II SA/Bd 1253/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-01-11
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Anna Klotz, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu burmistrza, wydane na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów lustracyjnych stwierdzających utratę prawa wybieralności, jest zgodne z prawem, w sytuacji gdy burmistrz złożył kasację od orzeczeń lustracyjnych i powoływał się na art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r. w brzmieniu utrzymanym przez art. 66 ustawy lustracyjnej z 2006 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu burmistrza było zgodne z prawem. Stwierdził, że art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r., utrzymany w mocy przez art. 66 ustawy z 2006 r., nie ma zastosowania do orzeczeń wydanych na gruncie nowej ustawy lustracyjnej. Różnice w momentach powstania skutków prawnych pozbawienia funkcji publicznej między ustawą z 1997 r. a ustawą z 2006 r. sprawiają, że art. 30 ust. 4 starej ustawy nie może być stosowany do skutków orzeczeń wydanych na podstawie nowej ustawy. Wniesienie kasacji nie wstrzymuje z mocy prawa wykonania prawomocnego orzeczenia.Stan faktyczny
Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu burmistrza na skutek prawomocnych orzeczeń sądów lustracyjnych stwierdzających utratę prawa wybieralności. Rada Miasta nie podjęła uchwały o wygaśnięciu mandatu, powołując się na art. 66 ustawy lustracyjnej z 2006 r. Burmistrz złożył skargę na zarządzenie zastępcze, argumentując m.in. złożeniem kasacji od orzeczeń lustracyjnych i niewłaściwym zastosowaniem przepisów ustawy lustracyjnej. Podobne argumenty podniosła Rada Miasta i zastępca burmistrza.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012r. sprawy ze skarg J.D., Rady Miasta [...] i R.K. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu burmistrza oddala skargi.
Zarządzeniem zastępczym Nr [...] z dnia [...] r. Wojewoda [...] stwierdził wygaśnięcie mandatu Burmistrza Miasta [...] – J. D. na skutek prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] i prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia[...], w związku z utratą prawa wybieralności w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego na okres trzech lat, co stanowi wypełnienie przesłanki wygaśnięcia mandatu burmistrza określonej w art. 26 ust. 1 pkt. 3 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r., Nr 176, poz. 1191). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ nadzoru wskazał, że przed wydaniem zarządzenia zastępczego wyczerpano procedurę związaną z wygaszaniem mandatu Burmistrza Miasta[...], bowiem prawomocne orzeczenia sądów orzekające utratę prawa wybieralności w stosunku do burmistrza zostały skutecznie doręczone Radzie Miejskiej w [...] w dniu [...] r., a Rada najpóźniej po upływie miesiąca nie podjęła uchwały o wygaśnięciu mandatu Burmistrza, dlatego też Wojewoda [...] w oparciu o art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w piśmie z dnia 16 maja 2011 r. wezwał Radę Miejską w [...] do podjęcia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta [...].
Pismem z dnia 16 czerwca 2011 r. Przewodnicząca Rady Miejskiej w [...] poinformowała Wojewodę, że w dniu 15 czerwca 2011 r. Rada Miejska w [...] rozpatrzyła projekt uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza[...], lecz uchwała ta nie została podjęta. Następnie w dniu 22 czerwca 2011 r. do Wojewody wpłynęło pismo z dnia 20 czerwca 2011 r. od Przewodniczącej Rady Miejskiej w[...], w którym podniesiono, że - zdaniem Rady - nie jest ona uprawniona do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu Burmistrza[...], a podstawę prawną zajętego przez Radę stanowiska stanowi art. 66 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 63, poz. 425 z późn. zm.). który utrzymał w mocy art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnianiu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r., Nr 42, poz. 428 ze zm.). Zdaniem Rady Miejskiej w[...], o ile osoba skazana wyrokiem w postępowaniu lustracyjnym skorzysta z prawa do złożenia kasacji, to orzeczenie sądu drugiej instancji nie wywołuje skutków orzeczonych w prawomocnym wyroku do czasu rozpoznania kasacji. Ten też argument podniósł Burmistrz w swoich wyjaśnieniach składanych podczas sesji Rady Miejskiej [...] w dniu 15 czerwca 2011 r., z którym zapoznał się Wojewoda [...] przed wydaniem zarządzenia zastępczego.
Wojewoda [...] nie podzielił stanowiska wyrażonego przez Radę Miejską, wskazując, iż art. 66 ustawy lustracyjnej z 2006 r. utrzymał w mocy art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r., ale tylko w odniesieniu do orzeczeń sądów lustracyjnych wydanych na podstawie przepisów z 1997 r., dlatego nieuzasadnione jest stosowanie tego przepisu do orzeczeń wydanych na podstawie obecnie obowiązującej ustawy lustracyjnej. Podniesiono, że taki pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt K 19/08, który wskazał, że określając zakres zastosowania art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r. utrzymanego w mocy przez art. 66 ustawy lustracyjnej z 2006 r., należy mieć na względzie, że art. 30 ustawy z 1997 r. określa skutki orzeczeń lustracyjnych wydanych na gruncie tej ustawy w odniesieniu do osób, które zgodnie z art. 3 tej ustawy zostały zaliczone do osób pełniących funkcję publiczną. Zatem w ocenie organu nadzoru art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r. nie znajduje zastosowania w sprawie Burmistrza J. D., bowiem została ona wszczęta w okresie obowiązywania ustawy lustracyjnej z 2006 r. i była prowadzona zgodnie z przepisami tej ustawy.
Ponadto wskazano, że wobec niepodjęcia przez Radę Miejską w [...] uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza[...], Wojewoda [...] pismem z dnia 5 sierpnia 2011 r. zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego, a następnie w dniu [...] r. wydał wymienione na wstępie zarządzenie zastępcze.
Na zarządzenie zastępcze skargę wnieśli: J. D., Rada Miasta [...] i Zastępca Burmistrza Miasta [...] – R. K.
W skardze do sądu J. D. wniósł o uchylenie zastosowanego wobec niego środka nadzoru w postaci orzeczonego zarządzeniem zastępczym wygaśnięcia sprawowanego dotychczas mandatu Burmistrza, podnosząc, iż w dniu 20 czerwca 2011 r. wniósł o zawieszenie postępowania prowadzonego przez Wojewodę z uwagi na złożenie kasacji do Sądu Najwyższego. W związku z tym zachodzą ustawowe przesłanki do zawieszenia postępowania. Ponadto skarżący wskazał, że wniósł również o umorzenie postępowania prowadzonego przez Wojewodę podkreślając, iż regulacja art. 66 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji (...) utrzymująca w mocy przepis art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby (...), czynią działania podjęte przez Wojewodę bezprzedmiotowymi. Zarówno do wniosku o zawieszenie postępowania, ani do wniosku o umorzenie postępowania, Wojewoda w żaden sposób się nie odniósł.
Ponadto skarżący podniósł, iż Wojewoda odwołał się do dwóch zdań wybiórczo przyjętych z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r. (K 19/08), a wybiórcze, oderwane od kontekstu treści całego rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego przyjęcie wskazanego passusu, stało się przyczyną wadliwego w swojej treści zarządzenia Wojewody. Zdaniem skarżącego Trybunał w części III. 4. swojego orzeczenia, w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości wskazał na ciągłość regulacji zawartej w ewoluującej treści przepisu art. 30 ustawy z 1997 r. z istotnym sensem i celem ustawy z 2006 r., a istotny sens przedmiotowej regulacji przyjętej przez polskiego ustawodawcę sprowadza się do tego, iż stypulacja art. 30 ust. 4 nie przekreśla wprawdzie skutków prawomocności orzeczenia sądowego, a jedynie oddala je w czasie, do momentu, w którym definitywnie rozstrzygnie sprawę Sąd Najwyższy. Wskazano, że motywy takiego rozstrzygnięcia były dwojakiego rodzaju:
1. po pierwsze, z natury rzeczy zdecydowana większość rozstrzygnięć sądów lustracyjnych prowadzi do nieodwracalnych skutków w stosunku do osób, których rozstrzygnięcia takie dotyczą, a utrata stanowiska przez osobę wybraną w wyborach, jest nieodwracalna.
2. po drugie - co znajduje uzasadnienie w specyfice postępowania lustracyjnego - ustawodawca zapewnił (odmiennie niż w normalnym postępowaniu karnym) możliwość dodatkowego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, co w konsekwencji prowadzi do zasadniczo odmiennej roli Sądu Najwyższego w ocenie kasacji od wyroków sądów drugiej instancji, ponieważ nierzadko również przed Sądem Najwyższym toczy się odrębne postępowanie dowodowe, a to z racji dynamicznego charakteru dostępu do zasobów archiwalnych IPN, a więc rozwoju podstaw dowodowych rozpatrywanych spraw.
Z uwagi na powyższe nie sposób uznać zdaniem skarżącego, iżby Rada Miasta [...] nie wypełniła ciążącego na niej z mocy ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta obowiązku wygaszenia mandatu J. D., tym samym nie zaistniały prawne przesłanki do tego, aby Wojewoda [...] wydawał zarządzenie zastępcze.
W skardze Rady Miasta [...] podniesiono argumenty przywołane już ze skargi Burmistrza. Skarżąca zarzuciła też podobnie jak Burmistrz, że organ błędnie odwołał się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, gdyż zagadnieniem, na które powołuje się Wojewoda, Trybunał nie zajmował się. Przedmiotem rozpoznania Trybunału było jedynie ustalenie, czy opisane w przepisie art. 30 starej ustawy lustracyjnej skutki orzeczeń lustracyjnych, określone w sposób szczególny dla sędziów, są analogiczne dla adwokatów i prokuratorów. Stanowisko organu jest odzwierciedleniem wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich a nie poglądem Trybunału.
Ustawodawca jak i Trybunał Konstytucyjny, konsekwentnie dążyli do eliminacji z życia publicznego tylko tych osób, w stosunku do których wyczerpana została w pełni droga sądowa. Było to także następstwem treści orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Stąd przyjęto rozwiązania zawarte w art. 30 ustawy z 1997 r. i zachowano je na mocy art. 66 nowej ustawy.
Powołując się na piastowane stanowisko zastępcy Burmistrza skargę wniósł też R. K. Podzielił on zarzuty i ocenę prawną wyrażoną w skargach Rady i Burmistrza.
W odpowiedziach na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie, wskazując, iż nie jest prawdą podnoszony w skargach zarzut, jakoby Wojewoda w żaden sposób nie odniósł się do wniosków skarżących o zawieszenie i umorzenie postępowania w sprawie dotyczącej wygaśnięcia mandatu Burmistrza, zgłoszonych w pismach z 20 czerwca 2011 r., ponieważ w tej sprawie Wojewoda w piśmie z dnia 15 lipca 2011 r. poinformował, że nadal trwa analizowanie przepisów prawnych i orzecznictwa w tym zakresie, a następnie w piśmie z 12 września 2011 r. wyjaśniono, że po przeprowadzonej analizie nie znalazł podstaw do zaniechania dalszego postępowania w sprawie zmierzającej do wydania zarządzenia zastępczego, nadmieniając, że obowiązujące przepisy w tym art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym nie przewidują możliwości zawieszenia, bądź umorzenia postępowania zmierzającego do wydania zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu burmistrza.
Postanowieniem Sądu z 11 stycznia 2012 połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę ze skargi Rady Miasta [...] (II SA/Bd 1262/11) i R. K. (II SA/Bd 1258/11) ze skargą J. D. (II SA/Bd 1253/11), prowadząc sprawę pod sygnaturą II SA/Bd 1253/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także p.p.s.a., art. 98a w zw. z art. 98 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej także u.s.g.).
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem, w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Według art. 98a ust. 3 u.s.g., przepis art. 98 stosuje się odpowiednio do zarządzenia zastępczego, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze.
W ocenie sądu skarżący R. K. legitymuje się interesem prawnym w zaskarżeniu spornej uchwały. Wygaśnięcie mandatu burmistrza przed upływem kadencji jest równoznaczne z odwołaniem jego zastępcy (art. 28 e w zw. z art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym). Uznając, że skarżący, zastępca burmistrza, Rada Miasta i J. D. mają interes prawny w zaskarżeniu spornego zarządzenia zastępczego zaistniały też przesłanki do połączenia spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 1 ppsa.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawa o samorządzie gminnym nie wprowadzają innych kryteriów oceny przez sąd administracyjny zaskarżonych aktów, niż ich zgodność z przepisami prawa. W literaturze przyjmuje się, że przesłanką uchylenia aktu nadzoru powinno być istotne naruszenie prawa. Akty te są natomiast zgodne z prawem, jeżeli są zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z ustawami.
Oceniając formalnoprawne podstawy do wydania zarządzenia zastępczego Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania. Według aktualnego brzmienia art. 98a ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. DZ. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24 b ust. 6 - Kodeksu wyborczego z 5 stycznia 2011 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 112) w zakresie dotyczącym wygaśnięcia mandatu wójta, nie podejmuje uchwały, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Z uwagi jednak na treść art. 16 z ustawy z 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 ze zm.) należało zastosować przepisy ustawy z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r., Nr 176, poz. 1191). Stosownie do art. 26 ust. 2 w zw. art. 1 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta... na podstawie art. 98 a ust. 1 ustawy samorządowej, jeżeli rada miasta, wbrew obowiązkowi nie podejmie uchwały o wygaśnięciu mandatu burmistrza, wojewoda wzywa radę do podjęcia odpowiedniej uchwały w terminie 30 dni. W przypadku nie podjęcia uchwały jak wskazano powyżej wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze. Wygaśnięcie mandatu następuje wskutek m.in. utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów (art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 czerwca 2002 r.).
Okolicznością potwierdzającą utratę wybieralności Burmistrza Miasta [...] - J. D. jest prawomocne orzeczenie Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...].
Żądaniem skargi w niniejszej sprawie uczyniono zarządzenie zastępcze Nr [...] z dnia [...] r. Wojewody[...], który stwierdził wygaśnięcie mandatu Burmistrza Miasta [...] na skutek prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] i prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...], w związku z utratą prawa wybieralności w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego na okres trzech lat, co stanowi wypełnienie przesłanki wygaśnięcia mandatu burmistrza określonej w art. 26 ust. 1 pkt. 3 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r., Nr 176, poz. 1191).
Oceniając zarzuty skargi należy zestawić regulacje starej i nowej ustawy lustracyjnej.
W związku z wydanym wyrokiem lustracyjnym ustawodawca w art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnianiu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 -1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r., Nr 42, poz. 428 ze zm.) przyjął, że prawomocne orzeczenie sądu, stwierdzające fakt złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia jest równoznaczne z utratą kwalifikacji moralnych do zajmowania funkcji publicznych co powoduje ex lage utratę zajmowanego stanowiska.
W ustawie z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 63, poz. 425 z późn. zm.) w art. 21 e ust. 1 prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia traktuje się jako obligatoryjną przesłankę pozbawienia tej osoby pełnionej funkcji publicznej, przy czym stosownie do art. 21 e ust. 3 pozbawienie osoby lustrowanej pełnionej przez nią funkcji publicznej następuje z mocy prawa z dniem doręczenia orzeczenia sądu podmiotowi właściwemu w sprawie pozbawienia osoby lustrowanej pełnienia funkcji publicznej.
Pomimo tożsamego ostatecznie skutku w postaci pozbawienia funkcji publicznej oba przepisy odmiennie regulują moment jego powstania.
W ustawie z 1997 r. skutek pozbawienia funkcji publicznej powstaje z chwilą uprawomocnienia orzeczenia sądu, chyba, że wniesiono kasację i przyjęto ją do rozpoznania. W takim przypadku skutek ten ulega przesunięciu w czasie i jest zależny do wyniku postępowania prowadzonego w związku z wniesioną kasacją. Pozytywne rozstrzygnięcie dla lustrowanego usuwa niekorzystny dla niego skutek.
W ustawie z 2006 r. w art. 21 e nie przewidziano zawieszenia działania z mocy prawa orzeczenia lustracyjnego na wypadek złożenia kasacji lecz przyjęto, że skutek pozbawienia danej osoby funkcji następuje w chwili doręczenia przez prezesa sądu prawomocnego orzeczenia podmiotowi właściwemu w sprawie pozbawienia osoby lustrowanej pełnienia funkcji publicznej. Inny moment w obu ustawach powstania z mocy prawa skutku w postaci pozbawiania funkcji publicznej powoduje, że działanie art. 30 ust. 4 ustawy z 1997 r. nie przystaje do rozwiązania zawartego w art. 21 e ustawy z 2006 r. Skoro w starej ustawie skutek orzeczenia lustracyjnego powstaje z mocy prawa i wiąże się z wydaniem orzeczenia, a w nowej z doręczeniem go przez prezesa sądu, ewentualne działanie art. 30 ust. 4 miałoby sens dopiero po doręczeniu przez prezesa orzeczenia sądu organowi właściwemu w sprawie pozbawienia pełnienia funkcji, co jest rozwiązaniem wbrew literalnemu brzmieniu art. 30 ust. 4. W przypadku nie doręczenia prawomocnego orzeczenia przez prezesa a jednocześnie wniesienia kasacji stosowanie art. 30 ust. 4 byłoby bezprzedmiotowe.
Jednocześnie ustawodawca nie uzależnił czynności doręczenia orzeczenia przez prezesa od tego czy wniesiono kasację. W art. 21 e ust. 3 uznano, że prawomocne orzeczenie sądu prezes przesyła właściwemu podmiotowi. Oznacza to, że w chwili gdy orzeczenie stało się prawomocne (upływ terminu do wniesienia apelacji lub wydanie orzeczenia sądu odwoławczego) prezes ma obowiązek jego doręczenia wskazanemu podmiotowi.
Warto też zwrócić uwagę, że w art. 21 b ust. 8 nowej ustawy ustalono 12 miesięczny termin do wniesienia kasacji. Ustawodawca nie przewidział, by jakiekolwiek okoliczności miały wstrzymywać prezesa sądu z doręczeniem orzeczenia organowi właściwemu do pozbawienia funkcji osoby publicznej. Gdyby uznać, że prezes sądu miałby doręczyć orzeczenie, będąc pewnym, że sprawa nie będzie poddana kontroli kasacyjnej musiałby z doręczeniem wstrzymać się przez rok, tj. do upływu terminu na wniesienie kasacji. Takie rozwiązanie nie wynika z przepisów i trudno uznać, że taką wolę miałby ustawodawca, by wywołać skutki orzeczenia po tak długim okresie.
W postępowaniu karnym wyrok sądu odwoławczego kończący postępowanie jest prawomocny ze wszystkimi konsekwencjami. Sformalizowany charakter kasacji, a w szczególności przewidziana w art. 519 Kpa zasada zaskarżalności w postępowaniu kasacyjnym jedynie wyroków sądów odwoławczych ma na celu ograniczenie podejmowanych przez strony prób przekształcenia kontroli kasacyjnej w ponowną kontrolę odwoławczą i traktowanie jej jako III instancji.
Analizując opisane przepisy trzeba też wyraźnie podkreślić, że w art. 30 starej ustawy i art. 21 e nowej ustawy ustawodawca nadaje dodatkowe znaczenie orzeczeniu lustracyjnemu w postaci skutków prawomocnego wyroku niezależnie od jego treści. Oznacza to konieczność rozróżnienia wykonalności (skuteczności) wyroku, która dotyczy jego treści od przyjęcia innych skutków (nie wynikających wprost z treści wydanego orzeczenia), które ustawodawca dobrowolnie formułuje jako sankcję za kłamstwo lustracyjne. Z momentem wydania prawomocnego wyroku staje się on natychmiast wykonalny w zakresie treści, która z niego wynika. Prawomocność orzeczenia sądu kończy tok postępowania w danej sprawie i oznacza moc wiążącą orzeczenia, niwecząc możliwość negowania faktu wydania i treści orzeczenia ze wszystkimi skutkami materialnoprawnym i procesowym dla osądzonej sprawy. Orzeczenie prawomocne nadaje się do wykonania. Wniesienie kasacji nie pozbawia zaskarżonego orzeczenia prawomocności ani nie wstrzymuje z mocy prawa jego wykonania.
Art. 30 ust. 4 nie dotyczy wstrzymania wykonania wyroku lustracyjnego. Odnosi się on do dodatkowej warstwy merytorycznej stworzonej w związku z wydanym wyrokiem tj. ustaleniem innych skutków orzeczenia niż wypływających tylko z jego treści. Oznacza to, że skoro ustawodawca formułuje w ust. 3 pojęcie "skutki opisanie w ust. 1 -3" chodzi o skutki tylko tam wymienione tj. utratę kwalifikacji moralnych do zajmowania funkcji i utratę ex lege zajmowanego stanowiska. Nie dotyczy to skutków związanych z samym faktem wydania wyroku lustracyjnego i jego treści.
Art. 30 stanowi funkcjonalną całość. Skoro ust. 4 tego artykułu jest funkcjonalnie powiązany z treścią zawartą w ustępach poprzedzających, a treść merytoryczna art. 21 e nowej ustawy jest inna niż art. 30 starej ustawy i rozwiązania nowej ustawy prowadzące do ostatecznego pozbawienia funkcji są inne, art. 30 ust. 4 starej ustawy nie może mieć zastosowania do art. 21 e nowej ustawy.
W art. 66 ustawy z 2006 r. ustawodawca zawarł jednak przepis stanowiący, że traci moc ustawa z 11 kwietnia 1997 r. z wyjątkiem art. 30. W ocenie Sądu skoro w całej swojej warstwie merytorycznej art. 30 dotyczy w efekcie pozbawienia funkcji publicznej osoby lustrowanej i rozwiązania zawarte w art. 21 e nowej ustawy też tą problematyką się zajmują, choć w innym ujęciu, włączenie art. 30 do procedury lustracyjnej i jej skutków w nowej ustawie jest zbędne. Także z powodów podanych wcześniej (odmiennej treści merytorycznej) działanie art. 30 ust. 4 zdaniem sądu nie ma zastosowania dla skutków orzeczeń wydanych pod rządami nowej ustawy lustracyjnej z 2006 r.. Poza oceną sądu pozostaje celowość wprowadzenia do ustawy lustracyjnej "innych skutków orzeczenia lustracyjnego."
W wyroku TK 19/08 Trybunał stwierdził, że obie ustawy odmiennie określają skutki prawne orzeczeń lustracyjnych co jest wyrazem modyfikacji przyjętej przez ustawodawcę wizji lustracji, jej celów i założeń aksjologicznych. Skoro cele lustracji uległy modyfikacji, zatem również skutki prawne orzeczeń lustracyjnych mogłyby zostać przez ustawodawcę zróżnicowane. Ich odmienne określenie w obu ustawach lustracyjnych nie przesądza o niekonstytucyjności art. 66 ustawy z 2006 r. w części obejmującej zwrot "z wyjątkiem art. 30".
Trybunał wyraźnie podkreślił, że określenie skutków orzeczenia lustracyjnego pozostaje w gestii ustawodawcy i jest konsekwencją przyjętej przez niego polityki rozliczeń z przeszłością.
Także w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2011 r. K 19/08 stwierdzono, że art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r. określa skutki orzeczeń lustracyjnych wydanych na gruncie "tej ustawy" w odniesieniu do osób, które zgodnie z art. 3 tej ustawy zostały zaliczone do osób pełniących funkcję publiczną.
W tych warunkach należy uznać, że w konsekwencji art. 66 ustawy z 2006 r. określa skutki prawomocnego orzeczenia sądu lustracyjnego, jednak wydanego na gruncie ustawy lustracyjnej z 1997 r. To, że został sformułowany jako przepis końcowy, a nie przejściowy wobec analizowanej treści art. 30 i art. 21 e nie może przesądzać, że w części obejmującej ust. 4 art. 30 ma zastosowanie do nowej ustawy.
Ratio legis zachowania art. 30 wynika z konieczności zachowania wyników postępowań lustracyjnych prowadzonych na podstawie ustawy z 1997 r. Nie można zatem stwierdzić, że pomimo wyłączenia jego działania do postępowań zakończonych na gruncie ustawy z 2006 r. przepis art. 66 nowej ustawy utrzymującej w mocy z art. 30 starej ustawy będzie przepisem martwym.
W tych okolicznościach sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło