II SA/Bd 1233/11

Dnia 6 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 6 marca 2012 roku sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adw. P. W. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Starosta Inowrocławski orzekł o cofnięciu K B uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, nr dokumentu [...], nr druku [...], wydanego przez Starostę I. [...] listopada 2005r., na okres od [...] listopada 2005r. do [...] listopada 2012r., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w G W z [...] maja 2011r., sygn. akt [...]. Jak wskazał Starosta w uzasadnieniu decyzji, powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w związku z orzeczeniem w drodze wyroku wydanego w sprawie [...], środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest posiadanie uprawnień kategorii A, A1, B, B1, C, C1, D, D1, BE, C1E, CE, D1E, DE, T na okres 24 miesięcy. Zgodnie natomiast z art. 182 § 2 k.k.w., organ do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu K. B. zwrócił uwagę na surowość zastosowanej kary, wskazując również szereg uchybień w wydawanych w niniejszej sprawie dokumentach, takich jak nieprawidłowe podanie ulicy, błędna data, pomyłka w marce samochodu. Skarżący podniósł, że popełnione uchybienia wskazują na celowość działania. Odwołujący się ponadto wskazał, iż nie udzielono jego ojcu żadnych informacji w tej sprawie, nakazując odwołującemu osobiste stawienie się celem wykonania badań w B., T. lub W., nie pozwalając mu wykonać badań w G. W. Następnie odwołujący się dowiedział się, że badanie może wykonać w G, jednak dopiero po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy. Odwołujący się, podnosząc, iż może badania wykonać przed upływem dwuletniego okresu, po upływie którego będzie mógł starać się o wydanie prawa jazdy, poddaje pod wątpliwość, czy po tym okresie czasu będzie go stać na prawo jazdy. Odwołujący się przy tym podniósł, iż obecnie zarabia 1600 – 1700 zł, mając na utrzymaniu rodzinę, w tym trójkę dzieci. Dodał, że w postępowaniu przed sądem uniemożliwiono mu złożenie wyjaśnień, podnosząc jednocześnie, iż będąc od 17 lat kierowcą, nigdy nie miał żadnej kolizji, nie przebywał również w areszcie i nigdy nie pracował pod wpływem alkoholu. Decyzją z dnia [...] września 2011r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B, na podstawie art. 182 § 2 K.k.w. oraz art. 10 w związku z art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pismo Starosty I, stanowiące zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w G W z [...] maja 2011r., przesłane zostało na adres: ul. Ł [...] I. Adres ten stanowi adres zamieszkania ojca odwołującego się i wynika z pełnomocnictwa przedłożonego przez K B. Powyższe pismo, jak wskazał organ, przez pełnomocnika odebrane zostało [...] sierpnia 2011r., decyzja natomiast wydana została [...] sierpnia 2011r. SKO podniosło, iż rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji jest prawidłowe, koresponduje bowiem z art. 182 § 1 i 2 K.k.w., wątpliwość budzi jednak uniemożliwienie stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, stanowiące naruszenie art. 10 k.p.a. Odstępując od zasady czynnego udziału stron, Starosta I nie wskazał przy tym, jak zwrócił uwagę organ odwoławczy, na motywy którymi się kierował. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy K B wniósł o obniżenie orzeczonego wymiaru kary o połowę, ewentualnie o zawieszenie wykonania kary. Skarżący podniósł, że jest obecnie bez pracy i wraz z rodziną znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżący wskazał, iż o sprawie sądowej dowiedział się [...] lipca 2011r., w czasie, gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Podniósł ponadto, że nie miał możliwości złożenie wyjaśnień, nie dostał bowiem żadnego wezwania do sądu. Skarżący ponownie wskazał przy tym na szereg uchybień znajdujących się w kierowanych do niego pismach. Skarżący zwrócił uwagę, iż przez wszystkie lata, od kiedy posiada prawo jazdy, jeździł bezkolizyjnie, przy czym jeździł zarówno po kraju, jak i za granicą. Wyraził obawę, że nie będzie stać go na zrobienie ponownego kursu jazdy i przystąpienie do egzaminu, bowiem już w tym momencie jest zadłużony. Skarżący podniósł, iż wykazana w jego przypadku ilość alkoholu 0,58 mg/l jest niewielka w porównaniu z ilością, którą w wydychanym powietrzu mają inni kierowcy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B wniosło o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, jest rozpoznawanie skarg na ostateczne decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie administracyjne. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego aktu zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także niepodnoszonych w skardze. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B nie naruszyło przepisów prawa procesowego i materialnego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2011r. wydana na podstawie art. 138 §2 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego przewidziane w art. 138 § 2 jest określane powszechnie w orzecznictwie i piśmiennictwie jako decyzja kasacyjna. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 kwietnia 2011 r., upoważniał organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zagadnienie dopuszczalności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej mogło być zatem rozważane na płaszczyźnie postępowania wyjaśniającego (dowodowego), przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, co z kolei wymagało odniesienia się do wyznaczonego przepisami kodeksu zakresu postępowania dowodowego przed organem drugiej instancji. W związku ze zmianą stanu prawnego, z dniem 11 kwietnia 2011 r. zmieniły się przesłanki dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 138 § 2 organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis w nowym brzmieniu wskazuje dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla on zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po pierwsze, organ odwoławczy musi stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (w tym kodeksu postępowania administracyjnego), po drugie, organ odwoławczy musi uznać, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powodem, dla którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji było naruszenie art. 10 k.p.a., a polegające na tym, że skarżący zawiadomienie o możliwości zapoznania z materiałem dowodowym odebrał w dniu [...] sierpnia 2011r., a organ I instancji wydał decyzję o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów dwa dni wcześniej, tj. w dniu [...] sierpnia 2011r. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo powyższe uchybienie ocenił jako naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Spełniona zatem została pierwsza z przesłanek zawartych w art. 138 § 2 k.p.a.- zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Powyższy przepis nakłada na sąd obowiązek zbadania sprawy w pełnym zakresie i dostrzeżenia uchybień organu, które nie zostały zawarte w zarzutach skargi. Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ w żaden sposób uchybienia w postaci zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu nie uzasadnił w zakresie spełnienia drugiej przesłanki, tj. koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ powinien zatem ocenić, czy to uchybienie miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, ale w kontekście rozpoznawanej sprawy. Zaniedbanie organu I instancji wywołało mianowicie taki skutek, jakby przed wydaniem decyzji organ nie zapewnił skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu poprzez możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, iż zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA z dnia 18 maja 2006 r. sygn. II OSK 831/05, publ. ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157 i z 16 października 2007 r. sygn. I OSK 1192/06, publ. Lex nr 427561oraz z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09 publ. Lex nr 746442). W przedmiotowej sprawie nie było przeszkód, aby organ odwoławczy sam dokonał konwalidacji uchybienia organu I instancji i zawiadomił skarżącego przed wydaniem decyzji w trybie art. 138 uzupełnieniem wynikającym z art. 10 k.p.a., zapewniając w ten sposób stronie czynny udział w postępowaniu Sąd w przedmiotowej sprawie związany był ograniczeniem wynikającym z art. 134 § 2 p.p.s.a. i stwierdził, że uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na powyżej opisane uchybienie poskutkowałoby wydaniem orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Mając jednak na uwadze przyszłe postępowanie należy zwrócić uwagę, że cofnięcie skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B nastąpiło na skutek wyroku Sądu Rejonowego w G. W. z dnia [...] maja 2011r., sygn. akt [...], w którym orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów silnikowych, dla których wymagane jest posiadanie uprawnień kategorii A,A1, B,B1,C,C1,D,D1,BE, C1E,CE,DE,T na okres 2 lat i na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów zaliczono skarżącemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] listopada 2010r. Powyższe orzeczenie Sądu w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji było prawomocne i wiąże organ. Słusznie organ II instancji powołał się zatem na obowiązek cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami wynikający z art. 182 ustawy z dnia z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 1997r., Nr 90, poz. 557 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony (§ 1). Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (§ 2) . Przepis art.182 ustawy - Kodeks karny wykonawczy stanowi normę prawa materialnego do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami oraz wskazuje organ administracji zobowiązany do wydawania rozstrzygnięć w orzeczonym zakresie przez sąd. W wyroku z dnia z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 361/05 NSA, publ. Lex nr 196288 wyrażono pogląd, że: "1. Nietrafnym jest stanowisko zgodnie z którym przepisy ustawy - Kodeks karny wykonawczy nie mogą stanowić podstawy decyzji administracyjnej, ponieważ nie należą do systemu prawa administracyjnego. 2. Nie jest istotnym w jakim akcie został zamieszczony przepis prawa lecz to, czy z danego przepisu można wyprowadzić normę prawa materialnego, mogącą stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej oraz istnienie organu administracji, uprawnionego do wydawania rozstrzygnięć w konkretnych sprawach, indywidualnie oznaczonego adresata". W związku z powyższym, stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o wiążących skutkach wyroku Sądu Rejonowego w G W z dnia [...] maja 2011r., sygn. akt [...], zasługuje na aprobatę. Należy również dodać, że na podstawie uprawnień wynikających z ustawy Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi, sąd administracyjny nie posiada uprawnień do zmiany orzeczeń organów administracji publicznej oraz sądów powszechnych. Wniosek zatem skarżącego zawarty w skardze o skrócenie nałożonej kary należy uznać za całkowicie bezpodstawny. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalono skargę. O przyznaniu kosztów pełnomocnikowi wyznaczonemu w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).