II SA/Bd 1233/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-12-08
Skład orzekający: Anna Klotz, Grzegorz Saniewski, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy jeden z rodziców pobiera świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawne dziecko, drugi rodzic może również ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na drugie niepełnosprawne dziecko w tej samej rodzinie, pomimo brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego drugiemu rodzicowi. Pomimo odmiennego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w stosunku do przepisu, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 7/11, jego cel jest tożsamy. Sąd uznał, że stosowanie tego przepisu w obecnym brzmieniu jest sprzeczne z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, ponieważ rodziny wychowujące więcej niż jedno niepełnosprawne dziecko znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji i powinny mieć prawo do szczególnej pomocy państwa, w tym do świadczeń pielęgnacyjnych dla obojga rodziców, jeśli rezygnują oni z pracy zarobkowej.Stan faktyczny
G.K. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką P. K. Wójt Gminy odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że żona wnioskodawcy, D. K., już pobiera świadczenie pielęgnacyjne na ich niepełnosprawnego syna K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący zarzucił organom błędną wykładnię przepisu, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. o numerze [...], Wójt Gminy G. – D., na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20 ust.3, art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r., poz. 114), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz.3) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r., poz. 959) i art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku G. K. z dnia [...] czerwca 2015r. odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką, P. K.
Wójt w uzasadnieniu wskazał na treść ustawy o świadczeniach rodzinnych, podkreślając, że przepisy powyższej ustawy zawierają ograniczenia, m.in. zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
W związku z powyższym, Wójt uznał, że zapis ten wyklucza możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez G. K. na córkę P., legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] września 2012r., ponieważ żona wnioskodawcy, D. K., pobiera od [...] lipca 2013r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem K. do dnia [...] września 2020r.
We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu, G. K. podniósł, że wraz z żoną mają dwoje niepełnosprawnych dzieci, w związku z czym sytuacja rodziny jest trudniejsza od sytuacji rodziny, w której wychowuje się tylko jedno niepełnosprawne dziecko. Syn, jak wskazał odwołujący się, jest dzieckiem wymagającym pomocy przy wszystkich czynnościach samoobsługowych, córka natomiast wymaga pomocy przy przenoszeniu, ponieważ jest dzieckiem leżącym. Wymaga również szczególnego, dojelitowego karmienia.
Odwołujący się wskazał, że opieka nad dwojgiem niepełnosprawnych dzieci to ilość obowiązków przewyższających możliwości jednej osoby, tym bardziej, że żona skarżącego również jest osoba chorą.
Odwołujący się podniósł, że rezygnacja z pracy jednego rodzica jest w przypadku jego rodziny niewystarczająca, ponieważ opieka nie może być sprawowana efektywnie, równocześnie nad dwojgiem dzieci, biorąc pod uwagę także konieczność sprawowania opieki nad trzecim, zdrowym dzieckiem.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] przyznano D. K. świadczenie pielęgnacyjne w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] września 2020r. w wysokości 620 zł miesięcznie w tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem K. Decyzja ta została następnie zmieniona decyzją własną organu z dnia [...] stycznia 2015 r. w ten sposób, że od dnia [...] stycznia 2015 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego ustalono na kwotę 1.200 zł miesięcznie. Okoliczność powyższa, uzasadnia, zdaniem Kolegium, odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego drugiemu z rodziców.
SKO nie kwestionuje trudnej sytuacji rodziny odwołującego się, wskazując jednocześnie na brak wątpliwości interpretacyjnych art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro sam ustawodawca wykluczył możliwość przyznania członkowi rodziny świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli jest ono pobierane przez innego członka rodziny, organ pierwszej instancji wobec wyraźnego, ustawowego zakazu nie miał możliwości w sposób pozytywny rozpatrzyć wniosku odwołującego. Nie wchodziło również w grę branie pod uwagę żadnych względów celowościowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy G. K. zarzucił decyzji drugoinstancyjnej rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię polegającą na twierdzeniu, że tylko jedna osoba w rodzinie może pobierać świadczenie pielęgnacyjne, zasiłek dla opiekuna lub specjalny zasiłek opiekuńczy, co stanowi zlekceważenie wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt. SK 7/11.
Jak podniósł skarżący, we wskazanym wyżej wyroku, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 13 października 2011 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi (opiekunowi faktycznemu), który rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji, gdy drugi z rodziców (opiekunów faktycznych) ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w rodzinie z art. 71 ust. 1 zdanie drugie konstytucji.
