II SA/Bd 1281/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...].07.2016 r., nr: 2. Prezydent M. B., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 33 ust. 4 pkt 4, ust. 4 lit. c, a ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 645 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), orzekł o utracie przez K. I. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].07.2016 r. i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie orzekający organ podniósł, iż z posiadanych dokumentów wynika, że zainteresowana nie stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i powiadomiła w ciągu 7 dni od wyznaczonego terminu o przyczynie niestawiennictwa, jednak w ocenie organu I instancji podana przyczyna nie jest uzasadniona. Jak wyjaśnił organ I instancji, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej, a odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji, po upływie co najmniej 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa. W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. wniosła o zmianę decyzji poprzez przywrócenie statusu osoby bezrobotnej z dniem jego utraty tj. [...] lipca 2016 r. Odwołująca się zakwestionowała stanowisko organu I instancji wskazujące, iż podana przez nią przyczyna niestawiennictwa w PUP jest nieuzasadniona, gdyż – jak wskazała - już [...] maja 2016 r. w trakcie stawiennictwa w Urzędzie Pracy w celu potwierdzenia gotowości podjęcia pracy, poinformowała pracownika PUP, iż od 2 do [...] lipca 2016 r. wraz z mężem i dziećmi będzie przebywać na wczasach we W., a pomimo tego kolejny termin stawiennictwa został wyznaczony na dzień [...] lipca 2016 r. Pracownik Urzędu jednocześnie poinformował odwołującą, że przed wyjazdem na wczasy ma się stawić w PUP w celu potwierdzenia swojego wyjazdu na urlop, co też uczyniła w dniu [...] lipca 2016 r. informując pracownika kolejny raz, iż w okresie od 2 do [...] lipca 2016 r. będzie przebywać wraz z rodziną na wczasach we W., korzystając z przysługującego, w ilości 10 dni - zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - braku pozostawania w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Odwołująca się zwróciła uwagę, że pracownica urzędu w trakcie wypisywania oświadczenia o braku gotowości do pracy wskazała, iż zaznaczyć należy tylko dni powszednie od 4 do [...] lipca 2016 r., co też uczyniła. Ponadto wyznaczyła kolejny termin wizyty na [...] lipca 2016 r., tj. ostatni przysługujący dzień wolny, a ze względu na to, iż skarżąca planowała powrót do godz. 13 tegoż dnia, nie wnosiła sprzeciwu sądząc, że zdąży stawić się do urzędu celem podpisania gotowości podjęcia zatrudnienia i wyznaczenia kolejnego terminu. Pomimo wczesnego wyjazdu z W. (o godz. 8.00), skarżąca nie zdążyła dotrzeć do urzędu pracy na wyznaczoną godzinę ze względu – jak określiła – "na siłę wyższą", gdyż przed bramkami w R. powstał korek i auto, którym wracała z wakacji uległo awarii (zagotowała się woda w chłodnicy), przez co po dłuższym postoju, musiała wolniej jechać i robić kolejne przystanki. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że niezwłocznie, bo w dniu następnym tj. [...] lipca 2016 r. pojechała do Urzędu Pracy w celu podpisania gotowości podjęcia zatrudnienia i wyjaśnienia niestawiennictwa w dniu poprzednim tj. 11 lipca, lecz pracownik urzędu polecił jej napisać wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, wskazując, że Kierownik podejmie decyzję co do statusu bezrobotnego. Biorąc pod uwagę opisaną powyżej sytuację, w ocenie odwołującej się niezrozumiałym jest uznanie jej niestawiennictwa za nieuzasadnione, gdyż zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, powiadomiła ona pracowników urzędu o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia w okresie od 2 do [...] lipca 2016 r., a ponadto, pomimo niestawienia się w dniu 11 lipca z powodu siły wyższej, zrobiła to niezwłocznie w dniu następnym, podając powód swej nieobecności. Nie można jej zdaniem pominąć faktu, iż pracownik PUP wyznaczając termin stawiennictwa na ten sam dzień, w którym zakończyła wczasy, postąpił nieodpowiedzialnie, gdyż jej zdaniem mógł od razu wyznaczyć czas stawienia do urzędu na 12 lipca, zaraz po zakończonym urlopie. Decyzja, od której strona wniosła odwołanie jest tym bardziej dla niej niezrozumiała, gdyż w jej ocenie - jak by nie liczyć - to w dniu [...] lipca 2016 r. nadal przysługiwało jej uprawnienie skorzystania z braku gotowości do podjęcia zatrudnienia. Wojewoda K. - P. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie bezspornym jest, że K. K. zgłosiła się do urzędu - jeden dzień po wyznaczonym terminie stawienia się w siedzibie organu zatrudnienia. Problemem spornym jest natomiast kwestia, czy przytoczone przez zainteresowaną okoliczności można potraktować jako uzasadnioną przyczynę jej absencji w urzędzie pracy. Potraktowanie tego zdarzenia jako "wypadek losowy" może uzasadniać absencję strony w organie zatrudnienia i może stanowić obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w organie zatrudnienia w określonym czasie, jednak jak podkreślił Wojewoda, fakt ten musi zostać uwiarygodniony. Wskazano, że strona nie skorzystała z możliwości wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów zebranych przez organ orzekający, a akta administracyjne sprawy nie zawierają żadnego dokumentu potwierdzającego stan faktyczny zaistniałej sytuacji. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - bezrobotny powinien wykazywać się gotowością do podjęcia zatrudnienia w każdym dniu posiadania statusu bezrobotnego, dlatego też w ocenie Wojewody - Prezydent M. B. trafnie uznał, iż oba warunki przewidziane w art. 33 ust. 3 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia muszą być spełnione łącznie. Bezrobotny, aby nie zostać pozbawiony statusu, musi zawiadomić o przyczynie niestawiennictwa w terminie 7 dni od dnia wyznaczonego terminu oraz przyczyna niestawiennictwa musi być uzasadniona. Organ odwoławczy nie zakwestionował, iż skarżąca podała przyczynę swego niestawiennictwa, uznał natomiast wskazywaną przez Stronę przyczynę - niczym nie potwierdzoną "awarię samochodu podczas powrotu z wakacji" - za nieuzasadnioną. Konieczne jest także zdaniem Wojewody zwrócenie uwagi na fakt, że omawiane przepisy pełnią szczególną funkcję, bowiem o ile posiadanie statusu bezrobotnego jest prawem, to z prawem tym wiążą się określone obowiązki, a jednym z nich jest niezbędność stawiennictwa w organie zatrudnienia w wyznaczonym terminie. Naruszenie tego obowiązku wiąże się z określonymi konsekwencjami, polegającymi na pozbawieniu strony statusu bezrobotnej i umożliwieniu ponownej rejestracji w urzędzie pracy po upływie 120 dni. Przepisy w tym zakresie nie przewidują żadnych wyjątków; ich brzmienie jest kategoryczne, a organy zobowiązane są stosowć do treści art. 6 kpa, działać na podstawie obowiązującego prawa. W skardze do sądu K. K. zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a szczególnie nie uwzględnienie art. 75 ust. 3 przy jej wydawaniu, pomimo posiadanej przez organ administracji wiedzy, wynikającej z oświadczenia, iż do [...] lipca 2016 r. skarżąca przebywała wraz z rodziną na wczasach we W. i nie przyjęciu przez orzekające organy za wiarygodne tego faktu, a także usprawiedliwienia nieobecności "awarią samochodu podczas powrotu z wakacji" oraz niezastosowania art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa), który wskazuje, że wszelkie niejasności organ administracji publicznej winien rozstrzygać na korzyść skarżącego mając na względzie interes społeczny i dobro obywatela. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przywrócenie statusu osoby bezrobotnej z dniem jego utraty tj. [...] lipca 2016 r. oraz o zwolnienie z kosztów i opłat sądowych ze względu na trudną sytuację finansową rodziny. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wskazała, że w odwołaniu szczegółowo opisała stan faktyczny zaistniałej sytuacji, lecz Wojewoda z niewiadomych przyczyn nie dał wiary tym tłumaczeniom, naruszając tym samym art. 7 kpa. Skarżąca oświadczyła, że gdyby posiadała wiedzę, iż nie zdąży dojechać do PUP w celu potwierdzenia gotowości podjęcia zatrudnienia, to wzięłaby zapewne fakturę potwierdzającą jej pobyt na wczasach we wskazanym okresie, a tym bardziej zrobiła choćby zdjęcia korku na trasie przed R., czy też awarii samochodu (chłodnicy z gotującą się wodą), lecz wracając z wakacji była przekonana, że zdąży do PUP tym bardziej, że wyjechała o 8.00 i nie brała pod uwagę sytuacji pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Po otrzymaniu w dniu [...] września 2016 r. decyzji Wojewody ponownie przeanalizowała całą sytuację, zastanawiając się nad jej potwierdzeniem i znalazła dokument, jakim jest potwierdzenie dokonania przelewu - zaliczki za pobyt na wczasach w tym okresie. Dokument ten w ocenie skarżącej jednoznacznie uwiarygadnia opisaną w odwołaniu sytuację i tym samym potwierdza fakt przebywania we W. na wczasach od 2 do [...] lipca 2016 r. Ponadto zwróciła uwagę, że na kliku wcześniejszych wizytach w PUP informowała pracowników urzędu o wyjeździe na wakacje w oznaczonym okresie i ze względu na to, że wyjeżdżała już [...] lipca 2016 r. po południu, w tym dniu rano stawiła się w Urzędzie Pracy, spełniając swój obowiązek, aby poinformować pracownika, iż w dniu 4 lipca nie będzie mogła pozostawać w gotowości do podjęcia zatrudnienia, gdyż wyjeżdża na wczasy, co odzwierciedla formularz zawiadamiający o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia. Wyjaśniła również, iż w odwołaniu wyraźnie wskazała, że to pracownik, pomimo, iż wiedział o wczasach od 2 do 10 lipca, wskazał aby w formularzu wpisać tylko dni powszednie od poniedziałku do piątku, co też uczyniła. Zdaniem skarżącej w decyzji z dnia [...] września 2016 r. Wojewoda wielokrotnie przypomina o jej obowiązkach jako osoby bezrobotnej, ale zapomina o prawach, jakie z tego tytułu przysługują - chociażby art. 75 ust. 3 ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r., który przewiduje uprawnienie braku pozostawania do podjęcia zatrudnienia w ilości 10 dni, z którego strona korzystała w tym okresie. W ocenie skarżącej decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta M. B. jest niezrozumiała, gdyż nie chodzi tu o jakiś pojedynczy dzień w roku z niczym niezwiązany, lecz dzień powrotu z wakacji, co ma swoją ciągłość, a wyjaśnienia składają się w logiczną całość. Nie wzięcie za wiarygodne usprawiedliwienia w postaci awarii samochodu też jest zdaniem skarżącej niezrozumiałe, gdyż z doświadczenia życiowego każdego kierowcy wynika, iż taka awaria (zagotowanie wody w chłodnicy) na zatłoczonej autostradzie może się zdarzyć, Biorąc pod uwagę dokument, który potwierdza pobyt skarżącej na wczasach we W. oraz okoliczności opisane szczegółowo w odwołaniu od decyzji Prezydenta M. B. jak również wskazane w niniejszym piśmie, które w przekonaniu skarżącej składają się w jedną logiczną całość, wniosła ona o uwzględnienie żądania i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przywrócenie statusu osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza zasady współżycia społecznego . Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że wydano ją w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. Stosownie do postanowień art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.) bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy stanowi natomiast, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Z przywołanych powyżej przepisów wynika jednoznacznie, że wyłącznie wówczas nie jest możliwe pozbawienie bezrobotnego statusu bezrobotnego w przypadku jego niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, gdy spełnione zostaną łącznie dwa warunki: przyczyna niestawiennictwa będzie uzasadniona oraz w ściśle określonym czasie powiatowy urząd pracy zostanie o niej poinformowany. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w trybie art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przyjęła do wiadomości termin stawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy, który wskazywał datę: [...].07.2016 r., podpisując w dniu [...].07.2016 r. oświadczenie o przyjęciu do wiadomości terminu stawienia się w urzędzie pracy, na formularzu zawiadamiającym o braku gotowości do podjęcia zatrudnienia z powodu wyjazdu poza miejsce zamieszkania w terminie od [...].07.2016 r. do [...].07.2016 r. Dodatkowo, strona w dniu [...].01.2010 r. została zapoznana, przyjęła do wiadomości i pokwitowała odbiór egzemplarza "Informacji - pismo z dnia [...] września 2009 r., znak: [...]", które poucza o ustawowych obowiązkach zgłaszania się w wyznaczonych terminach w powiatowym urzędzie pracy, powiadamiania tego urzędu w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, innych obowiązkach osoby bezrobotnej, a także o konsekwencjach jakie poniesie z powodu nie wywiązania się z ww. obowiązków. W związku z powyższym należy stwierdzić, że słusznie przyjęły orzekające w sprawie organy, iż skarżąca w sposób prawidłowy została powiadomiona o wyznaczonym terminie stawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. oraz pouczona o konsekwencjach nieuzasadnionego niestawiennictwa. Z akt sprawy wynika, że skarżąca zgłosiła się do urzędu pracy, jednak jeden dzień po wyznaczonym terminie stawienia się w siedzibie organu zatrudnienia, uzasadniając swoją absencję w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. w dniu [...] lipca 2016 r., jako spowodowaną "awarią samochodu" i ta okoliczność determinowała, w świetle przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 cyt. ustawy – konieczność zbadania, czy można potraktować ją jako uzasadnioną przyczynę nieobecności w urzędzie pracy. Oznacza to, że w sytuacji, gdy bezrobotny wskazuje przyczynę nie stawienia się w PUP, każdorazowo organy orzekające powinny zbadać, czy mają do czynienia z uzasadnionym przypadkiem, o jakim mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że z uwagi na posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem niedookreślonym, ostateczną jego treść musi ustalać organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. W odniesieniu do omawianej przesłanki "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa" sądy administracyjne konsekwentnie wskazują, że będzie nią uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy. W rachubę mogą więc wchodzić nagłe przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu. Okolicznościami, które stanowią uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa są np. nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź (wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 142/12; z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2805/13; z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I OSK 734/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej CBOS). Podnoszona przez skarżącą okoliczność "awarii samochodu podczas powrotu z wakacji", które to zdarzenie zdaniem skarżącej wpłynęło bezpośrednio na niemożność stawienia się w PUP w wyznaczonym terminie, nie została przez skarżącą w żaden sposób uprawdopodobniona. Do stanu hipotetycznego zapisanego w przepisie art. 33 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia należy zaliczyć zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć, a ponadto strona winna uprawdopodobnić, że powoływana przez nią okoliczność miała miejsce. Zestawienie powyższego stanu faktycznego z przeprowadzoną wykładnią przepisów mających zastosowanie w sprawie pozwala uznać, że stanowisko zajęte przez organy obu instancji zasługuje na aprobatę. Skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do stanowiska organów orzekających, iż skarżąca nie spełniła warunku w postaci wskazania w okresie 7 dni uzasadnionych powodów niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują jakichkolwiek możliwości odstąpienia od zasad przewidzianych w ustawie, a tym samym nie dają organom administracji żadnych uprawnień do uznaniowego przyznawania statusu bezrobotnego. Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień o charakterze procesowym, które miałyby wpływ na wynik sprawy oraz nie narusza przepisów prawa materialnego, to tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.