II SA/Bd 1190/10

Dnia 24 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Grażyna Malinowska –Wasik (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu zatrudnienia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 70 b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) Burmistrz Ś. orzekł, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, o odmowie przyznania spółce G. z siedzibą w O. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. O. w zakresie nauki zawodu, poniesionych w okresie od 4 września 2006 r. do 30 maja 2008 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że młodociany pracownik K. O. zawarł w dniu 4 września 2006 r. na okres 36 miesięcy, w celu praktycznej nauki zawodu drukarza maszynisty maszyn offsetowych, umowę z pracodawcą M. G. – Zakład Produkcyjno – Usługowo- Handlowy w L., którego zobowiązania i wierzytelności wskutek dokonanego w dniu 1 stycznia 2007 r. aportu przedsiębiorstwa przejął nowy pracodawca spółka G. w O., a następnie wymieniona spółka sprzedała część swojego przedsiębiorstwa w dniu 30 maja 2008 r. spółce R. w W. - obecna nazwa spółka S. w L., która to spółka stała się następcą prawnym całości praw i obowiązków wynikających ze stosunku pracy. W związku z powyższym, jakkolwiek art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty dopuszcza dzielenie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika między dwóch pracodawców, to jednak nie zaistniała sytuacja określona w tym przepisie, bowiem stosunek pracy z młodocianym pracownikiem nie został rozwiązany i kontynuował on naukę. Jednocześnie w uzasadnieniu powołano się na art. 231§ 1 Kodeksu pracy, w świetle którego z chwilą przejęcia zakładu przez innego pracodawcę, nowy pracodawca na zasadzie następstwa prawnego nabywa wszelkie prawa wynikające z nawiązanych z poprzednim pracodawcą stosunków pracy łącznie z obowiązkami co obejmuje również wnioskowane dofinansowanie. Odwołując się od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. spółka G. w O. podniosła, że organ ten niewłaściwie zastosował art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty, bowiem spełnione zostały warunki dofinansowania kosztów kształcenia wynikające z art. 70b ust. 1 ww. ustawy, a podział kwoty dofinansowania między pracodawców prowadzących naukę zawodu nie następuje, jeśli doszło do rozwiązania umowy o pracę z młodocianym pracownikiem, nie zaś w sytuacji, gdy zaistniała zmiana podmiotowa stosunku pracy po stronie pracodawcy. Według odwołującej się powołanie się na art. 231 Kodeksu pracy było nieuprawnione, gdyż dofinansowanie kosztów kształcenia nie jest zobowiązaniem wynikającym ze stosunku pracy, lecz z ustawy o systemie oświaty wprowadzonym do tej ustawy w związku z likwidacją ulg podatkowych, które były formą zachęty dla pracodawców do podejmowania kształcenia młodocianych pracowników. Zamysł ustawodawcy potwierdza przepis art. 70b ust. 5 ustawy wprowadzającej zasadę podziału kwoty dofinansowania między kilku pracodawców proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. W związku z tym interpretując art. 70b ust. 5 ustawy organ winien posłużyć się wykładnią celowościową, a nie literalną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji podzielił pogląd strony, że dofinansowanie określone w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty nie jest zobowiązaniem wynikającym ze stosunku pracy, niemniej jego zdaniem przekształcenie stosunku pracy, o którym mowa w art. 231 Kodeksu pracy ma wpływ na to, komu takie dofinansowanie przysługuje. Wspomniany przypis, jak wskazało SKO, reguluje sytuację prawną zarówno pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi na innego pracodawcę w całości lub w części, jak i sytuację prawną podmiotu, który w wyniku przejęcia zakładu stał się pracodawcą wszystkich zatrudnionych przez poprzedniego pracodawcę. Nowy pracodawca jako następca prawny przejmuje więc nie tylko obowiązki, jakie ciążyły na poprzednim pracodawcy, lecz także wszelkie prawa wynikające z nawiązanych z poprzednim pracodawcą stosunków pracy. W związku z tym jedynym pracodawcą mogącym ubiegać się o dofinansowanie kosztów poniesionych z tytułu kształcenia młodocianego pracownika jest spółka S. w L. Organ odwoławczy powołał się również na wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. II SA/Bd 277/10 oddalający skargę, wydany w podobnej sprawie. Spółka G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., zarzucając jej naruszenie art. 7 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony, naruszenie art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający powinność pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz naruszenie art. 70b ust. 1, 5 i 6 ustawy o systemie oświaty poprzez błędną jego wykładnię. W uzasadnieniu skargi strona, podobnie jak w odwołaniu, podniosła, że decydujące znaczenie dla przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika ma spełnienie warunków wymienionych w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, na co wskazuje treść art. 6 ust. 1 tej ustawy. Nie budzi zaś wątpliwości, że w jej przypadku warunki te zostały spełnione. Natomiast art. 70b ust. 5 ustawy niewątpliwie wprost odnosi się do sytuacji, gdy dochodzi do rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, co w odniesieniu do K. O. nie nastąpiło. Istotą bowiem przejścia zakładu pracy, na nowego pracodawcę w trybie art. 231 Kodeksu pracy jest wstąpienie osoby, która przejmuje zakład pracy z mocy prawa w rolę pracodawcy, w istniejące relacje pomiędzy stronami stosunku pracy, bez rozwiązania stosunku pracy. W przedmiotowej sprawie wobec braku innych regulacji należało wg skarżącej na zasadzie analogii zastosować przepis art. 70b ust. 5 ustawy przyjmując, że każdy z pracodawców ma prawo dofinansowania kosztów kształcenia w stopniu proporcjonalnym do liczby miesięcy u niego nauki. Skarżąca ponowiła też argumentację odwołania, że dofinansowanie nie jest zobowiązaniem wynikającym ze stosunku pracy, którego dotyczy art. 231 Kodeksu pracy oraz, że zastosowanie wspomnianej wyżej analogii prawnej uzasadnia wykładnia celowościowa art. 70b dodanego do ustawy po to, by pracodawcy mogli otrzymać dofinansowanie kosztów poniesionych w związku z kształceniem młodocianych pracowników. Nawiązując do wyroku WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 277/10 skarżąca podniosła, że reguły zbycia określone w art. 552 Kc, na które powołano się w powyższym wyroku dotyczącą przedsiębiorstwa, a nie zorganizowanej części przedsiębiorstwa będącej jego składnikiem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W skierowanym do Burmistrza Ś. w dniu 13 listopada (data wpływu) wniosku skarżąca spółka domagała się dofinansowania kosztów kształcenia od 4 września 2006 r. do 30 maja 2008 r. młodocianego pracownika K. O. w kwocie 4. 713, 78 zł, którą to możliwość przewiduje art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Stosownie do postanowień art. 70b ust. 1 i ust. 7 cytowanej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia jeżeli: pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach, młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, a pracodawca złożył wniosek o dofinansowanie w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wyżej wyszczególnione materialnoprawne przesłanki dofinansowania zostały przez wnioskodawcę spełnione i nie jest to sporne między stronami. Wymagało natomiast w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia, czy skarżąca (wnioskodawca) w sytuacji zmiany pracodawcy spełnia w świetle ustalonego stanu faktycznego, wymogi do otrzymania wnioskowanego dofinansowania. W myśl art. 70b ust. 5 ustawy, jeśli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy – przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie jednak nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązania z winy pracodawcy. K. O. jako młodociany pracownik przyuczał się do pracy w zawodzie drukarza-maszynisty maszyn offsetowych na podstawie zawartej w dniu 4 września 2006 r. umowy z M. G. – Zakład Produkcyjno- Usługowo-Handlowy w L. Umowa dotyczyła okresu od daty jej zawarcia do 3 września 2009 r. W trakcie kształcenia młodocianego pracownika w dniu 1 stycznia 2007 r. M. G. wniósł aportem, w drodze aktu notarialnego, prowadzony przez siebie zakład do spółki G. w O., a następnie wymieniona spółka sprzedała w dniu 30 maja 2008 r. część swojego przedsiębiorstwa - zakład w L. spółce R. z siedzibą w W., która z dniem 11 lipca 2008 r. zmieniła nazwę na S. w L., a od dnia 19 marca 2009 r. przyjęła nazwę spółka S. w L. K. O. po zmianie pracodawcy ze spółki G. na spółkę R. kontynuował naukę na podstawie zawartej 4 września 2006 r. umowy (z tym że w aneksie do niej z dnia 31 maja 2008 r. wskazano nowego pracodawcę oraz osobę nadzorującą kształcenie) i zakończył ją 28 sierpnia 2009 r., zdając egzamin na czeladnika w zawodzie drukarza. Jak wynika z przytoczonej wyżej treści art. 70b ust. 5 ustawy, dopuszcza on możliwość podziału kwoty dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika tylko w razie rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i to z przyczyn niezależnych od pracownika w sytuacji gdy tenże pracownik podjął u innego pracodawcy naukę zawodu na podstawie zawartej z nim umowy o pracę. W takim wypadku przysługująca kwota dofinansowania podlega podziałowi między obydwu pracodawców, proporcjonalnie do okresu prowadzonej przez nich nauki zawodu. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu, organy obydwu instancji trafnie uznały, że określone w art. 70b ust. 5 ustawy przesłanki podziału kwoty dofinansowania między spółkę G. i spółkę S. nie zostały spełnione. Nie doszło bowiem do rozwiązania umowy o pracę z K. O. przez skarżącą spółkę, ani też do zawarcia przez niego nowej umowy o pracę połączoną z kształceniem ze spółką S. (za takową nie można uznać wspominanego wyżej aneksu do umowy). Nastąpiło natomiast przejęcie zakładu pracy (jego części) przez nowego pracodawcę, której to instytucji dotyczy art. 23 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Przepis ten reguluje sytuację prawną pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi na innego pracodawcę oraz sytuację prawną podmiotu, który przejmując zakład stał się pracodawcą osób zatrudnionych u poprzedniego pracodawcy. Zgodnie z art. 231 § 1 Kodeksu pracy w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że mimo przejęcia zakładu pracy lub jego części przez innego pracodawcę, wcześniej nawiązany stosunek pracy trwa nadal z wszelkimi tego konsekwencjami, a jedynie w miejsce dotychczasowego pracodawcy wstępuje z mocy prawa nowy pracodawca. Na nowego pracodawcę przechodzą zatem, jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jako na następcę prawnego nie tylko obowiązki ciążące na poprzednim pracodawcy, lecz również uprawnienia wynikające ze stosunku pracy nawiązanego przez poprzedniego pracodawcę (vide wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 1990 r. I PR 251/90 – Lex 13210, uchwała Sądu Najwyższego z 24 października 1997 r. III ZP 35/97 – Lex 33084). W myśl art. 3 Kodeksu pracy pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Natomiast przez zakład pracy w znaczeniu przedmiotowym, w którym pojęcie to jest użyte w art. 231§ 1, należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę organizacyjną tworzącą pewną zorganizowaną całość i zatrudniającą pracowników (vide J. K., M. E., Komentarz do art. 231 Kodeksu pracy – Lex/El 2010). Jest nim zatem zarówno przedsiębiorstwo, warsztat rzemieślniczy, punkt handlowy, gospodarstwo rolne, jak też każdy inny zakład będący miejscem zatrudnienia. O przejęciu (przejściu) zaś zakładu, o którym mowa w powyższym przepisie należy mówić wówczas, gdy nowy pracodawca przejął majątek poprzedniego pracodawcy (pomieszczenia, urządzenia) wraz ze świadczonym na jego bazie pracę zorganizowanym zespołem pracowników (vide m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 3 marca 1998 r. I PKN 159/98 – Lex 36232). Z kolei część przejętego zakładu pracy w świetle art. 231 § 1, to wyodrębniony organizacyjnie twór zakładu z własnym personelem, a o tym czy w konkretnym przypadku określony w nim skutek przejścia części zakładu na innego pracodawcę dotyczy danego pracownika decyduje faktyczne związanie tegoż pracownika z przejmowaną częścią zakładu pracy (vide wyrok: Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2007 r. II PK 245/06 – Lex 317807 i z dnia 17 maja 1995 r. I PRN 9/95). W umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego K. O. zawartej w nim 4 września 2006 r. wskazano jako miejsce wykonywania zajęć praktycznych Zakład Produkcyjno-Usługowo-Handlowy w L. Pismem z dnia 30 kwietnia 2008 r. spółka G. siedzibą w O. poinformowała młodocianego pracownika, powołując się na obowiązek wynikający z art. 231§ 3 Kodeksu pracy, o przejściu z dniem 30 maja 2008 r. na nowego pracodawcę spółkę R. z siedzibą w W., w następstwie umowy zbycia, części zakładu pracy – przedsiębiorstwa drukarni, w związku z czym stanie się on z mocy prawa pracownikiem tejże spółki. Na piśmie tym widnieje pieczęć spółka G. w O. – Drukarnia, L. ul. P. W aktach sygn. OOiW 0154/14/2010 dot. spółki S. znajduje się wspomniany wcześniej aneks do umowy z 4 września 2006 r., oznaczony datą 31 maja 2008 r., w którym wymienia się jako miejsce kontynuowania przygotowania zawodowego K. O. Drukarnię-L., ul. P. Niewątpliwe więc nowy pracodawca przejął w trybie art. 23¹ § 1 Kodeksu pracy drukarnię, w której przyuczał się do pracy w zawodzie drukarza K. O. Podkreślić trzeba, że stosowania art. 231 Kodeksu pracy nie można w drodze umowy wyłączyć, gdyż przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Skoro tak, to konsekwencją nabycia przez spółkę R., aktualnie o nazwie S. części zakładu - drukarni jest przejście na nią uprawnień do ubiegania się o dofinansowanie na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty kosztów kształcenia młodocianego pracownika za okres 36 miesięcy oraz utrata uprawnień w tym zakresie przez skarżącą w odniesieniu do wnioskowanego przez nią okresu dofinansowania. W ocenie Sądu dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty była prawidłowa i nie wymagała posłużenia się sugerowaną w skardze analogią. Ponadto trafnie obydwa organy w ramach wykładni systemowej odwołały się do treści art. 231§ 1 Kodeksu pracy, przy ustalaniu wpływu przejścia drukarni na własność innego pracodawcy na możliwość przyznania dofinansowania skarżącej zgodnie z jej wnioskiem. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia w toku prowadzonego postępowania przepisów art. 7 i 8 kpa. Z przedstawionych wyżej względów uznając, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja pozostają w zgodzie z przepisami prawa, orzeczono na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji.