II SA/Bd 1268/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-01-17
Skład orzekający: Małgorzata Włodarska, Wiesław Czerwiński, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając wpłaty dokonane przez dłużnika alimentacyjnego bezpośrednio do rąk wierzycielki oraz kwestię ewentualnego nienależnego pobrania świadczeń przez wierzycielkę?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności nie dokonały precyzyjnego rozliczenia wpłat alimentacyjnych dokonywanych przez dłużnika bezpośrednio do rąk wierzycielki oraz nie ustaliły prawidłowo okresu i kwoty nienależnie pobranych świadczeń przez wierzycielkę. Brak szczegółowego uzasadnienia decyzji uniemożliwił kontrolę ich legalności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu przez W. O. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz jego dzieci. Prezydent Miasta T. pierwotnie zobowiązał W. O. do zwrotu należności, następnie Dyrektor MOPR zmienił tę decyzję, pomniejszając kwotę o świadczenia nienależnie pobrane przez matkę dzieci (A. O.) oraz o kwoty wyegzekwowane przez komornika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując m.in. na pobieranie przez matkę dzieci świadczeń alimentacyjnych bezpośrednio od niego oraz z funduszu jednocześnie, a także na nieprawidłowe rozliczenie wpłat.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 2011 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej zwrotu należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezydent Miasta T. zobowiązał W. O. do zwrotu należności w wysokości [...] zł wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej:
– J. O. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od [...].02.2009-[...].09.2009,
– J. O. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od [...].02.2009-[...].09.2009,
– M. O. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od [...].02.2009-[...].09.2009,
wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. uznał za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz M. O. w łącznej kwocie [...] zł oraz J. O. w łącznej kwocie [...] zł i zobowiązał do ich zwrotu wraz z odsetkami przedstawiciela ustawowego A. O.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczna decyzją administracyjną znak [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. zmienił decyzje w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...], w ten sposób, że zobowiązał W. O. do zwrotu należności w wysokości [...] zł wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym:
– J. O. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od [...].02.2009-[...].09.2009,
– J. O. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od [...].02.2009-[...].09.2009,
– M. O. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od [...].02.2009-[...].09.2009,
wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. prowadzący względem W. O. postępowanie egzekucyjne przekazał na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wyegzekwowane alimenty. W związku z tym należało kwotę zaległości [...] zł wykazanych w decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., znak [...] pomniejszyć o kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o przekazane przez komornika sądowego na konto MOPR należności. W związku z powyższym pozostała kwota należna do spłaty wynosi [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji w imieniu W. O. wniósł pełnomocnik adw. B. W. domagając się jej zmiany poprzez ustalenie, że W. O. zobowiązany jest do zwrotu należności w wysokości [...] zł wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym tj. J., J. i M. rodzeństwu O. za okres świadczeniowy 2008/2009.
W uzasadnieniu odwołania podniosła, że wiedzę o wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego W. O., od ponad [...] lat zamieszkujący na terenie W. B., uzyskał w miesiącu marcu 2011 r., kiedy Ambasada RP w L. doręczyła mu decyzję MOPR w T. Podniósł także, że wierzycielka, tj. matka małoletnich J., J. i M. O. zataiła fakt otrzymywania, co miesiąc od W. O. kwot pieniężnych tytułem alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Zdaniem odwołującego się kwota należności, do której zwrotu zobowiązany winien być dłużnik winna zostać pomniejszona o kwotę [...] zł, tj. o kwotę przekazaną przez dłużnika A. O. w okresie od lutego do sierpnia 2009 r. włącznie. Odwołujący stwierdza, że dłużnik nie może ponosić negatywnych skutków bezprawnego działania matki małoletnich uprawnionych, która bezprawnie pobierała podwójne świadczenia oraz składała fałszywe oświadczenia, że nie zna miejsca pobytu dłużnika, co spowodowało uznanie egzekucji za bezskuteczną, a w konsekwencji rozpoczęcie wypłaty świadczeń przez fundusz alimentacyjny.
Decyzją znak [...] z dnia [...] września 2011 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami utrzymało ją w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1a ustawy, odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. zobowiązał W. O. do zwrotu należności w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym: J., J. i M. O. Następnie organ pierwszej instancji ustalił, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w łączne kwocie [...] zł w okresie od [...].07.2009 do [...].07.2009 r. oraz od [...].09.2009 do [...].09.2009 r. w/wym. osobom uprawnionym stanowią świadczenia nienależnie pobrane, do zwrotu których została zobowiązana A. O. oraz, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. przekazał na konto organu właściwego wierzyciela wyegzekwowane od W. O. alimenty. Wobec powyższych ustaleń, organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 154 K.p.a., decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r., pomniejszając należność dłużnika wobec organu właściwego wierzyciela o kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o kwotę przekazanych przez komornika na konto MOPR należności.
Adwokat B. W. w imieniu W. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z dnia [...] czerwca 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
– obrazę prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ustalenie, że skarżący jest zobowiązany do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł, mimo iż znaczna część tej kwoty w wysokości [...] zł stanowi świadczenie nienależnie pobrane przez matkę małoletnich uprawnionych A. O.,
– obrazę przepisów procesowych, tj. art. 7 kpa, 8 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez odstąpienie od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyjaśnienie i nieuwzględnienie okoliczności dotyczących pobierania przez matkę małoletnich uprawnionych, w okresie objętym zaskarżoną decyzją, świadczeń alimentacyjnych jednocześnie z Funduszu Świadczeń Alimentacyjnych i bezpośrednio od skarżącego, bez zawiadomienia o powyższym fakcie Funduszu lub komornika, oraz poprzez istotne braki uzasadnienia decyzji wyrażające się w lakonicznym odniesieniu się do zarzutów odwołania i nie wskazaniu okoliczności, które legły u podstaw nieuwzględnienia wpłat dokonanych przez skarżącego bezpośrednio do rąk A. O. jako świadczenia nienależnie pobranego przez wyżej wymienioną w okresie objętym zaskarżoną decyzją.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd postanowił uznać skargę za uzasadnioną.
Podstawową przyczyną uchylenia decyzji jest niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i niewłaściwa ocena ustalonych okoliczności, co miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, mocą której nałożono na skarżącego obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zasady wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego reguluje ustawa z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm., zwana dalej ustawą). W preambule do ustawy wskazano m.in., że wspieranie osób znajdujących się w ciężkiej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.
W rozdziale 4 ustawy określono zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W 18 tej ustawy wskazano, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Okres świadczeniowy oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy).
Art. 23 ust. 1 ustawy wskazuje, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Nienależne świadczenia zostały zdefiniowane jako świadczenia z funduszu alimentacyjnego:
a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,
b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,
c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,
d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty,
e) wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba, że zostały zwrócone zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
Jednocześnie w art. 27 ust. 1 ustawy ustalono regułę, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Przepis ten świadczy o subsydiarności świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej i nie zwalnia dłużnika alimentacyjnego od zapłaty kwoty alimentów, Kwota alimentów może być wyższa, albowiem świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Obowiązek zwrotu dotyczy kwot faktycznie wypłaconych z Funduszu.
Z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w T. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. [...] zasądził alimenty na rzecz M. O., J. O. w wysokości po [...] zł i na rzecz J O. w wysokości [...] zł miesięcznie.
Po upływie okresu wypłaty świadczeń alimentacyjnych Prezydent Miasta T. wydał decyzję adresowaną do W. O. w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja ta nie została doręczona skarżącemu w miejscu zamieszkania w Toruniu, a z pisma pełnomocnika skarżącego wynika, że decyzja ta została doręczona skarżącemu za pośrednictwem Ambasady RP w L.. W aktach sprawy nie ma informacji o tym doręczeniu ani zwrotnego poświadczenia odbioru, co jest uchybieniem.
W dalszej kolejności skarżący w marcu 2011 r. po przyjeździe do Polski skontaktował się z MOPS i Komornikiem sądowym celem wyjaśnienia istniejącego zadłużenia. Jednocześnie poinformował o przekazywaniu kwot alimentacyjnych do rąk A. O. Skutkowało to wydaniem w dniu [...] kwietnia 2011 r. decyzji w stosunku do A. O. w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł uznając, że skarżący przedstawił dowody wpłaty za wrzesień 2009 – [...] zł i za lipiec – [...] zł.
Decyzją z [...] maja 2011 r. odmówiono wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] grudnia 2009 r., a decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. zmieniono decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. w ten sposób, że zobowiązano skarżącego do zwrotu należności w wysokości [...] wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że nienależne świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobierała A. O., jednakże kwestia wysokości nienależnie pobranych świadczeń jest kwestią otwartą. Nie można jednocześnie pobierać świadczeń z funduszu alimentacyjnego i świadczeń od dłużnika.
Jak to wyjaśniono w orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z 28 lipca 2010 r. sygn. I OSK 597/10, wyrok z 11 maja 2011 r. sygn. II SA/Gd 276/11, dostępne w Internetowej Bazie Orzeczeń NSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl) jednoczesność pobierania obu świadczeń ma miejsce wówczas, gdy uprawniony otrzyma równocześnie obydwa świadczenia przy jednoczesności okresu, za który obydwa świadczenia wypłacono. Świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca. Co wypłacono równocześnie alimenty. Jeżeli kwota otrzymanych alimentów nie zaspakaja wszystkich zaległych alimentów, to tym samym nie można ich zaliczyć na bieżące zaspokojenie potrzeb (równoległych do wypłaconych zaliczek z funduszu), to nie sposób uznać że mamy do czynienia z jednoczesnym otrzymaniem świadczeń z tego samego tytułu. Inaczej mówiąc, jeżeli skarżący posiadał zaległości alimentacyjne, to A. O. mogła zaliczyć otrzymane kwoty na poczet zadłużenia alimentacyjnego, powstałego przed decyzją o wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednoczesność oznacza tożsamość okresu, za który obydwa świadczenia wypłacono.
Na ten temat nie ma w sprawie żadnych ustaleń. Oczywiście rozpatrywana sprawa nie dotyczy decyzji wydanej w stosunku do A. O., a w stosunku do W. O., nie mniej jednak obie decyzje są ze sobą ściśle związane.
W decyzji wydanej w stosunku do A. O. zaliczono, jako nienależnie przez nią pobrane, tylko dwie wpłaty dokonane przez skarżącego, przy czym w uzasadnieniu decyzji nie wskazano dlaczego tak uczyniono.
Tymczasem skarżący po [...] lutym 2009 r. (początkowy okres przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego) przekazał
- [...] lutego 2009 r. – [...], brak wskazania w jakim celu,
- [...] marca 2009 r. – [...] "na dzieci",
- [...] maja r.– [...] z zaznaczeniem "alimenty",
-[...] czerwca r. -2009 r. – [...] "alimenty – czerwiec",
- [...] lipca 2009 – [...] zł "alimenty",
- [...] sierpnia - [...] zł
- [...] września - [...] zł
W tej sytuacji uznanie, że skarżący wpłacił alimenty tylko za 2 miesiące, bo tylko A. Ol. zobowiązano do spłaty kwot otrzymanych w lipcu i we wrześniu 2009, jest dowolne, niczym nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 451 § 1 Kodeksu cywilnego dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Zgodnie z § 3 art. 451 Kodeksu cywilnego w braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.
Na przeszkodzie w zastosowaniu art. 451 Kodeksu cywilnego nie stoi art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który adresatem normy czyni organ prowadzący postępowanie egzekucyjne i reguluje kolejność zaspokojenia roszczeń z kwot uzyskanych w drodze egzekucji, a nie kwestie spłaty długu do rąk własnych wierzyciela. W przypadku braku oświadczeń dłużnika, to wierzyciel jest uprawniony zaliczyć zapłacone alimenty jako zapłatę alimentów najdawniej wymagalnych.
W decyzji tej uznano, że łącznie w okresie świadczeniowym od [...].02.2009 do [...].09.2009 A. O. przyjęła od dłużnika alimentacyjnego W. O. [...] zł. Tymczasem z przedstawionych dowodów wynikają kwoty przedstawione wyżej. Nie znajduje podstaw uznanie tylko tej pozycji z przekazów, w której wyraźnie napisano "alimenty". Należałoby zbadać faktyczną intencję skarżącego, co do celu w jakim przekazywał pieniądze. O otrzymywaniu pieniędzy od skarżącego A. O. winna niezwłocznie powiadomić komornika. Rację ma bowiem SKO, gdy twierdzi, że przepisy ustawy nie dopuszczają możliwości regulowania alimentów poza komornikiem, który prowadzi ich egzekucję.
Nie ustalono, czy skarżący posiadał zaległości alimentacyjne. Z zaskarżonej decyzji wynika, że komornik sądowy przekazał na konto ośrodka wyegzekwowane od skarżącego alimenty. W aktach sprawy brak dowodów na to – nie ma informacji komornika, ani informacji jakiego okresu dotyczyła egzekucja i ile wyegzekwowano. Tym samym nie można skontrolować wyliczonej przez organ kwoty do zwrotu w wysokości [...] plus odsetki co faktycznie uniemożliwia Sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji. Kwotę świadczeń pomniejszono o kwotę nienależnie pobranych świadczeń przez A. O. – jak wskazano wyżej za dwa miesiące, a nie wiadomo dlaczego nie za pozostałe. Uzasadnienie nie odpowiada zatem wymogom art. 107 § 3 K.p.a. co nie pozwala sądowi na sprawdzenie przyjętego rozumowania.
W myśl art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Na podstawie akt sprawy nie można precyzyjnie ustalić, w jaki sposób zostały ustalone przypisane kwoty oraz w jaki sposób wyliczono odsetki. Art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszy alimentacyjnego, do dnia spłaty. Należy wskazać stopę procentową, w jakiej wysokości, od jakich kwot i od jakich dat odsetki są naliczane. Brak tych elementów decyzji uniemożliwia stronie obronę jej praw oraz zrozumienie podstaw nałożonych na niego obowiązków. Nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 – 10 K.p.a.), a tym samym jest podstawą do uchylenia decyzji (np. wyrok z 25 listopada 2009 r. sygn. I OSK 558/09). Uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy albowiem ustalenia faktyczne mogą być odmienne od przyjętych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestię rozliczeń pominęło, powtarzając ogólnikowe ustalenia organu pierwszej instancji.
W toku dalszego postępowania należy dokonać szczegółowego "rozliczenia" przekazanych alimentów z uwzględnieniem podanych wyżej wskazówek i ocenić, czy mamy do czynienia z równoczesnością pobranych świadczeń. Nie można wykluczyć wydania dodatkowych decyzji adresowanych do A. O. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenia, w trybie art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzji, a zastosowanie ma tylko instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (wyrok z 1 czerwca 2011 r. sygn. II SA/Gd 305/11 dostępny w Internecie – baza orzeczeń NSA i podane tam orzecznictwo).
Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło