II SA/Bd 1218/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S., D. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję K. - P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanowił: oddalić wniosek. W dniu [...] grudnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) A. S., D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnili m.in. tym, że czują się pokrzywdzeni zaistniałą sytuacją związaną z prowadzeniem przedmiotowej sprawy. Skarżący podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Mają na utrzymaniu małoletniego syna. Dochód tegoż gospodarstwa wynosi łącznie [...] zł netto miesięcznie z tytułu wynagrodzenia z umów o pracę. Poza tym oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Posiadają mieszkanie o powierzchni [...] m2. Podali, że ponoszą zobowiązania i stałe wydatki: media, raty kredytu hipotecznego, opłaty za mieszkanie oraz koszty utrzymania samochodu w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanych sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazali oni zasadności swojego wniosku. Nad takim twierdzeniem zaważyło głównie to, że jak wynika z formularza PPF skarżący uzyskują stały miesięczny dochód, z którego pokrywają wydatki związane z bieżącym utrzymaniem w tym regulują na bieżąco raty kredytu hipotecznego. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy dochodów oraz ciążących na nim comiesięcznych wydatków. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych skarżących ubiegających się o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.), które skarżący wykazali na kwotę [...]zł. Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez skarżących raty kredytu. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać wnioskujących o przyznanie prawa pomocy za osoby ubogie. Nie może być również tak, że osoba radząca sobie z utrzymaniem pragnie przerzucić ciężar finansowania sprawy przed sądem na pozostałych obywateli często znajdujących się w dużo gorszej sytuacji finansowej niż wnioskodawca. Na marginesie należy również zauważyć, że wpis sądowy od skargi został ustalony w wysokości [...] zł, co w ocenie orzekającego w relacji do dochodu skarżących nie powinno stanowić kwoty, która by zagroziła płynności finansowej gospodarstwa tym bardziej, że jest to kwota uiszczana jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Również powoływanie się przez skarżących na argument, że czują się pokrzywdzeni zaistniałą sytuacją związaną z prowadzeniem przedmiotowej sprawy uznać należy za bezzasadny, ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawany tylko i wyłącznie w oparciu o sytuację majątkową i finansową strony skarżącej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.