II SA/Bd 1233/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-01-09
Skład orzekający: Małgorzata Włodarska, Joanna Brzezińska, Leszek Tyliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żądanie udostępnienia dokumentów dotyczących wydatków na reklamę, promocję i darowizny, umów i faktur, które mogą zawierać dane osobowe lub tajemnicę przedsiębiorcy, stanowi informację publiczną przetworzoną, a jeśli tak, czy organ prawidłowo odmówił jej udostępnienia z powodu braku wykazania przez wnioskodawcę szczególnego interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał w sposób prawidłowy, iż żądane dokumenty stanowią informację publiczną przetworzoną. Czynności takie jak selekcja, analiza dokumentów czy ich anonimizacja nie przesądzają o przetworzeniu informacji. Organ powinien był wykazać, dlaczego żądana informacja ma charakter przetworzony i dlaczego brak jest szczególnego interesu publicznego, zamiast przerzucać ten ciężar wyłącznie na wnioskodawcę.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do spółki o udostępnienie informacji dotyczącej wydatków na reklamę, promocję, faktur i umów. Spółka odmówiła, uznając żądane dokumenty za informację publiczną przetworzoną, zawierającą dane osobowe i tajemnicę przedsiębiorcy, i wezwała skarżącego do wykazania szczególnego interesu publicznego. Po odmowie skarżącego, spółka wydała decyzję odmowną, którą utrzymał organ wyższej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o dostępie do informacji publicznej i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: Asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi S. B. na decyzję M. Przedsiębiorstwa E. C.spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję M. Przedsiębiorstwa E. C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we Włocławku z dnia [...] lipca 2013 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od M. Przedsiębiorstwa E. C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz skarżącego S. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia [...] skarżący S. B., powołując się na art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej powoływanej też jako "u.d.i.p."), zwrócił się do Przedsiębiorstwa E. we W. o udostępnienie informacji dotyczącej wydatków tej spółki poniesionych na reklamę i promocję (ogłoszeń prasowych, radiowych, telewizyjnych, konkursów), umów dotyczących publikacji reklam/informacji, faktur dotyczących publikacji reklam/informacji i darowizn za okres od [...] do [...]. Jako formę udostępnienia informacji skarżący wskazał – dostęp do przeglądania informacji w urzędzie.
W związku z tym, iż Przedsiębiorstwo E. we W. nie udzieliło skarżącemu wnioskowanej informacji, lecz pismem z dnia z [...] poinformowało go, iż żądane dokumenty nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i jako takie nie podlegają obowiązkowi ich udostępnienia, a ponadto także że dokumenty te posiadają chronione prawem dane personalne osób nie pełniących funkcji publicznych i, że ich przedmiot stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Przedsiębiorstwa E. we W., wnosząc o nakazanie Przedsiębiorstwu udzielenia żądanych informacji.
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. WSA w Bydgoszczy uwzględnił skargę strony i zobowiązał Przedsiębiorstwo E. we W. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [....] w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, stwierdzając że Przedsiębiorstwo pozostaje w zwłoce w udzieleniu odpowiedzi na ten wniosek w sposób przewidzianym ustawą o dostępie do informacji publicznej, gdyż ani nie udzieliło mu pełnej żądanej informacji publicznej, ani też nie odmówiło udzielenia tej informacji poprzez wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 16 ust.1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. We wskazanym wyroku WSA w Bydgoszczy przesądził, że Przedsiębiorstwo E. we W., jako gminna osoba prawna, w której W. – Miasto na prawach powiatu posiada 100 % udziałów, realizująca zadania o charakterze użyteczności publicznej, jest podmiotem zobowiązanym według ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji, jeżeli ta ma charakter informacji publicznej, a także że żądane przez skarżącego faktury, umowy i inne dokumenty obrazujące wydatki na cele reklamy i promocji, oraz informacje o darowiznach, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publiczne, gdyż pokazują sposób wykorzystania majątku Przedsiębiorstwa mającego charakter publiczny i tryb gospodarowania przez przedsiębiorstwo środkami publicznymi.
W konsekwencji powyższego wyroku Przedsiębiorstwo E. we W., po rozpatrzeniu ww. wniosku skarżącego z dnia [...], uzupełnionego w dniu [...], wydało w dniu [....] decyzję mocą której, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 u.d.i.p., odmówiło udostępnienia skarżącemu żądanej informacji. Decyzję tą utrzymało w mocy decyzją z dnia [...].
W uzasadnieniu podjętych w sprawie decyzji Przedsiębiorstwo wskazało, iż w związku z tym, że w jego ocenie wnioskowana informacja publiczna ma charakter informacji publicznej przetworzonej, zobowiązane treścią ww. wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 17 kwietnia 2013 r. do załatwienia wniosku skarżącego, w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., pismem z dnia [...] zwróciło się do skarżącego o wskazanie szczególnego interesu publicznego. Przedsiębiorstwo wyjaśniło, że wskazanie przez skarżącego tego szczególnego interesu publicznego umożliwiłoby mu przygotowanie i przekazanie wnioskodawcy informacji publicznej przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zgodnie bowiem z przyjętym szerokim orzecznictwem, informacja publiczna przetworzona to taka, która została przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów. Ponadto, sporządzenie przetworzonej informacji publicznej, uwzględniającej wskazany przez wnioskodawcę zakres, szczególnie istotny dla interesu publicznego, wiąże się z podjęciem przez spółkę szeregu czynności, przy użyciu dodatkowych sił i środków, w tym zarówno osobowych jak i finansowych. Pomimo powyższego, jak podkreśliło Przedsiębiorstwo, skarżący w piśmie z dnia [...] odmówił wykazania interesu publicznego, uznając że żądanych przez niego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej danych, nie można uznać za informację publiczną przetworzoną. Zdaniem Przedsiębiorstwa wskazane stanowisko skarżącego jest nieprawidłowe. W tym konkretnym przypadku żądał on bowiem udostępnienia wszelkich dokumentów, w tym w większości mających charakter dokumentów prywatnych, dotyczących inwestycji realizowanej ze środków własnych spółki, bez jakiegokolwiek dofinansowania ze środków zewnętrznych. Ponadto dokument prywatny skierowany do organu przez podmiot prywatny nigdy nie stanie się dokumentem urzędowym tylko dlatego, że został do tego organu zaadresowany i znajduje się w jego posiadaniu. Przedsiębiorstwo podkreśliło przy tym, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być i nie jest środkiem do wykorzystywania jej w celu występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Oznacza to, że zakres przedmiotowy ustawy wytycza i obejmuje dostęp tylko do informacji publicznej, a nie publiczny dostęp do wszelkich informacji. Wnioskodawca chcąc zatem uzyskać informację publiczną zawartą w wymienionych dokumentach, winien wskazać szczególny interes publiczny, który umożliwiłby Przedsiębiorstwu przygotowanie z posiadanych dokumentów prywatnych i urzędowych, informacji publicznej przetworzonej dla potrzeb wnioskodawcy, bez naruszania tajemnicy handlowej spółki oraz ustawy o ochronie danych osobowych. Wskazując, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., udostępnienie określonych informacji przetworzonych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, tj. może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych, w określonej dziedzinie życia społecznego, Przedsiębiorstwo zaznaczyło, że dokonując oceny czy istnieje "ważny interes publiczny" musi zważyć zarówno intencje wnioskodawcy jak i wskazany przez niego cel, mając na uwadze także charakter żądanej informacji publicznej. Wobec powyższego, jak posumowało Przedsiębiorstwo, z uwagi na okoliczność, że skarżący odmówił wykazania szczególnego interesu publicznego, nie było warunków do udzielenia mu żądanej informacji, o czym orzeczono wydanymi w sprawie decyzjami.
Na rozstrzygnięcie Przedsiębiorstwa E. we W. skarżący wniósł skargę do WSA w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i nakazania Przedsiębiorstwu, obowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej, wykonania czynności zmierzających do wykonania wniosku z dnia [...], zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego tj. art. 4 i art. 61 ust.1 i 2 Konstytucji RP, poprzez uznanie, iż prawo do informacji nie zapewnia możliwości zapoznania się z dokumentami związanymi z działalnością spółki, której właścicielem jest gmina;
2) przepisów prawa materialnego tj. art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust.1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez błędne zastosowanie przepisów i wydanie decyzji odmownej, w związku z twierdzeniem, iż udostępnienie związane jest z przetworzeniem informacji publicznej;
3) przepisów prawa procesowego tj. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w ten sposób, iż w zasadnie na dzień rozstrzygnięcia nie zostało określone w jakim zakresie istniejące informacje muszą zostać przetworzone;
4) przepisu prawa procesowego tj. art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ten sposób, że mimo prawomocnego rozstrzygnięcia organ podnosi raz jeszcze twierdzenia, które nie zostały uznane poprzez wydanie ww. wyroku z dnia 17 kwietnia 2013 r.
Uzasadniając wniesioną w sprawie skargę skarżący stwierdził, iż niezrozumiała dla niego jest główna teza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż wnioskowane informacje stanowią informację przetworzoną, ponieważ organ (Przedsiębiorstwo) musi wybrać je z dokumentów prywatnych. Wskazując, że jest to jedyny argument organu dlaczego w jego ocenie wniosek skarżącego dotyczy informacji publicznej przetworzonej, podkreśli że organ posiada wyłącznie informacje publiczne (co nie oznacza, iż w każdym przypadku są jawne). Zatem argumentacja w zakresie "dzielenia" dokumentów jest zupełnie chybiona, a nadto wskazuje, iż organ świadomie przedłuża postępowanie o udostępnienie informacji publicznej. Wskazał, że organ nie wyjaśnił poza enigmatycznym twierdzeniem o konieczności podzielenia dokumentów na czym miałoby polegać przetworzenie informacji publicznej. Wskazał, że pojęcie informacji publicznej przetworzonej nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Niemniej jednak w orzecznictwie i doktrynie utrwaliło się, że to informacja, której wprost organ nie posiada, że aby ją wytworzyć organ musi użyć dodatkowych sił i środków np. sięgnąć do dokumentacji źródłowej, dokonać stosownych analiz, obliczeń zestawień statystycznych, że w związku z tym jest to informacja specjalnie przygotowana przez organ dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów, w oparciu o posiadanie przez organ informacje, w efekcie czego pojawia się nowa jakościowo infrakcja. W tym sensie, zdaniem skarżącego, takich czynności organu, jak wyszukiwanie dokumentów, selekcja dokumentów, decyzji i protokołów, ich analiza pod względem treści, nie można zakwalifikować jako informacji publicznej przetworzonej. Są one bowiem zwykłymi zabiegami związanymi z rozpatrywaniem wniosku i nie noszą znamion przetwarzania informacji. Również odjęcie od dokumentu elementów niezwiązanych z jego treścią, anonimizacja dokumentów polegająca na wykreśleniu niektórych elementów formalnych dotyczących danych osobowych, nie jest przetworzeniem informacji, gdyż nie dokonuje się poprzez te czynności zmian w treści dokumentu. To samo dotyczy czynności polegających na sporządzaniu kopii dokumentów. Skarżący podkreślił również, że prawo do uzyskiwania informacji publicznej stanowi fundament demokracji i każde jego ograniczenie winno być stosowane bardzo wyjątkowo. Zaznaczył, że każdy wyjątek od zasad jawności, w tym jak przyjmuje to organ, sytuacja żądania informacji przetworzonej, należy uważnie rozpatrywać, formułować w sposób wyraźny, a wszelkie wątpliwości powinny przemawiać na rzecz dostępu. Ograniczenie zaś wiedzy o tym jak podmiot powołany do wykonywania zadań publicznych gospodaruje mieniem publicznych zasługuje na szczególne napiętnowanie. W ocenie skarżącego przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie może być interpretowany w ten sposób, że dla uzyskania informacji publicznej, wyłącznie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że żądane informacje mają istotne znaczenie z punktu widzenia interesu publicznego. To bowiem organ (adresat wniosku) powinien ustalić, ocenić i wykazać, że udzielenie żądanej informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ocena tej "szczególnej istotności dla interesu publicznego" należy więc do podmiotu dysponującego informacją i to on musi wykazać brak istnienia tej przesłanki w decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Dla dokonania oceny przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" znaczenie ma, jak podkreślił, nie tylko intencja wnioskodawcy i wskazany przez niego cel, lecz także istota i charakter żądanej informacji. Wskazał, że w zasadzie zawsze powinien być zapewniony dostęp do informacji publicznej prostej (niewymagającej przetworzenia), czego w przedmiotowym wypadku organ nie zapewnił. Nie wykazał on także w kontekście stanu faktycznego, że po stronie wnioskującej osoby nie istnieje szczególny interes publiczny. Konieczność bowiem wyszukiwania informacji nie powoduje zakwalifikowania informacji jako informacji przetworzonej. Zdaniem skarżącego, żądana prze niego informacja, nie stanowi informacji przetworzonej. Wobec tego, jak podsumował, odmowa udostępnienia wnioskowanych przez niego informacji była bezpodstawna, a wydane decyzje pozbawione podstawy prawnej. Na potwierdzenie poczynionych w skardze wniosków, skarżący powołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych, których przedmiot stanowiła problematyka informacji publicznej zwykłej i przetworzonej.
W odpowiedzi na skargę Przedsiębiorstwo wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), Sąd stwierdza, że zakwestionowana przez stronę skarżącą decyzja jest niezgodna z prawem.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wyłącznie kwestii czy orzekający w sprawie organ (Przedsiębiorstwo) prawidłowo stwierdził, że zażądana przez skarżącego informacja stanowi informację przetworzoną, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., w stosunku do której zachodzi przewidziane w tym przepisie ograniczenie w jej udostępnianiu, oraz czy okoliczność ta wynika z rozstrzygnięcia organu podjętego w formie decyzji, której treść, zarówno w zakresie sentencji jaki i uzasadnienia, zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., musi odpowiadać wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w przedmiotowej spawie przesądzona została kwestia, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną i, że Przedsiębiorstwo jest podmiotem zobowiązanym według ustawy o dostępie do informacji publicznej od udzielania informacji, jeżeli ta stanowi informację publiczną. Kwestie te bowiem zostały prawomocnie stwierdzone przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2013 r., którego ustalenia w zakresie dokonanej w nim oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania mają stosowanie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), moc wiążącą tak dla organu, którego bezczynność była przedmiotem zaskarżenia, jak i tutejszego Sądu. W wyroku tym WSA, stwierdzając że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego w sposób przewidzianym ustawą o dostępie do informacji publicznej, zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w trybie przepisów tej ustawy, tj. albo poprzez udzielenie skarżącemu pełnej żądanej informacji publicznej, albo też poprzez odmówienie udzielenia tej informacji w drodze rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 16 ust.1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p.
Zgodnie z treścią z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach u.d.i.p. Przepis art. 2 ust. 1 u.d.i.p. stanowi zaś, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, natomiast w przepisie art. 2 ust. 2 u.d.i.p. wskazuje się, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
Wyrażone w powyższych przepisach prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Na tle powyższego przepisu w literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych dokonano podziału informacji publicznej na informację prostą i przetworzoną.
Informacją prostą jest informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem, z tym że może być ona pozbawiona danych wrażliwych, podlegających ochronie (np. danych osobowych), nie stając się przez to informacją przetworzoną.
Natomiast informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego (M. Bernaczyk, M. Jabłoński, K. Wygoda, Biuletyn informacji publicznej. Informatyzacja administracji, Wrocław 2005, s. 87). Informacja przetworzona, to taka informacja, na którą składa się pewna suma tak zwanej informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego, która wiąże się z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień czy wyciągów, przez co informacje proste stają się informacją przetworzoną, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego. Przetworzeniem informacji jest samodzielne zebranie, zsumowanie, czy zestawienie, często na podstawie różnych kryteriów, pojedynczych wiadomości, znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, związane z koniecznością przeprowadzenia przez zobowiązany podmiot czynności analitycznych. Informacja przetworzona wymaga zatem podjęcia przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej określonego działania intelektualnego w odniesieniu do odpowiedniego zbioru znajdujących się w jego posiadaniu informacji i nadania skutkom tego działania cech informacji publicznej (vide wyrok WSA w Krakowie z 26 września 2005 r., II SA/Kr 984/2005, niepubl.). Wiąże się ona także z koniecznością poniesienia znacznego nakładu pracy polegającej chociażby na wyselekcjonowaniu dokumentów według wskazanych we wniosku kryteriów, czy dokonania analizy całego zespołu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których żąda wnioskodawca. Z powyższego wynika, że również rozmiar i zakres żądanej informacji przesądza o tym, że w istocie rzeczy mamy do czynienia z żądaniem udostępnienia informacji przetworzonej.
Jak zaznaczono wyżej, w przypadku informacji publicznej prostej organowi udzielającemu tą informację nie wolno żądać od strony wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Uregulowanie to stanowi konsekwencję przyjętej przez ustawodawcę zasady, iż każdemu przysługuje prawo do informacji publicznej. Należy zauważyć, że u.d.i.p. wprowadza wyjątek od zakazu żądania wykazania interesu w uzyskaniu informacji publicznej, jako że w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi się, że uzyskanie przetworzonej informacji zależy od jej "istotności" dla interesu publicznego. Wskazany wyjątek dotyczy zatem wyłącznie informacji publicznej przetworzonej, i nie obejmuje informacji prostej.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ uznając, że żądana przez skarżącego informacja stanowi informację przetworzoną, wezwał stronę do wskazania szczególnego interesu publicznego, a więc, że udostępnienie żądanej przez niego informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z tym, iż skarżący odmówił wykazania interesu publicznego, uznając że żądanych przez niego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej danych nie można uznać za informację publiczną przetworzoną, lecz informację prostą, organ wydał w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Niewątpliwie wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się bądź przez udostępnienie informacji (czynność materialnotechniczna) – przy założeniu, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania określone w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., bądź w przypadku gdy istnieją ku temu podstawy prawne przez odmowę udostępnienia, która przybiera formę decyzji administracyjnej. Odmówienie udostępnienia informacji może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy informacja publiczna istnieje, ale nie może być udostępniona z uwagi na przesłanki ograniczające jej dostępność (na skutek ograniczeń określonych w art. 5 u.d.i.p.), albo w przypadku informacji przetworzonej, ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego. Rację ma zatem organ, że brak ustawowej przesłanki udzielenia informacji publicznej przetworzonej, tj. istnienia po stronie wnioskodawcy "szczególnie uzasadnionego interesu publicznego", skutkuje decyzją o odmowie udzielenia tej informacji, opartą na przepisie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Niemniej jednak podkreślić należy, że wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej nie musi wiedzieć na etapie składania wniosku, że żądana przez niego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a zatem w momencie formułowania i kierowania wniosku nie jest zobligowany do wskazania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. To podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej muszą wykazać, że objęte wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym i mogą odmówić jej udostępnienia tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wykaże występowania tej przesłanki (vide: wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1015/12, publ. lex nr 1260013). W razie niewykazania jednak przez wnioskodawcę interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem żądanej informacji publicznej organ powinien we własnym zakresie zbadać jego istnienie, i dopiero w razie ustalenia jego braku na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej, a następnie szczegółowo wyjaśnić te kwestię w uzasadnieniu wydanej decyzji (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Go 667/11, publ. lex na 1152612). Również nawet w wypadku gdy wnioskodawca nie odpowie na wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji publicznej przetworzonej, podmiot zobowiązany do jej udzielenia musi zawsze w uzasadnieniu decyzji o odmowie odnieść się do kwestii, czy przesłanka, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. istnieje czy też nie (vide: wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 402/11, publ. lex nr 1082749). Ponadto odmowa udzielenia informacji przetworzonej z uwagi na brak interesu publicznego nie oznacza, że w każdym przypadku wyłączona jest tym samym możliwość udostępnienia informacji w ogóle. Jeżeli żądanie wnioskodawcy, w zakresie niewymagającym przetworzenia jest możliwe do samodzielnego uwzględnienia, to odmowa udzielenia informacji ze względu na brak interesu publicznego może dotyczyć tylko tej części żądania, której spełnienie wymaga przetworzenia (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. atk II SAB/Sz 45/11, publ. lex nr 1153844).
Z powyższego wynika, co Sąd akcentował już powyższej, że okoliczność dotycząca braku istnienia w danym wypadku szczególnie istotnego interesu publicznego, stanowiąca podstawę decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, powinna być zbadana oraz wykazana, nie tylko przez stronę zainteresowaną informacją, ale także przez organ w uzasadnieniu podjętej decyzji, jako że ta winna odpowiadać wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Podmiot zobowiązany, podejmując decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej, związany jest bowiem regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2822/11, publ. lex nr 1139010). Pod pojęciem stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do decyzji w rozumieniu art. 16 ust. 2 u.d.i.p. nie należy rozumieć jedynie wymogu stosowania przepisów wprost odnoszących się do tej formy działania administracji publicznej, ale także nakaz stosowania wszelkich przepisów pozostających związku z wydaniem decyzji (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2259/11, publ. lex nr 1109199), w tym więc i przepisów dotyczących konstruowania i uzasadniania podjętej decyzji określonych w art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa").
W przedmiotowej sprawie aktywność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego ograniczyła się w zasadzie jedynie do wezwania skarżącego do wykazania interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej, co było konsekwencją stwierdzenia przez organ, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną, jako że – jak wyjaśnił organ - wymaga ona od Przedsiębiorstwa przygotowania specjalnie dla wnioskodawcy, który zażądał udostępnienia wszelkiego rodzaju dokumentów, z posiadanych przez organ dokumentów prywatnych i urzędowych, wnioskowanej informacji urzędowej, bez naruszania przy tym tajemnicy handlowej Przedsiębiorstwa oraz ustawy o ochronie danych osobowych. Z przedstawionej argumentacji organu wynika zatem, że zakwalifikował on żądną przez skarżącego informację jako informację publiczną przetworzoną, wyłącznie z uwagi na konieczność wyselekcjonowania jej z posiadanych przez organ dokumentów wśród których znajdują się dokumenty prywatne, a także ze względu na potrzebę dokonania ich weryfikacji w kontekście wymogów ustawy o ochronie danych osobowych oraz tajemnicy handlowej Przedsiębiorstwa. Zdaniem Sądu wskazane powyżej przez organ okoliczność nie świadczą o tym, że w sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną. Po pierwsze takie czynności organu, jak selekcja dokumentów i ich analiza pod względem treści są zwykłymi czynnościami, które nie mają wpływu i nie dają podstaw do zakwalifikowania żądanych dokumentów, jako informacji przetworzonej. W wyniku stosowania takich czynności organu nie powstaje bowiem żadna nowa informacja. O przetworzeniu informacji nie stanowi też sięganie do materiałów archiwalnych czy też źródłowych. Także czasochłonność oraz trudności organizacyjno-techniczne jakie wiążą się z przygotowaniem informacji publicznej, nie mogą zwalniać zobowiązanego podmiotu z tego obowiązku, a tym samym kwestie te nie mogą ograniczać prawa do uzyskania informacji publicznej przewidzianego w art. 3 u.d.i.p., przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z art. 5 tej ustawy (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1072/11, publ. lex nr 1107765). Również okoliczność, że w treści informacji publicznej zawarte są dane osobowe, a więc że zachodzi konieczność ochrony danych osobowych nie zwalnia organu z udostępniania informacji publicznej. Organ winien w takiej sytuacji wyłącznie ograniczyć dostęp do informacji umożliwiających identyfikację osób fizycznych, co w praktyce oznacza udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych (po zanonimizowaniu danych dotyczących i odnoszących się do osób prywatnych). Konieczność dokonania anonimizacji nie może być utożsamiana z odmową udzielenia informacji publicznej z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 47/13, lex nr 1293515). Wskazać należy również, że to, iż w dokumentach organu znajdują się różnego rodzaju dokumenty, tj. takie, które stanowią informację publiczną i które jej nie stanowią, w których znajdują się materiały, które nie zostały wytworzone przez organ władzy publicznej lub inne podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej - dokumenty prywatne, nie oznacza że wnioskodawca nie ma prawa do uzyskania informacji publicznej. Uznanie, że dokumenty organu, jako zbiór różnych dokumentów i informacji, nie stanowią w całości informacji publicznej nie ogranicza prawa do informacji, lecz obliguje organ do wyselekcjonownia z nich dokumentów w których zawarta jest informacja publiczna. Podkreślić należy ponadto, że w świetle art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 5 u.d.i.p., konieczność ochrony informacji niejawnych, oraz innych tajemnic ustawowo chronionych i tajemnic przedsiębiorcy stanowi podstawę do odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na ograniczenia, o których mowa w art. 5 u.d.i.p., a nie ze względu na uznania tych informacji z tego powodu, że ewentualnie stanowią one tajemnicę przedsiębiorcy, za informację przetworzoną.
Jak zaznaczono wcześniej nie w każdym przypadku od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca bowiem zakazuje żądania wykazania takiego interesu w przypadku informacji prostej (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.), a więc informacji, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Jedynie w przypadku informacji przetworzonej tj. jakościowo nowej informacji, nieistniejącej dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, organ może żądać wykazania ww. interesu, jako że warunkiem jej udostępnienia, stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jest szczególna istotność informacji publicznej dla interesu publicznego. Skoro więc możliwość udostępnia informacji przetworzonej skorelowana jest z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego, a organ uznał że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z informację przetworzoną, miał on prawo wezwać stronę do wykazania interesu publicznego, niemniej jednak, co Sąd wykazał wcześniej, był on również zobowiązany, w konsekwencji wyrażenia przez skarżącego stanowiska, że w sprawie mamy do czynienia z informacją prostą, do wykazania w uzasadnieniu podjętej decyzji odmownej, że objęte wnioskiem żądanie rzeczywiście dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym, tego bowiem wymagają od niego reguły postępowania administracyjnego, dotyczące prawidłowego konstruowania i wyjaśniania motywów podjętego rozstrzygnięcia. W zawiązku z tym, iż w przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił w sposób zgodny z prawem i przekonywujący dlaczego uznał, że w sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną, należy stwierdzić, iż naruszył on tym samym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego określone w art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Wskazanych przez organ w uzasadnieniu decyzji powodów kwalifikacji żądanej przez skarżącego informacji jako informacji przetworzonej, a dotyczących konieczności wyszukania i wyselekcjonowania stosownych dokumentów oraz dokonania ich anonimizacji, nie można w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i poczynionych powyżej uwag, uznać za świadczące same w sobie, że w sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną. Informacji przetworzonej nie stanowią również informację zawierające tajemnice przedsiębiorcy.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy, zaś o kosztach na podstawie art. 200 pssa. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów rozstrzygnięcia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło