona w skardze przez skarżącą obawa czy przypuszczenie, że tych alimentów być może w przeszłości nie będzie otrzymywać. Organ odwoławczy w przeciwieństwie do organu pierwszej instancji, co należy w tym miejscu podkreślić, prawidłowo także odczytał całą treść ww. § 18 przywoływanego rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. Stanowi ona expressis verbis, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. W tej sytuacji zasadnie uznając, że w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym dokonano właściwych ustaleń faktycznych, organ drugiej instancji odwołując się do treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Tymczasem przepis art. 138 § 1 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzje, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Uzupełniająco tylko należy dodać, że rozwinięciem pkt 2 powyższej regulacji jest § 2 art. 138 K.p.a., stanowiący, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy nowym rozpatrzeniu sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji u c h y l i ł z a s k a r ż o n ą d e c y z j ę w c a ł o ś c i lecz orzekł tylko – i co istotne jak wyżej już wykazano prawidłowo – o przyznaniu zasiłku rodzinnego dla Eweliny T. i Dawida T. w kwocie 43 zł dla każdego dziecka w miesiącu lipcu 2006 r. i przyznał – również prawidłowo – jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla Eweliny i Daniela T. po 90 zł dla każdego dziecka. Przepis art. 107 §1 K.p.a. określa jakie są składniki decyzji, stanowiąc, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Tymczasem zaskarżona decyzja n i e z a w i e r a rozstrzygnięcia co do wniosku skarżącej o przyznanie dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko (córkę Ewelinę) nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Organ odwoławczy bowiem uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości. Decyzja z [...] 2006 r. rozstrzygała o wniosku skarżącej w pięciu punktach, odnosząc się w sentencji do wszystkich żądań zawartych we wniosku, stanowiąc w pkt 5 o odmowie przyznania tego właśnie dodatku. Powyższej oceny sądu, o braku rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji w tym zakresie, nie zmienia fakt, że do tego zagadnienia organ ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie jest to jednak wystarczające, bowiem cytowany art. 107 §1 K.p.a. wyraźnie rozróżnia rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 1998 r. (I SA/Łd 1478/96) w której stwierdza się, że "rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji". Skoro zaś mowa o uzasadnieniu zaskarżonej decyzji to, na marginesie, należy zwrócić uwagę, że zdaje się ono nawet pozostawać w sprzeczności z ogólnym jakby charakterem decyzji uchylającej zupełnie niekorzystną dla skarżącej decyzję organu pierwszej instancji i przyznającej jej częściowo rację co do zasiłku i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W tym stanie rzeczy należało zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. uchylić (pkt 1 wyroku) w części dotyczącej braku rozstrzygnięcia dotyczącego dodatku na Ewelinę T. córkę skarżącej z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, albowiem nastąpiło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pozostałej zaś części (pkt 2 wyroku) na podstawie art. 151 tej ustawy należało skargę oddalić uznając, że nie nastąpiło – co wykazano powyżej – naruszenie przepisów prawa. Uzupełniając to ostatnie stwierdzenie, należy w tym miejscu dodatkowo jeszcze wskazać, iż dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego został skarżącej przyznany zaskarżoną decyzją i zupełnie chybione jest żądanie w tym zakresie wyrażone w zakończeniu skargi. Uzupełniając jeszcze wywody niniejszego uzasadnienia odnośnie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie przyznania zasiłku tylko na miesiąc lipiec oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i odnosząc się do wymienionego w skardze poglądu o obowiązku odliczenia od dochodów skarżącej wydatków związanych z nauką córki i opłatą przejazdów oraz pobytu w internacie oraz odwołaniem się do treści art. 5 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych należy stwierdzić co następuje. Nie kwestionując bynajmniej tych wydatków należy jednak zauważyć, że córka skarżącej Ewelina T. podjęła tę naukę z którą wiążą się wskazane w skardze wydatki 1 września 2006. Tymczasem podstawą ustalenia dochodu rodziny był dochód wskazany treścią art. 3 ust. 2 tej ustawy. Odnosząc się zaś do stwierdzenia skarżącej, że "...koszty związane z przebywaniem córki Eweliny w internacie szkolnym i dojazdami" przewyższają uzyskane na nie dochody, należy zauważyć że zgodnie z art. 4 ust. 1przywoływanej ustawy z 28 listopada 2003 r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i – odnosząc się także do uwag zawartych w skardze a dotyczących utrzymania drugiego dziecka i ogólnej trudnej sytuacji bytowej skarżącej, należy wskazać skarżącej, iż winna rozważyć możliwość i zasadność wystąpienia ze stosownym pozwem o podwyższenie alimentów.