W obecnym brzmieniu przepis, zdaniem skarżącego, nie wskazuje już, że na jedną rodzinę może przypadać tylko jedno prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na liczbę niepełnosprawnych dzieci lub osób dorosłych wymagających opieki oraz liczby osób opiekujących się nimi, spełniających pozytywne przesłanki nabycia tego świadczenia.
Skarżący podniósł, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że w sytuacji rodziny wychowującej więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, rezygnacja z pracy jednego rodzica (opiekuna) często może się okazać niewystarczająca, gdyż opiekun ten nie jest w stanie sprawować efektywnie opieki równocześnie nad dwojgiem, czy trojgiem niepełnosprawnych dzieci. Dlatego prawo powinno w takiej sytuacji stworzyć możliwość rezygnacji z pracy także drugiemu rodzicowi, umożliwiając mu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Brak takiej możliwości, jak wskazał skarżący, może zmusić rodziców do oddania wszystkich lub niektórych niepełnosprawnych dzieci do publicznego zakładu opiekuńczego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie. Kolegium podkreśliło, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego tyczyło się przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 13 października 2011r., w związku z czym organ nie znalazł podstaw do zmiany zajętego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn.zm.), dalej jako p.p.s.a.) decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r., poz. 114).
Skarżący domaga się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad drugim dzieckiem niepełnosprawnym w rodzinie – P. K. Żona skarżącego – D. K., decyzją z dnia [...] lipca 2013r. nr [...], ma przyznane świadczenie pielęgnacyjne od [...] lipca 2013r. do [...] września 2020r. na syna K.
Zgodnie z art. 17 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W art. 17 ust. 5 ustawodawca wprowadził negatywne przesłanki do przyznania powyższego świadczenia. Zgodnie z pkt 4 świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Podkreślić należy, że przepisy art. 17 u.ś.r. były wielokrotnie zmieniane. Również zabiegom nowelizacji poddany został art. 17 ust. 5 pkt 4 ww. ustawy. Przepis ten w obecnym brzmieniu został wprowadzony przez ustawodawcę, ponieważ poprzedni jego zapis częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. (Dz.U.2014.1652) z dniem 26 listopada 2014 r. Zgodnie z tym wyrokiem przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, 1623 i 1650 oraz z 2014 r. poz. 559, 567 i 1443), w brzmieniu obowiązującym do 13 października 2011 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi (opiekunowi faktycznemu), który rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji, gdy drugi z rodziców (opiekunów faktycznych) ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w rodzinie, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie jest sporny. Organy administracji odmówiły przyznania skarżącemu drugiego świadczenia pielęgnacyjnego w rodzinie na drugie dziecko – P. K., ponieważ żona skarżącego ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna K., który jest niepełnosprawny.
Sąd stwierdza, że w obecnym stanie prawnym stanowisko organów administracji stało się bezpodstawne. Na mocy powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Rodziny wychowujące dzieci niepełnosprawne, zwłaszcza więcej niż jedno takie dziecko, znajdują się niewątpliwie w trudnej sytuacji społecznej, a z reguły także – w trudnej sytuacji materialnej. Z mocy art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji rodziny takie mają prawo do szczególnej, to jest ponadstandardowej, pomocy, która przysługuje wszystkim rodzinom, także tym, które są w stanie radzić sobie same. Istotnym instrumentem tej szczególnej pomocy dla rodzin znajdujących się w takiej sytuacji społecznej z powodu znacznej niepełnosprawności niektórych jej członków, jest świadczenie pielęgnacyjne. Podmiotem uprawnionym do niego jest członek rodziny – ojciec, matka, opiekun faktyczny, lecz jego beneficjentem jest cała rodzina. Świadczenie to ma być częściową rekompensatą dochodu utraconego z powodu rezygnacji z pracy zarobkowej. Jest ono przy tym, co bardzo ważne, powiązane z kontynuowaniem ubezpieczenia społecznego − emerytalnego i rentowego – na koszt publiczny (ze środków publicznych opłacane są składki na ubezpieczenie opiekuna). TK uznał, że w ekstremalnie trudnej sytuacji rodziny wychowującej więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, rezygnacja z pracy jednego rodzica (opiekuna) często może się okazać niewystarczająca, gdyż opiekun ten nie jest w stanie sprawować efektywnie opieki równocześnie nad dwojgiem, czy trojgiem niepełnosprawnych dzieci. Dlatego prawo powinno w takiej sytuacji stworzyć możliwość rezygnacji z pracy także drugiemu rodzicowi, umożliwiając mu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. TK dodał, że brak takiej możliwości może zmusić rodziców do oddania wszystkich lub niektórych niepełnosprawnych dzieci do publicznego zakładu opiekuńczego, gdzie koszt opieki nad nimi jest nieporównanie wyższy od kosztu świadczeń pielęgnacyjnych dla dwojga rodziców (opiekunów), a opieka nigdy nie będzie tak dobra jak w normalnej rodzinie. Zdaniem TK, nie bez znaczenia dla ogólnego społecznego rachunku kosztów i zysków jest także i to, że osoba rezygnująca z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zwalnia miejsce pracy, które może zająć bezrobotny, na którym nie ciążą tak trudne obowiązki rodzinne.
Sąd zaznacza, że przywołany wyrok TK dotyczy wprawdzie innego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. ("Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli (...) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie") ale stanowisko TK znajduje pełne zastosowanie do brzmienia tegoż przepisu obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji ("Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli (...) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów"). Nie budzi wątpliwości, że cel obu brzmień przepisu jest taki sam: zablokowanie uzyskania prawa do drugiego świadczenia w jednej rodzinie. Zdaniem Sądu, wszystkie przywołane wyżej argumenty TK znajdują pełne zastosowanie dla oceny tego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., na którym zostały oparte obie decyzje wydane w sprawie. Nie może zatem budzić wątpliwości ocena braku zgodności przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu na podstawie którego zostały wydane obie decyzje w sprawie, z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji. Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji ustawodawstwa sprzecznego z Konstytucją.
Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Trybunał Konstytucyjny nie aprobuje założenia ustawodawcy, zgodnie z którym niezależnie od sytuacji materialnej, życiowej i społecznej rodzin, w których niepełnosprawność dotyka więcej niż jedno dziecko, tylko jedna osoba w rodzinie może otrzymywać świadczenie wspierające tę rodzinę – tylko matka lub tylko ojciec i wymiar tej pomocy jest taki sam jak w przypadku niepełnosprawności jednego dziecka w rodzinie.
Sąd stwierdza, że przytoczone wyżej orzeczenie – powołane przez skarżącego - dotyczy sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne w stałej (niezróżnicowanej w żaden sposób) wysokości tylko na jedno dziecko w rodzinie może ubiegać się tylko ojciec lub tylko matka pomimo tego, że rodzinę tę dotyka niepełnosprawność więcej niż jednego dziecka. Orzeczenie TK wydane zostało w związku z tą treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie dotyczącą nieprzysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną.
Powyższe oznacza, że zarówno Trybunał Konstytucyjny jak i sąd administracyjny przy interpretacji przepisów mają na względzie wykładnię celowościową – cel, dla którego ustawodawca ustanawia interpretowane przepisy, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, cel zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a więc wykładnię prokonstytucyjną. Jest niewątpliwym, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych czy przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów mają na celu pomoc materialną ze strony władz publicznych świadczoną rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zgodnie ze zdaniem drugim art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych", stanowiącym wzorzec kontroli skargi konstytucyjnej. W powyższym wyroku Trybunał kategorycznie wypowiedział się, że żadne z rodziców niepełnosprawnego dziecka nie powinno być pozbawione możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że drugie z rodziców ma przyznane takie świadczenie ze względu na opiekę nad innym dzieckiem. Skoro jedno i drugie z rodziców wywiązuje się ze swoich obowiązków - moralnych i prawnych - wobec ciężko chorego dziecka, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to każde z nich powinno w swych działaniach otrzymywać odpowiednie wsparcie państwa (zob. wyroki z: 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 i 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/07). Zdaniem Trybunału, pomoc państwa powinna być ukształtowana tak, by znajdujące się w rzeczywiście trudnej sytuacji rodziny, a do takich zaliczyć należy rodziny mające więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, otrzymały efektywną pomoc. Zważywszy z jednej strony wielkość wydatków związanych z utrzymywaniem, leczeniem i rehabilitacją osób niepełnosprawnych, a z drugiej wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, nie tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne, ale i dwa takie świadczenia nie wystarczą na ich pokrycie.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd zaznacza, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a., zgodnie z którym uchyleniu podlega zaskarżona decyzja lub postanowienie, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, skoro Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., ale w brzmieniu innym niż to, które zostało zastosowane w ocenianej sprawie. Przepis art. 145a § 1 kpa dający prawo do żądania wznowienia postępowania administracyjnego również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją – nie znalazłby zastosowania.
W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., uznając, że po wyroku TK w sprawie SK 7/11 art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. - także w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - nie może być stosowany ze względu na normatywną tożsamość z przepisem, którego niekonstytucyjność stwierdzona została przez Trybunał.
Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji uwzględnią powyższe uwagi dotyczące przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne wyjaśnią stan faktyczny sprawy mając na względzie przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło