II SA/Bd 1187/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego postanowił: oddalić wniosek. I W dniu 27 grudnia 2012 r. (uzupełniony 5 lutego 2013 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj: zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. II Konieczność przyznania prawa pomocy skarżący uzasadnił trudną sytuacją finansową oraz zdrowotną. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Ma na utrzymaniu dwóch małoletnich synów, z których jeden jest niepełnosprawny w związku z czym otrzymuje na niego zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł miesięcznie. W formularzu PPF skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, z której uzyskuje dochód w wysokości [...] zł rocznie. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą w przedmiocie handlu i usług, z której według zeznania podatkowego PIT-36 za 2011 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł (w formularzu PPF podał kwotę [...] zł). Wydatki, które ponosi w pkt. 9 określił w następujący sposób: ,,rata za ziemię do ANR [...] zł rocznie, KRUS [...] zł, podatek [...] zł". Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W uzupełnieniu wniosku podał, że na ogrzewanie rocznie wydaje [...] zł, na jedzenie oraz gaz do gotowania [...] zł miesięcznie. Dodatkowo wskazał, że nie mógł przedłożyć rachunków za palowo, ponieważ przekazał je do urzędu gminy w celu zwrotu paliwa. Poinformował, że nie otrzymuje płatności bezpośrednich. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: III Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). IV Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). V W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie została przedstawiona przez nią w sposób wiarygodny i rzetelny, ponieważ fakty które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy. W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Ze złożonego formularza PPF i pisma uzupełniającego z dnia 1 lutego 2013 r. wynika bowiem, że skarżący średnio w skali miesiąca ponosi wydatki w kwocie około [...] zł (bez kosztów zakupu paliwa) zaś jedyny udokumentowany dochód jaki obecnie uzyskuje wynika z kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie na rzecz niepełnosprawnego syna zaś z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że pozostały miesięczny dochód stanowi kwotę około [...] zł z tytułu działalności rolnej, co łącznie daje miesięczny dochód w wysokości około [...] zł. W piśmie z dnia 1 lutego 2013 r. skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że zeznania podatkowego za 2012 r. jeszcze nie złożył w urzędzie skarbowym. W ocenie orzekającego wnioskodawca mógł przedstawić wysokość swojego obecnie uzyskiwanego dochodu chociażby w sposób szacunkowy już w formularzu PPF w pkt. 10 czego nie uczynił zaś odnosząc się do większości pozostałych danych zawartych w tym formularzu to należy stwierdzić, że mają charakter nieprecyzyjny czy wręcz błędny, jak chociażby w pkt 5 formularza skarżący podał, że za 2011 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł z tytułu działalności gospodarczej zaś z kserokopii zeznania podatkowego PIT-36 za 2011 r. wynika, że osiągnął dochód w innej wysokości a mianowicie [...] zł. Ponadto inne zawarte tam dane budzą uzasadnione wątpliwości jak np. ,,podatek [...] zł". Po pierwsze nie widomo jakiego podatku ta kwota dotyczy: dochodowego od osób fizycznych, podatku rolnego, podatku od nieruchomości czy też innego. Po drugie nie wiadomo o jaki okres płatności tego podatku chodzi. Orzekający przyjął okres roczny. Należy zatem uznać, że skoro skarżący wskazał, że prowadzi zarówno działalność gospodarczą i rolną to i spektrum podatkowe jest znacznie szersze aniżeli w przypadku prowadzenia jednej tylko działalności. Poza tym z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że skarżący dokonywał raczej niewielkich operacji w tym okresie, co by wskazywało na to, że skarżący albo wydatki zawyżył albo zaniżył dochód w przedmiotowej sprawie. Reasumując należy wskazać, że skarżący poprzestał jedynie na enigmatycznych twierdzeniach mających w jego ocenie uzasadnić przyznanie prawa pomocy a należy zauważyć, że wydatki przedstawione przez niego są nieadekwatne w stosunku do dochodu, ponieważ są one ponad trzykrotnie większe. Brak precyzyjnych wyjaśnień poprzez przedstawienie stosownej dokumentacji oraz niekiedy jak wyżej zostało wskazane sprzeczne ze sobą dane pozwala twierdzić, że skarżący nie tylko nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika ale że jego wyjaśnienia nie są wiarygodne i rzetelne. Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. VI W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.