II SA/Bd 1189/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. U z a s a d n i e n i e: Burmistrz [...], decyzją z [...]2012 r., odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad W.J. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ ustalił, że W. J. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i skarżąca opiekuje się nim, lecz nie ciąży na niej względem niego obowiązek alimentacyjny, określony w art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, albowiem nie jest spokrewniona z W. J., z uwagi na to, że jak oświadczyła że jest siostrzenicą zmarłej jego żony. Organ stwierdził też, że w stosunku do W. J. nie można wskazać osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, na których ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z ww. przepisem. Organ ustalił również, że skarżąca mieszka ona w jednym domu z W. J. oraz swoją rodziną: mężem [...] oraz trójką dzieci: [...]. Wobec powyższych ustaleń, w ocenie organu brak jest przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Organ przytoczył brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003r (Dz U Nr 228, poz. 2255), art. 128 oraz 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W odwołaniu złożonym przez skarżącą od powyższej decyzji, podniosła, że jakkolwiek nie jest krewną podopiecznego w linii prostej, to jednak jest z nim spokrewniona i opiekowała się jego żoną przez siedem lat. Strona wyjaśniła, że W. J., ani jego żona nie mieli własnych dzieci i od 1986 r., pojawiła się u nich i była traktowana jak córka. Powołała się również na okoliczność, że W. J. jest jej ojcem chrzestnym i zastępował jej rodziców, którzy zmarli w 1990 r. (ojciec) i w 1995 r. (matka). Strona wyjaśniła, że nie odda podopiecznego do żadnej placówki opiekuńczej i gotowa jest w celu dalszej opieki podjąć jakąkolwiek pracę, by uzyskać dodatkowe dochody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...]2012 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy ustalił, że: Z załączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...]2012 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]2012 r. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] , wynika, iż Pan W. J. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz że jest wdowcem. Organ przytoczył treść przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyjaśniając, że ww. przepis uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom aniżeli matka, ojciec czy opiekun faktyczny dziecka, które rezygnują z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, od tego, czy na osobach tych ciąży wobec podopiecznego obowiązek alimentacyjny, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej "k.r.o.". Organ wyjaśnił też, że zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Dodał również, że z pozostałych przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, opiekuńczego w szczególności z art. 129 § 1 oraz 132 k.r.o. nie wynika możliwość uznania skarżącej za osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem W. J. i dlatego nie zachodza przesłanki do przyznania świadczenia. W skardze złożonej do sądu, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej jej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona nie kwestionowała faktu, że nie jest krewną W. J. oraz, iż nie ciąży na niej względem niego, obowiązek alimentacyjny, lecz wskazała, że od wielu lat jest jego faktycznym opiekunem. Podtrzymała też okoliczności podane przez nia w odwołaniu. Dodatkowo wywodziła, że za nadinterpretacje prawa należy uznać wymóg ciążenia na opiekunie faktycznym obowiązku alimentacyjnego, albowiem wymóg ten nie znajduje uzasadnienia w samym pojęciu opiekuna faktycznego i jako taki nie może stanowić argumentu uzasadniającego odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 134 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie decyzji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1 lit. a, ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 17 ust. 1 w/w ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "k.r.o.", ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak stanowi natomiast przepis art. 17 ust. 1 lit. a w/w ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Poza sporem było, że W. J. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Jest wdowcem i nie ma dzieci. Na skarżącej nie ciąży z kolei – względem niego - obowiązek alimentacyjny. Ta ostatnia okoliczność wyłącza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Z przedstawionej regulacji prawnej wynika bowiem, że ustawodawca powiązał możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności i osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym. Krąg osób, na których może ciążyć obowiązek alimentacyjny ściśle określają przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej: kro. Przepis art. 128 kro, stanowi, że obowiązek ten obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Dalsze przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują istnienie obowiązku alimentacyjnego pomiędzy: - rodzicami i dziećmi (art. 133 kro), małżonkami (art. 27 oraz 60 kro) oraz obciążają przysposabiającego (art. 131 § 1 kro). Relacja prawna pomiędzy skarżącą a W. J. nie wyczerpuje żadnej z wymienionych wyżej relacji, w szczególności relacji pokrewieństwa, albowiem krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedno pochodzi od drugiej, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Wyklucza to możliwość uzyskania przez skarżąca dochłodzonego świadczenia. Podkreślić należy, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną, co oznacza, że organ jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. Organ nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności w sytuacji nawet ciężkich okoliczności życiowych. Ustawodawca nie zdecydował się bowiem na zamieszczenie w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone we wskazanych wcześniej przepisach, nie pozostawił tym samym organom pomocy społecznej prawa przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego. Bez najmniejszych ku temu wątpliwości postawa skarżącej, która opiekuje się W. J. zasługuje na aprobatę, jednakże skoro nie została spełniona fundamentalna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec podopiecznego, to opieka nad nim sprawowana, nie może stanowić podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje bowiem nie każdej osobie sprawującej opiekę, lecz tylko takiej, która ma obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki. Należy również wyjaśnić, że sąd administracyjny nie ma możliwości przyznania świadczenia w przypadku zaistnienia szczególnej, aprobowanej w świetle zasad współżycia społecznego sytuacji lub zaistnienia uzasadnionych racji strony. Wynika to z faktu, że sąd administracyjny z mocy przepisów art. 184 Konstytucji R.P., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 1, oraz art. 3 p.p.s.a., w zakresie określonym w ustawach, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, która polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów i czynności z prawem. Należy tez zaznaczyć, że wszelkie przepisy i wyprowadzone z nich normy prawne sąd obowiązany jest interpretować w zgodzie z Konstytucją. Wykładnia prokonstytucyjna nie może prowadzić do kreowania ani nowej nieistniejącej normy prawnej, ani też nie może prowadzić do interpretacji istniejącej normy prawnej wbrew jej wyraźnemu, literalnemu – nie budzącemu wątpliwości – brzmieniu, gdyż w przeciwnym razie, doprowadziłoby to w istocie do tworzenia prawa przez sąd. Byłoby to wejściem w kompetencje władzy ustawodawczej, a to stanowiłoby naruszenie Konstytucji R.P. Dlatego też sąd administracyjny nie ma prawa do wykreowania nowej, nieistniejącej normy prawnej, która stwarzałaby nowe podstawy do przyznania dochodzonego przez stronę świadczenia, wbrew istniejącej regulacji przepisu art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdziwszy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.