II SA/Bd 117/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2024-05-07

Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Katarzyna Korycka, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, a prawo do emerytury zostało zawieszone?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powodu posiadania prawa do emerytury, gdy emerytura jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego i jej wypłata została zawieszona, stanowi wadliwe zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd przyjął, że w takiej sytuacji opiekun powinien mieć możliwość wyboru świadczenia wyższego, co można zrealizować poprzez zawieszenie wypłaty niższego świadczenia (emerytury).
Stan faktyczny
Skarżąca H. B. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad córką ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury rolniczej, co stanowi negatywną przesłankę zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, odrzucając możliwość wyboru świadczenia przez zawieszenie emerytury. Skarżąca wniosła skargę, podnosząc m.in. błędną wykładnię przepisów i naruszenie zasady równości wobec faktu, że jej emerytura jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto złożyła wniosek o zawieszenie wypłaty emerytury.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Wójt Gminy O., działając na podstawie art. art. 17 ust. 5 pkt 1a, art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., zwanej w skrócie "u.ś.r.’), decyzją z [...] listopada 2023 r., nr [...].ML odmówił H. B. (tj. Skarżącej) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - córką W. B.. Wójt stwierdził, iż wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury z KRUS na podstawie decyzji KRUS z [...] marca 2023 r., znak: [...] – co stanowi negatywną przesłankę do wnioskowanego świadczenia określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. Wójt wskazał, że z uwagi na treść art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; w skrócie "k.p.a.") oraz 79a k.p.a. i posiadane przez wnioskodawcę prawo do emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r.) w momencie ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zawiadomieniem z [...] listopada 2023 r. pouczył stronę o dominującym w orzecznictwie stanowisku jakim jest sytuacja, w której dla osoby uprawnionej do pobierania emerytury, występuje możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór taki jest możliwy w przypadku złożenia wniosku o zawieszenie wypłaty świadczenia emerytalnego, rezygnacji z ustalonego prawa do emerytury, zawieszenia świadczenia wypłacanego przez ZUS/KRUS, wstrzymania wypłaty świadczenia w postaci emerytury i przedłożenia w tym zakresie odpowiedniego dokumentu tj. decyzji ZUS/KRUS. Jednak możliwości takie mają zastosowanie w indywidualnych sprawach, w sytuacji, gdy jedyną przeszkodą w postępowaniu z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pozostanie pobieranie emerytury. Na podstawie akt sprawy organ I instancji ustalił, iż córka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. [...] sierpnia 2008 r. według którego jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymaga opieki ze strony osób drugich - na stałe, a niepełnosprawność istnieje od 4 roku życia. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wskazała, że córka jest niepełnosprawna od 4 roku życia oraz, że opiekuje się córką 24 godziny na dobę. W ostatnim czasie dowiedziała się o możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, którego kwota jest wyższa od jej emerytury. Odwołująca przywołała orzecznictwo sądowe na poparcie swojego stanowiska oraz wskazała, iż złożyła wniosek o zawieszenie wypłaty świadczenia emerytalnego z KRUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] grudnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium świadczenie nie może zostać przyznane wobec ziszczenia się negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. tj. zaistnienia sytuacji, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawną ma ustalone prawo do emerytury. Kolegium wskazało, że nie podziela poglądu prezentowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym co do możliwości zawieszenia prawa do emerytury i możliwości w takiej sytuacji nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca w powołanym przepisie (art. 17 ust. 5 pkt 1a) wprost określił, iż w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Wymogu tego nie spełnia możliwość zawieszenie prawa do emerytury. Wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego na wniosek osoby uprawnionej nie niweluje faktu, iż osoba ta nabyła (posiada) prawo do emerytury, tak więc decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury, jej zawieszeniu, nie niweluje faktu, że osoba ta nabyła (posiada) prawo do jej wypłaty - zob. wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. II SA/Bd 547/17 system Lex. W wyroku tym Sąd również podniósł, że prokonstytucyjna wykładnia normy nie może stanowić klauzuli do nieograniczonego przyznawania świadczeń i w konsekwencji do, jak chce tego Skarżąca, dowolności interpretacyjnej w zakresie kształtowania przesłanek przedmiotowego świadczenia. Kolegium w pełni podzieliło stanowisko wyrażone na tym tle w judykaturze oraz doktrynie, iż dopuszczalność wykładni prokonstytucyjnej istnieje tylko w ramach możliwego językowego znaczenia wykładanego przepisu, a sąd administracyjny w ramach przyznanych mu kompetencji nie może dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów prawnych, rozszerzając ich kontekst językowy, albowiem nie jest on władny zastępować i wchodzić w rolę zarezerwowaną przez prawo dla ustawodawcy. W omawianej sprawie treść art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. nie budzi wątpliwości i nie wymaga jego wykładni. Jeżeli ustawodawca, wobec zaszłych zmian co do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do świadczeń emerytalnych, chciałby dokonać innych uregulowań to działanie to leży w jego kompetencji. Kolegium podkreśliło, iż ustawodawca jest dysponentem regulacji prawa w tym ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i w jego kompetencji pozostaje dokonanie odpowiednich uregulowań by odpowiadały zasadom wynikającym z Konstytucji RP oraz celom wynikającym z przepisu prawa materialnego - ustawy o świadczeniach rodzinnych (w tym równości, sprawiedliwości, ochrony osób niepełnosprawnych). Natomiast rolą organu administracji pozostaje by ustanowione przepisy stosować bez interpretacji wychodzącej poza te uregulowania mając także na względzie interes społeczny w tym ponoszone koszty wypłacanych świadczeń. Przenoszenie kosztów opieki wobec osób zobowiązanych do alimentacji, wobec posiadanych źródeł dochodu o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. w tym emerytury, na wydatki ze środków publicznych z uwagi na różnicę posiadanego dochodu, a wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w ocenie organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia ani w obowiązującym stanie prawnym, ani w interesie publicznym, a niskie świadczenia emerytalne czy też rentowe nie mogą być rekompensowane wyższym świadczeniem pielęgnacyjnym. Zdaniem Kolegium z doświadczenia życiowego wynika, że osoby osiągające wiek emerytalny są nieaktywne zawodowo, a zatem wątpliwym pozostawałaby niepodejmowanie przez nich zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, a także ich zdolności fizycznej do sprostania temu zadaniu w sposób stały i ciągły nad osobą niepełnosprawną. Kolegium podzieliło w całej rozciągłości stanowisko WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2022 r., sygn. II SA/Po 945/21 wskazujące, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które osobiście wywiązują się z obowiązku alimentacyjnego zapewniając stałą i długotrwałą opiekę niepełnosprawnemu członkowi rodziny i z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. W skardze do Sądu H. B. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji zarzucając: 1. błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania emerytury ma przesądzające znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, 2. niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń; 3. art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zróżnicowanie sytuacji materialnej opiekunów osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym z sytuacją seniorów opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy mają prawo do świadczenia emerytalnego w wysokości niższej niż świadczenia pielęgnacyjnego; 4. art. 69 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni przepisu art. 17 ust. 5 lit. a) u.ś.r. w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, co skutkuje pozbawieniem osoby niepełnosprawnej zabezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca podniosła, iż spełnia wszelkie przesłanki, w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad chorą córką, w szczególności te, które zostały wskazane w art. 17 u.ś.r., jednocześnie nie spełniając żadnej z przesłanek negatywnych, które wykluczałyby możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, tzn. nie pobiera emerytury. Została ona zawieszona od [...] stycznia 2024 r., w wyniku złożonego wniosku o zawieszenie i wydaną decyzję Prezesa KRUS w tym zakresie. Wskazała też, że brak złożonego wniosku o zawieszenie emerytury w momencie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, wynikał z niewiedzy. Gdy tylko powzięła wiadomość o możliwości zawieszenia emerytury, w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od razu złożyła wniosek o zawieszenie. Zawieszenie emerytury potwierdziło Kolegium wskazując w zaskarżonej decyzji, że "przed rozpoznaniem sprawy w dniu [...] grudnia 2023 r. organ I instancji przesłał decyzję prezesa KRUS o wstrzymaniu od dnia [...] stycznia 2024 r. emerytury". Kolegium miało świadomość, że emerytura została wstrzymana, a więc przysługuje stronie świadczenie pielęgnacyjne, ze względu na spełnienie wszelkich przesłanek pozytywnych, przy braku przesłanek negatywnych. Pomimo tego Kolegium wydało decyzję negatywną bowiem utrzymało w mocy odmowną decyzję organu I instancji. Zdaniem skarżącej Kolegium nie powinno kierować się wyłącznie wykładnią językową przepisu, ale i wykładnią systemową i funkcjonalną, które częściej prowadzą do właściwej wykładni przepisu niż wykładnia językowa, dokonana bez wzięcia pod uwagę praktycznych aspektów wykorzystania prawnie wprowadzonej instytucji jaką jest świadczenie pielęgnacyjne. Pozostając w sferze wykładni systemowej i funkcjonalnej świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować i wspomagać osoby, które nie wykonują pracy zarobkowej z powodu opieki nad ciężko chorymi bliskimi i taki jest docelowy sens i potrzeba wprowadzenia możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Głównym założeniem świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie osób chorych, a nie rozdzielanie i "sortowanie" na podgrupy opiekunów osób chorych. Środki ze świadczenia pielęgnacyjnego de facto trafiają do osób chorych, czyli takich jak córka Skarżącej. Stosowanie wyłącznie wykładni językowej uderza, więc już nie tylko w opiekunów, rodziców etc, ale w szczególności w osoby chore, dlatego rozstrzygając sprawę Kolegium powinno wziąć pod uwagę również cel jaki przyświecał ustawodawcy wprowadzającego możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Potwierdza do również utrwalona już linia orzecznicza, w wyroku NSA z 27 maja 2020 r. I OSK 2375/19. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddaleniem podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istota sporu w sprawie, w następstwie decyzji SKO, dotyczy wyłącznie kwestii dopuszczalności przyznania opiekunce osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji posiadania przez nią prawa do emerytury rolniczej (KRUS), a zatem wystąpienia w sprawie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (pkt 1 lit. a). W sprawie bezsporne jest, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mając ustalone prawo do emerytury rolniczej. W kontekście posiadanego przez Skarżącą uprawnienia należy rozstrzygnąć, czy może być jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. literalnie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do przewidzianych w nim świadczeń, w tym prawo do emerytury. Problem prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych, jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie. W analizowanym przypadku potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej wynika m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na [...] zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość emerytury czy innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do [...] maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł, a następnie było waloryzowane i obecnie wynosi [...] zł i jest znacznie wyższe od świadczenia emerytalnego Skarżącej. Niewątpliwie intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Ponadto zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19; z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; z 14 lipca 2021 r., I OSK 702/21). Mając powyższe na uwadze, zważyć należy zatem, że w obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego, skoro w rozpatrywanej sprawie Skarżąca w momencie wniesienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała ustalone prawo do emerytury rolniczej w wysokości znacznie niższej, niż świadczenie pielęgnacyjne, to tym samym uznać należy, że organy niezasadnie zastosowały w sprawie wyłącznie literalną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i w konsekwencji odmówiły jedynie z tej przyczyny ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia, co w ocenie Sądu w okolicznościach sprawy stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko NSA wyrażone w ww. wyrokach przemawiające za koniecznością przyjęcia rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wyjaśnić należy zarazem, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 208), zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 (ust. 1), natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 2). Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 uśr, czy art. 33 ust. 4 ww. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Nie ma zaś jednego przepisu regulującego odpowiednio zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Jedynym przepisem odnoszącym się do tych dwóch świadczeń jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej względy, Sąd podziela stanowisko wyrażone w powołanych wyrokach NSA, a kontestowane przez Kolegium, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury rolniczej. Może to zrealizować poprzez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Dojdzie wówczas do zawieszenie prawa do emerytury rolniczej (art. 34 ww. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), co umożliwi ewentualne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Choć emerytura jest prawem niezbywalnym, to uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (posiadania prawa do emerytury), która w tym wypadku wiązana być musi nie z samym prawem do emerytury rolniczej, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2813/20; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20). W rozpatrywanej sprawie Skarżąca przestawiła w toku postępowania przed organem odwoławczym decyzję Prezesa K. R. U. S. z [...] grudnia 2023 r. o wstrzymaniu od [...] stycznia 2024 r., na wniosek skarżącej, wypłaty emerytury. Tym samym uznać trzeba, że odpadła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Z tego względu odmowa przyznania stronie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na nieprawidłowo zinterpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. narusza prawo, co w konsekwencji spowodowało konieczność wyeliminowania przez Sąd z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji administracyjnej na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ administracji publicznej orzekający w sprawie uwzględni powyższą ocenę prawną Sądu dotyczącą wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r. i dokonana oceny czy zaistniały pozostałe przesłanki przyznania spornego świadczenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło