II SA/Bd 128/12

Dnia 28 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 28 marca 2012 roku sprawy ze skargi PKP [...] S.A. w W. Zakład [...] w B. na decyzję [...] Komendanta [...] Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wykonania pasów przeciwpożarowych oddala skargę. Decyzją z dnia[...], Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68 ze zm.), § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., Nr 109, poz. 719;) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t. j.: Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.t.k."), nakazał dyrektorowi Zakładu Linii Kolejowych w [...] wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr[...], przebiegającej przez tereny leśne Nadleśnictwa[...], a także określając termin realizacji przedmiotowego obowiązku – 31.03.2012 r. Organ I instancji wskazał, że w wyniku czynności kontrolno - rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu 25 - 26.10.2011r. stwierdzono brak pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na odcinkach wskazanych w sentencji decyzji. Wywiódł, iż ze względu na fakt, że ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu, jest źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych, na zarządcy linii kolejowych jako potencjalnym sprawcy powstania pożaru ciąży obowiązek wykonywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych, powodujących ograniczenie możliwości rozprzestrzeniania się pożaru do wnętrza obszaru leśnego. Podkreślono, iż zarządca linii kolejowych jest zobowiązany do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, zapewniającego ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka [...] S.A. w [...] Zakład Linii Kolejowych w [...] zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: ▪ § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż podmiotem obowiązanym do odnowienia pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych jest zarządca linii kolejowej w wypadku, gdy żaden przepis obecnie obowiązującego prawa nie nakłada na niego tego obowiązku, a jednocześnie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach oraz art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązek ten nakładają na właściciela lasu; ▪ art. 55 ust. 1 u.t.k. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż stanowi on podstawę do przyjęcia obowiązku zarządcy linii kolejowej do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w wypadku, gdy przewiduje on jedynie prawo zarządcy w tym zakresie; ▪ art. 17 ust. 1 pkt 3 u.t.k. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż przewiduje on obowiązek zarządcy linii kolejowej mineralizacji pasów przeciwpożarowych położonych na terenach leśnych w wypadku, gdy stanowi on jedynie normę generalną i odnosi się jedynie do warunków technicznych i organizacyjnych przewozu zapewniających m.in. ochronę przeciwpożarową; ▪ art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j.: Dz. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i brak uznania zgodnie z jego treścią, iż do ochrony przeciwpożarowej lasów obowiązani są właściciele lasów; ▪ art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 178, poz. 1380 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i brak uznania zgodnie z jego treścią, iż odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na terenie leśnym spoczywa na faktycznie władającym terenem leśnym (właścicielu lasu). W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, iż z analizy przepisów art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 178, poz. 1380 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa o ochronie ppoż.") wynika, że odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa co do zasady na faktycznie władającym terenem pasów przeciwpożarowych, a jedynie wyjątkowo - w wypadku zawarcia umowy cywilnoprawnej między właścicielem a zarządcą terenu - może spoczywać na zarządcy. W przedmiotowej sprawie [...] S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...] nie zawarł umowy cywilnoprawnej z właścicielem terenu pasów przeciwpożarowych, tym samym obowiązki związane z przygotowaniem i utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych ciążą na właścicielu terenu, na którym pasy są usytuowane, tj. właściwym miejscowo nadleśnictwu. Regulacje ustawy o ochronie ppoż. są zbieżne z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. j.: Dz. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa o lasach"), w myśl którego to właściciele lasów są obowiązani do pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej. Ponadto przepisy ustawy o ochronie ppoż. i ustawy o lasach są spójne także z przepisami ustawy o transporcie kolejowym. Art. 55 ust. 1 u.t.k. przewiduje, iż zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach (w tym także na sąsiadujących z linią kolejową terenach leśnych), za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. W/w przepis nie nakłada na zarządcę linii kolejowej obowiązku urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, lecz jedynie przewiduje prawo do urządzania i utrzymywania takich pasów, przyznając mu przy tym możliwość uzyskania odszkodowania od właściciela lub zarządcy lasu z tytułu wykonywanych czynności. Natomiast przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 u.t.k., zgodnie z którym zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska, wyraża jedynie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej, a ponadto odnosi się on jedynie do warunków technicznych i organizacyjnych przewozu zapewniających m.in. ochronę przeciwpożarową. Poza tym wskazano, że do końca czerwca 2010 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U z 2006 r., Nr 80, poz. 563), które wprost wskazywało jako podmiot obowiązany do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych m.in. właścicieli linii kolejowych. Ustawodawca uchylając w/w rozporządzenie i jednocześnie nie wprowadzając do nowego rozporządzenia w sprawie ochrony ppoż. zapisów o obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych przez właścicieli linii kolejowych wyraźnie wyraził swą wolę uchylenia tego obowiązku i nałożenia go na właścicieli lasów. Decyzją z dnia[...],[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...] po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ww. ustawy z dnia 28 marca 2003 r., art. 26 ust. 1 i art. 27 ww. ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r., art. 4 ust. 1a, zdanie 2 i art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r., § 38 pkt 2 ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż decyzja wydana przez Komendanta Powiatowego PSP nakładająca na [...] S.A. – Zakład Linii Kolejowych wykonanie zawartych w niej obowiązków pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego nie budziła zastrzeżeń. Mając na uwadze przepisy art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz. U. 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zm.) podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim [...] S.A. Zakład Linii Kolejowych w[...]. Nadto organ podkreślił, iż analizując treść art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ww. ustawy należało uznać, że argumentacja przyjęta w odwołaniu nie znalazła uzasadnienia. W myśl art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym tylko wówczas, gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące urządzenie pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właściciela gruntu. Prawo zarządcy, o którym w art. 55 ust. 1 ww. ustawy dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Należało mieć na uwadze fakt, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia obszarów leśnych wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość wykonania pasów przeciwpożarowych. Stąd też niezwłoczne ich wykonanie gwarantuje właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego na przedmiotowych odcinkach. Ponadto organ wskazał, że określony zaskarżoną decyzją termin wykonania przedmiotowego obowiązku - 31 marzec 2012 r. jest jak najbardziej realny, adekwatny zarówno do zakresu stwierdzonych uchybień, jak i możliwości technicznych ich usunięcia, ponieważ wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr [...] na terenie Nadleśnictwa [...] na trasie [...], poprzez mineralizację jest możliwe do wykonania do dnia 31 marca 2011 r. i zabieg ten nie jest ani skomplikowany technicznie, ani też nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Skargę na powyższą decyzję złożyła [...]S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...]i wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji zarzuciła: 1. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Wewnętrznych i Administracji z dnia 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., Nr poz. 719) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż podmiotem obowiązanym do odnowienia pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych jest zarządca linii kolejowej w wypadku, gdy żaden przepis obecnie obowiązującego nie nakłada na niego tego obowiązku, a jednocześnie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o oraz art. 4 ust. la ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązek ten nakładają na właściciela lasu; 2. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 28.03.2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007, Nr 16, poz. 94, j.t.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż stanowi on podstawę do przyjęcia obowiązku zarządcy linii kolejowej do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w wypadku gdy przewiduje on jedynie prawo zarządcy w tym zakresie; 3. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28.03.2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94, j.t.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż przewiduje on obowiązek zarządy linii kolejowej mineralizacji pasów przeciwpożarowych położonych na terenach leśnych w wypadku, gdy stanowi on jedynie normę generalną i odnosi się jedynie do warunków technicznych i organizacyjnych przewozu zapewniających m.in. ochronę przeciwpożarową; 4. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59, j.t.) poprzez jego niezastosowanie i brak uznania zgodnie z jego treścią, iż do ochrony przeciwpożarowej lasów obowiązani są właściciele lasów; 5. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009, Nr 178, poz. 1380, j.t.) poprzez jego niezastosowanie i brak uznania zgodnie z jego treścią, iż odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na terenie leśnym spoczywa na faktycznie władającym terenem leśnym (właścicielu lasu); 6. naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania w postaci art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 28.03.2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007, Nr 16, poz. 94, j.t.) oraz art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż art. 55 ust. 3 w/w ustawy stanowi podstawę do przyjęcia obowiązku zarządcy linii kolejowej do urządzania utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w wypadku gdy organ administracji nie prowadził żadnego postępowania dowodowego na okoliczność, czy posadzenie drzew krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło przed/po wybudowaniu linii kolejowej, w wypadku gdy w rzeczywistości linia kolejowa została wybudowana dużo wcześniej niż nastąpiło nasadzenie drzew i art. 55 ust. 3 w/w wy w ogóle nie ma zastosowania w sprawie; 7. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 6 kpa i art. 7 kpa w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68) w z art. 57 § 1, 2 i 3 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w wypadku, gdy ustala ona termin wykonania pasów przeciwpożarowych w sposób nieracjonalny oraz poprzez ustalenie go jako daty dziennej w miejsce wynikającego z art. 57 § 1, 2 i 3 kpa obowiązku wyznaczania przez organ administracji terminu w tygodniach i miesiącach od określonego zdarzenia. Zdaniem strony skarżącej odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa powyżej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizacje obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Jak wynika z przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej, w ocenie skarżącej odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa co do zasady na faktycznie władającym terenem pasów przeciwpożarowych, a jedynie wyjątkowo - w przypadku zawarcia umowy cywilnoprawnej między właścicielem, a zarządcą terenu - może spoczywać na zarządcy, podkreślając przy tym, iż w przedmiotowej sprawie [...]S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...] nie zawarł umowy cywilnoprawnej z właścicielem terenu pasów przeciwpożarowych, tym samym obowiązki związane z przygotowaniem i utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych ciążą na właścicielu terenu, na jakim pasy są usytuowane, tj. właściwym miejscowo Nadleśnictwu, które jednocześnie faktycznie tym terenem włada i ma prawo nim rozporządzać. Zdaniem skarżącej, zbieżne z w/w przepisami ustawy o ochronie przeciwpożarowej pozostają przepisy ustawy o lasach i zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59, j.t.), w ogóle nieuwzględnionym przez organ administracji, to właściciele lasów są obowiązani do pielęgnowania i ochrony lasów, w tym również, jak wynika wprost z w/w przepisu prawa - ochrony przeciwpożarowej. Wskazano, że przepisy ustawy o ochronie przeciwpożarowej i ustawy o lasach są spójne także z przepisami ustawy o transporcie kolejowym. Art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym (przewiduje, iż zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach (w tym także na sąsiadujących z linią kolejową terenach leśnych), za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. W/w przepis prawa przewiduje prawo, a nie obowiązek, nie nakłada on na [...] S.A. obowiązku urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, lecz jedynie przewiduje prawo do urządzania i utrzymywania takich pasów, przyznając mu przy tym możliwość uzyskania odszkodowania od właściciela lub zarządcy lasu z tytułu wykonywanych czynności. Zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawa w ocenie skarżącej nie można domniemywać obowiązków przedsiębiorcy, jakim jest [...] S.A., w wypadku gdy przepis prawa ich wyraźnie nie przewiduje. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis ten jednak wyraża jedynie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej. Ponadto odnosi się on jedynie do warunków technicznych i organizacyjnych przewozu zapewniających m.in. ochronę przeciwpożarową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem organy orzekające prawidłowo zastosowały powołane przepisy prawa materialnego i dokonały ich wykładni, zasadnie zobowiązując zarządcę infrastruktury kolejowej do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych, biegnących wzdłuż wskazanej linii kolejowej. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie były decyzje Komendanta Wojewódzkiego i Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej nakazujące wykonanie skarżącemu pasów przeciwpożarowych przy wymienionych w decyzjach szlakach kolejowych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r., nr 12, poz. 68) Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru. Z art.13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2011 r., nr 12, poz.59) wynika, że właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. Natomiast art.9 ust.3 tejże ustawy wskazuje, iż minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009r., nr 178, poz.1380) wskazuje, że minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust.1 uwzględnia się sposób, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej (art. 13 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy). Wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. z 2010 r., nr 109, poz.719) dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w § 38 ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Cytowane rozporządzenie prawidłowo nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. W odróżnieniu od niego poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (Dz.U. z 2006r., nr 80, poz.563) w § 34 ust.3 pkt 2 nakładało jednoznacznie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na właścicieli linii kolejowych. Obowiązujące rozporządzenie prawidłowo w tym zakresie w § 38 ust. 2 wskazuje, iż rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2005r., nr 45, poz. 435 z późn. zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r., nr 16, poz.94 z późn. zm.); oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie pożarowej określają : - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. nr 58, poz.405 i nr 82, poz.573); - rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. Nr 153, poz. 955). Zatem w odniesieniu do treści § 38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA stwierdzić należy, że wskazując poszczególne akty prawne, ma on charakter informacyjny. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów w § 10 wyróżnia cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych (pas oddzielający las od dróg publicznych i dróg dojazdowych nie będących drogami publicznymi; pas przeciwpożarowy oddzielający las od parkingów i zakładów przemysłowych; pas przeciwpożarowy oddzielający las od obiektów na terenach poligonów wojskowych i pas przeciwpożarowy rozdzielający duże zwarte obszary leśne). W katalogu tym nie występują pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe. Kwestią tego rodzaju pasów zajmuje się natomiast ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (dalej u.t.k.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. To ostatnie reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych. Kwestią podmiotowości zaś zajmują się przepisy ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.t.k, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis powyższy nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jest to przepis ogólny. Przepis art. 55 ust. 1 pkt 1 - 3 u.t.k określa natomiast sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.t.k, stanowiąc, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem : ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 2 u.t.k ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych należne są zatem właścicielom gruntów, w drodze umowy stron. Jednocześnie, wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 u.t.k, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Zatem prawo zarządcy, o którym mowa w art. 55 ust. 1 u.t.k, dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest natomiast podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 u.t.k.). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć natomiast drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 u.t.k.). Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy obydwu instancji (jak podniesiono w skardze): zarówno § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej, jak i art. 17, art. 55 u.t.k. oraz art. 9 ust. 1 i 13 ust. 1 ustawy o lasach, czy też art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Analiza zapisów art. 17 ust. 1 oraz art. 55 u.t.k., do której odsyła § 38 w/w rozporządzenia, prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim niewątpliwie [...] S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...]. Przepis art. 17 ust.1 u.t.k. precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego, terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Regulacja w tym brzmieniu nie może budzić żadnych wątpliwości, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Art. 55 ust. 1 w/w ustawy dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, co nie jest sprzeczne z twierdzeniem, że urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w art. 56. Przepis ten stanowi: "W razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca". Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba, że są spełnione przesłanki, opisane w art. 56 ust. 4. W świetle powyższego nie do przyjęcia jest twierdzenie skarżącego, w myśl którego to na lasach państwowych miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. W taki sposób rozumując należałoby uznać, iż [...] S.A. powinna żądać odszkodowań od właściciela lasu za to, że jest konieczne ustawianie zasłon śnieżnych i żywopłotów, celem zapewnienia możliwości prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego. W odniesieniu do art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zm.) podkreślić należy, że zobowiązują one właścicieli lasów jedynie ogólnie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Przepisem szczególnym dotyczącym realizacji i mineralizacji pasów przeciwpożarowych jest natomiast art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 w/w ustawy o transporcie kolejowym. Słusznie podkreśliły organy, iż w niniejszej sprawie istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Należało mieć na uwadze fakt, że źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Czynność ta bowiem odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali, które w zetknięciu z wysuszoną ściółką mogą zainicjować pożar lasu. Nie do rzadkości należą w lasach pożary spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego, czy z powodu urwania rozgrzanych klocków hamulcowych odrzuconych na znaczne odległości. W ocenie strony skarżącej organ uchybił również przepisom art. 55 ust.3 ustawy o transporcie kolejowym oraz przepisom postępowania administracyjnego, gdyż nie prowadził żadnego postępowania dowodowego na okoliczność, czy posadzenie drzew krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło przed/po wybudowaniu linii kolejowej, w wypadku gdy w rzeczywistości linia kolejowa została wybudowana dużo wcześniej niż nastąpiło nasadzenie drzew i art. 55 ust. 3 w/w wy w ogóle nie ma zastosowania w sprawie. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że z mocy art. 55 ust. 1 u.t.k. właścicielowi gruntów sąsiadujących z linią kolejową przysługuje co do zasady odszkodowanie za teren wykorzystany pod pas przeciwpożarowy. Koszt urządzenia i utrzymania takiego pasa obciąża podmiot zobowiązany do jego wykonania. Jak już wcześniej wspomniano, wyjątek opisany w tym zakresie w art. 55 ust. 3 u.t.k, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych w związku z posadzeniem drzew lub krzewów po wybudowaniu linii kolejowej, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właściciela gruntów. Dlatego podniesiona kwestia zaniechania przez organy orzekające w sprawie zbadania wieku drzewostanu nie miała znaczenia dla ustalenia nałożonego obowiązku i niezasadnie strona skarżąca zarzuca organom w tym względzie uchybienia procesowe. Zdaniem Sądu, organ II instancji w prawidłowy sposób oznaczył termin wykonania nałożonego obowiązku przez określenie konkretnej daty. Sądowi znane jest odmienne stanowisko wyrażane w orzecznictwie (wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 1.12.2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1139/11, sygn. akt II SA/Bd 1140/11, baza orzeczeń NSA), zgodnie z którym organ wydając decyzję administracyjną o nakazie powinien ustalić termin poprzez wyznaczenie konkretnej liczby dni (tygodni, miesięcy) na wykonanie nałożonego obowiązku, kierując się wskazaniami art. 57 kpa. Przede wszystkim przypomnieć należy, że wspomniany przepis reguluje sposób obliczania terminów prawa procesowego, a nie ich wyznaczania i nie ma zastosowania do terminów prawa materialnego, jakimi są terminy wskazane w 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Należy także przypomnieć, że ustawodawca nie określił jedynego właściwego sposobu kształtowania okresu obowiązywania decyzji administracyjnej w czasie (możliwe w tym zakresie sposoby wyznaczania terminu scharakteryzował T. Woś w artykule "Termin, warunek i zlecenie w prawie administracyjnym", Państwo i Prawo 1994 r., z. 6, str. 25-27). Termin ten może zostać wskazany przez określenie konkretnej daty wykonania nałożonego obowiązku. Specyfika materii wiążącej się z wykonaniem pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej pozostaje w sprzeczności z wyznaczeniem terminu przez określenie konkretnej liczby dni (tygodni, miesięcy) na wykonanie nałożonego obowiązku. Pasy przeciwpożarowe nie mogą być wykonywane o każdej porze roku z uwagi na warunki atmosferyczne. Poza tym, stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm., dalej – p.p.s.a.), Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu bądź innej czynności z zakresu administracji publicznej wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy (wyrok NSA z dnia 15.12.2010 r., sygn. akt I OSK 262/10, Lex nr 745192). Z tego punktu widzenia, dla działalności orzeczniczej Sądu nie ma znaczenia, że w dniu wyrokowania minął już termin wykonania nałożonego obowiązku. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu stwierdzić należy, że organy administracji wydające decyzje dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego a zarzuty skargi w tym zakresie były niezasadne, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.