II SA/Bd 1283/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi U.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., którą odmówiono U. B. - skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką M. B.. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 28 czerwca 2013 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta Miasta B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. B. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej: ,,kpa" oraz art. 17 ust. 1-1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) – Prezydent Miasta B. odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca jest osobą niepracującą, rezygnującą z podjęcia pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Matka skarżącej w dniu 05 września 2011 r. została zaliczona przez Powiatowy Zespół d.s Orzekania o Niepełnosprawności do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. W omawianym orzeczeniu wskazano, iż brak jest możliwości ustalenia od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 16 czerwca 2011 r. co oznacza, iż powstał po 25 roku życia. Wobec powyższego dla organu I instancji, istotnym zagadnieniem było ustalenie czy niepełnosprawność matki skarżącej powstała w wskazanym w art. 17 ust. 1b okresie. W wyniku wezwania organu skarżąca oświadczyła, że " (...) M. B. posiada jedynie orzeczenie (...) o stopniu znacznym z dnia [...] r. nr [...]. Niepełnosprawność mojej mamy nie powstała przed 18 - tym rokiem życia, ani do ukończenia 25 roku życia". W związku z powyższym organ uznał, iż nie spełniono warunków do przyznania przedmiotowego świadczenia zawartych w art. 17 ust. 1b ustawy. Od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła odwołanie podnosząc argument, iż opiekuje się chorą matką, która ma orzeczony stopień niepełnosprawności i wymaga całodobowej opieki. W obszernym uzasadnieniu przedstawiła swój punkt widzenia w przedmiotowej sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji, organ odwoławczy podał, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniono przepisy w zakresie ustalania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Nowe przepisy obowiązują od 1 stycznia 2013 r. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 b cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Stosownie do treści art. 17 ust. 1a świadczenie pielęgnacyjne przysługuje ww. osobom. Świadczenie pielęgnacyjne w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej a nie osobie wymagającej opieki. W związku z tym muszą być spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Po drugie opiekun osoby niepełnosprawnej wymienionej w art. 17 ust. 1 a cyt. ustawy, musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej, u której niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, bowiem matka skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2011 r. czyli miała wówczas już 79 lat, a wnioskodawczyni nie pracuje od 15 grudnia 2010 r. W ocenie SKO skarżąca nie nabyła uprawnień do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej oraz naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, skutkujące odmową przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2013 r. w związku z błędnym zastosowaniem przez organ II instancji regulacji zawartej w art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548). Skarżąca stoi na stanowisku, że organ drugiej instancji (jak i organ orzekający w pierwszej instancji) winien odmówić zastosowania w niniejszej sprawie art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, przyjmując ich oczywistą niezgodność z art. 2 Konstytucji RP. Organ drugiej instancji orzekający w sprawie zobowiązany był, zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, do bezpośredniego stosowania Konstytucji, bowiem pomiędzy regulacją zawartą w art. 11 ust. 1 i ust. 3 w/w ustawy, a normą wyrażoną w art. 2 ustawy zasadniczej istnieje sprzeczność. Regulacje zawarte w art. 11 ust. 1 i 3 w/w ustawy, stały się przedmiotem skargi konstytucyjnej, wystosowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich, w której zarzucono niezgodność w/w regulacji z art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącej naruszona została konstytucyjna zasada trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, na podstawie której skarżąca otrzymała prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdza, że odpowiada ona prawu. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką M. B.. Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych bezspornie wynika, że w dniu 28 czerwca 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. B.. Skarżąca oświadczyła, że jest osobą niepracującą, rezygnującą z podjęcia pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Ponadto z akt wynika, że matka skarżącej została uznana za niepełnosprawną w stopniu znacznym, bowiem na posiedzeniu w dniu 05 września 2011 r. została zaliczona przez Powiatowy Zespół d.s Orzekania o Niepełnosprawności do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. W omawianym orzeczeniu wskazano, iż brak jest możliwości ustalenia od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 16 czerwca 2011 r. W wyniku wezwania organu skarżąca oświadczyła, że ,,Niepełnosprawność mojej mamy nie powstała przed 18 - tym rokiem życia, ani do ukończenia 25 roku życia". Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (cyt. na wstępie) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz.1548), która z dniem 1 stycznia 2013 r. zmieniła kryteria przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 – 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1a). Nadto zgodnie z art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Mając na uwadze właśnie przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przedstawione na wstępie rozważań dokumenty stwierdzić należy, że świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje z powodu nie spełnienia przesłanki wynikającej z tego przepisu. Niepełnosprawność matki skarżącej urodzonej 15 grudnia 1932 r. powstała bowiem - co jest bezsporne - w 2011 r., gdy miała ona 79 lat. W tej sytuacji zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji należy uznać za odpowiadające prawu. Mając na uwadze powyższe orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w sentencji wyroku.