II SA/Bd 1189/10

23 listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2010r. sprawy ze skargi Spółki A Sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu zatrudnienia młodocianego pracownika oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr[...], Burmistrz Ś., działając na podstawie art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.: Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie oświaty", art. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 145, poz. 1523) oraz art. 104 k.p.a., po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia 13 listopada 2009 r., L.dz.[...], wraz z załącznikami, orzekł o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia w zakresie nauki zawodu młodocianego pracownika B. B., poniesionych przez G. sp. z o.o. w O. w okresie od 4 września 2006 r. do 30 maja 2008 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż "M. G." Zakład Produkcyjno – Usługowo – Handlowy zawarł w dniu 4 września 2006 r. z młodocianym pracownikiem umowę o pracę na okres 36 miesięcy w celu praktycznej nauki zawodu w zawodzie drukarz – maszynista maszyn offsetowych. W dniu 1 stycznia 2007 r. przedsiębiorstwo "M. G." zostało wniesione aportem do spółki G. sp. z o.o. w O., konsekwencją czego było przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę na podstawie przepisu art. 23¹ § 1 k.p., który stał się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Natomiast w dniu 30 maja 2008 r. G. sp. z o.o. w O. sprzedała część swojego przedsiębiorstwa spółce R. I. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecna nazwa: S. sp. z o.o. z siedzibą w L.). Również w tym przypadku nastąpiło przejście części zakładu pracy na nowego pracodawcę na zasadzie art. 23¹ § 1 k.p., który stał się następcą całości praw i obowiązków wynikających ze stosunku pracy. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z przyczyn niezależnych od pracodawcy i podjęcia przez młodocianego pracownika nauki zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy, przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. W przypadku zaś rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy, dofinansowanie nie przysługuje. Organ zauważył jednak, iż w przedmiotowej sprawie stosunek pracy nie został rozwiązany, a młodociany pracownik kontynuował naukę u nowego pracodawcy. Proporcjonalne rozdzielenie kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców nie ma zatem żadnego uzasadnienia. Organ pierwszej instancji podkreślił również, iż stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi w zakładzie, który przechodzi na nowego pracodawcę, trwają nadal z tą tylko różnicą, że w miejsce dotychczasowego pracodawcy wstępuje nowy podmiot, nabywający na zasadzie następstwa prawnego wszelkie prawa wynikające ze stosunków pracy nawiązanych z poprzednim pracodawcą, a także przejmujący wszelkie obowiązki poprzedniego pracodawcy w stosunku do pracowników. We wniesionym odwołaniu G. sp. z o.o. w O. podniosła, iż do przyznania dofinansowania konieczne jest stwierdzenie spełniania przez podmiot ubiegający się o dofinansowanie warunków enumeratywnie wymienionych w art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Strona odwołująca się wskazała, iż warunki te zostały przez nią spełnione, zawarta została bowiem z młodocianym pracownikiem umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, ponadto zatrudnione w przedsiębiorstwie osoby posiadały wymagane kwalifikacje do prowadzenia przygotowania zawodowego, wreszcie młodociany pracownik naukę ukończył i zdał egzamin. Ponadto odwołująca się spółka zauważyła, że przepis art. 23¹ § 1 k.p., na który powołał się Burmistrz Ś., dotyczy wyłącznie zobowiązań, które wynikają ze stosunku pracy, natomiast obowiązek dofinansowania kosztów kształcenia w zakresie nauki zawodu nie wynika ze stosunku pracy, lecz ma podłoże administracyjnoprawne i dotyczy sfery stosunków pomiędzy pracodawcą a organem administracji publicznej. W związku z tym w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu pracy, lecz należy stosować przepisy ustawy o systemie oświaty dotyczące dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego. Zdaniem odwołującej się strony zasada podziału kwoty dofinansowania pomiędzy kilku pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez nich nauki zawodu była zamysłem ustawodawcy nowelizującego prawo oświatowe w drodze ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, w związku z czym przy interpretacji art. 70b użyć należy wykładni celowościowej, nie zaś, jak to uczynił organ, wykładni literalnej. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 70b ust. 1-3 i 5-7 ustawy o systemie oświaty oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak podał w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, w dniu 30 maja 2008 r. G. sp. z o.o. w O. sprzedała część przedsiębiorstwa spółce R. I. sp. z o.o. w W. (obecna nazwa: S. sp. z o.o. w L.), w związku z czym w trybie art. 23¹ § 1 k.p. doszło do przejścia części zakładu pracy na nowego pracodawcę, który stał się następcą prawnym w zakresie praw i obowiązków wynikających ze stosunku pracy. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie doszło zatem do rozwiązania istniejących stosunków pracy, zaś podmiot przejmujący zakład pracy wszedł z mocy prawa w rolę pracodawcy, a co za tym idzie stał się stroną stosunku pracy. Na gruncie zaistniałego stanu prawnego nie jest tym samym możliwy do zaakceptowania pogląd, iż każdy z pracodawców ma prawo do dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego w stopniu proporcjonalnym do liczby miesięcy prowadzonej nauki zawodu. Organ drugiej instancji podkreślił, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego nie można w drodze umowy cywilnoprawnej wyłączyć stosowania art. 23¹ § 1 k.p., zaś zaistniałe na podstawie tego przepisu przekształcenie stosunku pracy zawsze decyduje o tym, kto otrzyma dofinansowanie. Dotychczasowy i nowy pracodawca mogą jedynie w drodze stosownej umowy dokonać wzajemnych rozliczeń w zakresie kosztów kształcenia zawodowego. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż jedynym pracodawcą mogącym się ubiegać o dofinansowanie kosztów kształcenia poniesionych z tytułu zatrudnienia młodocianego pracownika jest S. sp. z o.o. w L. Skargę na powyższą decyzję złożyła G. sp. z o.o. z siedzibą w O., zarzucając skarżonemu organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., a także naruszenie przepisu art. 70b ust. 1, 5 i 6 ustawy o systemie oświaty poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi, po przedstawieniu biegu sprawy, przytoczono treść przepisów art. art. 70b ust. 1, 5 i 6 ustawy o systemie oświaty, podkreślając, iż do przyznania dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego konieczne, ale i wystarczające jest stwierdzenie spełnienia warunków dofinansowania wymienionych enumeratywnie w przepisie art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Poza wątpliwościami pozostaje zaś to, że skarżąca spółka spełniła warunki dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego. Zawarła bowiem z młodocianym pracownikiem stosowną umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, osoby przez nią zatrudnione posiadały wymagane kwalifikacje do prowadzenia przygotowania zawodowego, jak również młodociany ukończył naukę i zdał egzamin. Skarżąca przyznała także, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca rozwiązanie umowy z młodocianym pracownikiem, ponieważ nastąpiło przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę w trybie art. 23¹ § 1 k.p. i wstąpienie przejmującego zakład pracy z mocy prawa w rolę pracodawcy. Jednakże pomimo tego faktu, zdaniem strony skarżącej, należy zastosować w przedmiotowej sprawie w drodze analogii przepis art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty, przyjmując, iż każdy z pracodawców ma prawo do dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego w stopniu proporcjonalnym do liczby miesięcy prowadzonej nauki zawodu. W ocenie skarżącej zastosowanie analogii prawnej jest uzasadnione w świetle konieczności dokonywania celowościowej wykładni przepisów art. 70b ustawy o systemie oświaty. Wyraźnym zamysłem ustawodawcy było bowiem wprowadzenie konsekwentnej zasady podziału kwoty dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego pomiędzy kilku pracodawców prowadzących naukę zawodu, dlatego też treść art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty należy zawsze interpretować i stosować w sposób prowadzący do realizacji tej zasady. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie w sprawie. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w niniejszym stanie faktycznym i prawnym skarżącej przysługuje dofinansowanie kształcenia młodocianego pracownika w związku z zawarciem umowy o pracę w celu praktycznej nauki zawodu. Kwestię dofinansowania kosztów kształcenia na rzecz pracodawcy regulują przepisy art. 70b ustawy o systemie oświaty. I tak, zgodnie z ust. 1 tego artykułu, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Jak natomiast wynika z art. 70b ust 5 ustawy o systemie oświaty, jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 70b ust. 6 ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1. Zauważyć należy, iż dofinansowanie, określone w cytowanych przepisach, nie jest zobowiązaniem wynikającym ze stosunku pracy. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania pracodawca, "M. G." Zakład PUH, zawarł w dniu 4 września 2006 r. z młodocianym pracownikiem, B. B., umowę o pracę na okres 36 miesięcy w celu praktycznej nauki zawodu w zawodzie drukarz - maszynista maszyn offsetowych. W dniu 1 stycznia 2007 r. M. G. wniósł aportem, na podstawie aktu notarialnego, prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c. do spółki G. sp. z o.o. z siedzibą w O. Natomiast w dniu 30 maja 2008 r. nastąpiła sprzedaż części przedsiębiorstwa G. sp. z o.o. spółce R. I. – obecna nazwa S. sp. z o.o. Zgodnie z art. 551 k.c. przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności: 1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa); 2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości; 3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych; 4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne; 5) koncesje, licencje i zezwolenia; 6) patenty i inne prawa własności przemysłowej; 7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; 8) tajemnice przedsiębiorstwa; 9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Art. 552 k.c. stanowi z kolei, że czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Skarżąca nie wskazała, aby roszczenie z tytułu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego było wyłączone z przejęcia. Należy uznać, że sprzedaż przedsiębiorstwa obejmuje "wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa", w tym wierzytelność w postaci prawa ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Podobnie jeżeli przedmiotem aportu do spółki jest przedsiębiorstwo, to zostaje ono przeniesione na rzecz tej spółki w całości, a więc również z wierzytelnościami, o ile wchodzą w jego skład (wyrok SN z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. V CK 104/05, LEX nr 358805). Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. III CZP 45/08 (Lex nr 393765), "przy zawarciu umowy zbycia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. zachowują aktualność ograniczenia lub wyłączenia dopuszczalności przeniesienia poszczególnych składników tego przedsiębiorstwa wynikające z przepisów ustawy, zastrzeżenia umownego lub właściwości zobowiązania." Zgodnie z art. 231.§ 1 k.p., w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. W dalszej części art. 231 k.p. reguluje sytuację prawną pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi na innego pracodawcę w całości lub w części. Określa sytuację prawną podmiotu, który przejmując zakład pracy, stał się pracodawcą wszystkich pracowników zatrudnionych w tych jednostkach. Zmiana stanu prawnego następuje z chwilą przejścia zakładu lub jego części na innego pracodawcę. Przepis ten ma na celu ochronę stosunku pracy, który po przejęciu zakładu pracy przez nowego pracodawcę trwa nadal. Art. 70b ustawy o systemie oświaty przewiduje tylko jedną sytuację, w której dzieli się kwotę dofinansowania. Jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy – przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Inne sytuacje natomiast nie są przewidziane. W rozpatrywanej sprawie umowa o pracę nie została rozwiązana. Stosowanie analogii – jak to sugeruje skarżąca spółka – nie jest w takiej sytuacji możliwe. Luka w prawie występuje tylko wtedy, gdy dla danego stanu faktycznego brak jest w ogóle uregulowania, oraz wówczas, gdy istnieje uregulowanie ogólne, które można odnieść do tego stanu faktycznego, ale które jest całkowicie nieadekwatne do uzasadnionych potrzeb społecznych. Art. 70b przewiduje zaś konkretne uregulowanie. W świetle art. 23 1 § 1 k.p., art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty oraz art. 548 § 1 k.c., stanowiącego, że z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy, należy podzielić pogląd orzekających w sprawie organów, że pracodawcą mogącym ubiegać się o dofinansowanie kosztów kształcenia poniesionych z tytułu zatrudnienia młodocianego pracownika jest S. sp. z o.o. w L. W ocenie Sądu nie doszło zatem do obrazy przepisu art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, mówiącego o prawie do dofinansowania kosztów kształcenia w sytuacji, gdy pracodawca posiada odpowiednie kwalifikacje, a młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin. Należy zauważyć, że B. B. nie ukończyła nauki zawodu w spółce G., zaś przepis art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ nie doszło do rozwiązania umowy o pracę. Przyznająca dofinansowanie decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) może być wydana tylko po spełnieniu przez pracodawcę warunków określonych w przepisie art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych do przyznania dofinansowania. Odnosząc się zaś do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy podkreślić, iż wbrew twierdzeniom skarżącej spółki stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w stopniu wystarczającym i nie doszło do obrazy art. 7 k.p.a., podobnie jak i art. 8 k.p.a. Negatywnego dla strony skarżącej rozstrzygnięcia sprawy nie można utożsamiać z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Zaufanie takie pogłębia załatwienie sprawy zgodnie z obowiązującym prawem. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.