II SA/Bd 1293/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. W., D. S., K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania wniesionego m.in. przez K. W., D. S. (tj. Skarżących w niniejszym postępowaniu przed Sądem) oraz B. S. i I. S. (tj. poprzedników prawnych obecnej Skarżącej K. K.) od decyzji Wójta Gminy W. z [...] sierpnia 2018 r. nr [...].DS - umorzyło postępowanie odwoławcze Decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy: Wójt Gminy W. [...] decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...].DS, na podstawie art. 71, 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 ust. 1, ust. 1a i art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm., zwanej w skrócie "u.u.i.ś.") stwierdził, że dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa budynku inwentarskiego przeznaczonego do hodowli trzody chlewnej" realizowanego na działce ewidencyjnej nr [...], obręb Łapinóżek, gmina W. – nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. i K. S., K. W., P. R. i R. S. – R., J. i J. S., E. K. – K. i S. K. oraz I. i B. S.. Odwołujący podnieśli, że są stronami postępowania zgodnie z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. dysponują bowiem prawem rzeczowym (własność) do nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać planowane przedsięwzięcie. Zdaniem odwołujących realizacja tegoż przedsięwzięcia wiąże się ze znaczącym oddziaływaniem na środowisko w postaci gazów złowonnych oraz hałasu. Takie immisje mogą zaś wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości odwołujących zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem – nieruchomości te są bowiem wykorzystywane na cele mieszkaniowe. Odwołujący podnieśli, że Wójt uznając, iż oddziaływanie przedsięwzięcia ograniczy się wyłącznie do działki ewidencyjnej nr [...], nie uwzględnił charakteru immisji, które będą miały swoje źródło w budynku gospodarczym wybudowanym w ramach przedsięwzięcia. Immisje zapachowe będą się rozprzestrzeniać i będą odczuwalne dla skarżących, co wpłynie na komfort życia codziennego oraz sposób zagospodarowania nieruchomości. Odmowa uznania odwołujących za strony postępowania stanowi ponadto naruszenie gwarancji wynikających zarówno z prawa unijnego (art. 6 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE L 26 z 28 stycznia 2012 r. s. 1-21) jak i międzynarodowego (art. 3 ust. 9 Konwencji z Aarhus tj. Konwencji z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska; Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706). Odwołujący zarzucili, że Wójt oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia przygotowanej przez inwestora. Dane i parametry w niej zawarte są bardzo ogólnikowe i niewystarczające do prawidłowej oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko naturalne i znajdujące się w pobliżu jezioro. Wobec tego konieczne jest zobowiązanie inwestora do przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i wszechstronna ocena takiej dokumentacji. Odwołujący podkreślili, że zgodnie z informacjami zawartymi w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia hodowla trzody chlewnej będzie odbywała się w systemie rusztowym, a wywóz gnojowicy planowany jest zaledwie dwa razy w roku, co będzie istotnie wpływało na intensywność i zasięg immisji zapachowych. Istotna jest także lokalizacja przedsięwzięcia. Planowany budynek inwentarski będzie położony na wzgórzu, co przyczyni się do większego rozprzestrzenienia się zapachu, zatem zakres przedsięwzięcia, wbrew twierdzeniom Wójta, nie ograniczy się do działki inwestora (działki nr [...]). Lokalizacja na wzgórzu będzie wpływała także na rozprzestrzenianie się hałasu praktycznie po całej miejscowości. Zapachy oraz emisja hałasów znacząco wpłyną na możliwość zagospodarowania nieruchomości skarżących i ich codzienne używanie. Skarżący nie będą mogli w takim stopniu jak dotychczas korzystać ze swoich działek – uciążliwe zapachy i hałas sprawią bowiem, że nieruchomości te nie będą już mogły stanowić dogodnego miejsca zamieszkania dla skarżących i ich najbliższych. Po rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, że skarżący nie mają legitymacji do wniesienia odwołania, gdyż nie są stronami postępowania. W wyniku rozpatrzenia wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Bd 1402/19 uchylił ww. decyzję Kolegium z [...] października 2018 r. Sąd uznał, że Kolegium zasadnie wskazało, iż skarżący w toku postępowania nie przedstawili żadnych własnych dowodów, z których miałoby wynikać istnienie takiego rodzaju oddziaływania (tj. "znaczącego") i o takich skutkach, jak określono w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. Rozważając zarzut naruszenia przez organ art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że nie sposób żądać, aby organy poszukiwały dowodów w nieskończoność alb o podejmowały szczególne dochodzenie w celu wykrycia dowodów, o których istnieniu nic nie wiadomo. Tym niemniej Sąd stwierdził, że skoro wymagane jest, aby podmiot, który domaga się uznania za stronę wykazał się inicjatywą w celu wykazania, że rzeczywiście przysługuje mu status strony – konieczne jest, aby organ wezwał dany podmiot do przedłożenia stosownych dowodów oraz żeby dany podmiot posiadał ku temu odpowiedni okres czasu. W przedmiotowej sprawie Sąd, uwzględniając krótki okres od momentu złożenia wniosku o uznaniu za strony postepowania do wydania decyzji kończącej postępowanie oraz brak stosowanego wezwania skierowanego przez organ do skarżących, uznał, że skarżący nie mieli możliwości przedstawienia dowodów na poparcie ich twierdzenia, iż posiadają status strony. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 maja 2023 r. oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Bydgoszczy. W wyniku ponownego postępowania Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2023 r. umorzyło postępowanie odwoławcze. Kolegium wskazało, że w odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dowodów na posiadanie statusu strony pełnomocnik skarżących przedłożył pismo, w którym podniósł, że każdemu ze skarżących przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości, która znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Jako dowód przedłożono wydruki odpowiadające aktualnej treści ksiąg wieczystych nieruchomości skarżących. Zdaniem Skarżących planowana inwestycja wyklucza możliwość wykorzystania ich nieruchomości zgodnie z aktualnym przeznaczeniem z uwagi na pogorszenie środowiska, uporczywość zapachową i hałas. Na tą okoliczność przedstawiono kopię opinii dr. Inż. J.M.. K. z [...] października 2018 r. dotyczącą potencjalnej wielkości emisji znaczących zanieczyszczeń i oddziaływania fermy trzody chlewnej w związku z planowaną inwestycją na działce nr [...]. Kolegium stwierdziło, że żadna z działek skarżących nie znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem – a więc nie jest spełniona przesłanka uznania za stronę określona w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. Kolegium stwierdziło, że przedłożona przez strony prywatna nie dowodzi takiego faktu. Całe opracowanie mimo swojej obszerności wyprowadza wnioski o wysokim poziomie ogólności, które dotyczą ewentualnych zagrożeń jaki może wywołać planowane przedsięwzięcie na życie mieszkańców Łapinóźka i innych okolicznych miejscowości. Autor opracowania wyprowadza hipotetyczne wnioski o ewentualnych zagrożeniach. Jednak wnioski te nie dowodzą, że działki skarżących znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które może wprowadzać ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości skarżących zgodnie z ich przeznaczeniem, a tylko to uprawnia do nadania przymiotu strony. Zdaniem organu odwoławczego przedłożone opracowanie nie podważa waloru wiarygodności i rzetelności opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z [...] czerwca 2018 r., opinii Dyrektora Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z [...] maja 2018 r., opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z [...] kwietnia 2018 r. oraz karty informacyjnej przedsięwzięcia i jej uzupełnień. Z ww. dokumentów wynika zaś, że inwestycja nie będzie znacząco oddziaływać na środowisko. Zagrożenia uwydatnione w prywatnej opinii są szeroko omówione i przeanalizowane przez inwestora i organy opiniujące. Planowana inwestycja nie spowoduje degradacji środowiska glebowego, nie zakłóci stosunków gruntowo – wodnych, nie będzie miała wpływu na naturalne ukształtowanie terenu, stan wód powierzchniowych i stan zieleni. Na etapie eksploatacji będzie stosowany szczelny i wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną zbiornik na gnojowicę. Do jej wywozu będzie służyć beczka asenizacyjna z aplikatorem glebowym talerzowym, a do przeładunku będą wykorzystywane szczelne przewody. System wentylacji pozwoli na emisję amoniaku do powietrza atmosferycznego w sposób rozproszony. Wdrożenie właściwego żywienia zwierząt, prawidłowe przechowywanie i gospodarowanie nawozami naturalnymi, dodawanie do ściółki preparatów chemicznych, mineralnych, mikrobiologicznych karmienie zwierząt paszą o zredukowanej ilości białka, ale zwiększoną ilością metioniny, lizyny, tryptofanu, systematyczna kontrola ubytku wody, stosowanie preparatów zawierających saponiny, stosowanie S. , materiałów izolacyjnych chroniących przed utratą ciepła, a także wprowadzenie zieleni izolacyjnej ma chronić przed emisją substancji złowonnych. W tym celu też przewiduje się stosowanie dodatków do gnojowicy, które będą redukować emisję amoniaku w stopniu nie mniejszym niż 40 %. W celu ograniczenia oddziaływania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne przewiduje się magazynowanie padłych i ubitych zwierząt oraz odpadowej tkanki zwierzęcej w wydzielonym do tego pomieszczeniu z betonową posadzką, wyposażonymi w stalowe, szczelnie zamykane drzwi, uniemożliwiające dostęp osobom postronnym. Odbiorem padłych zwierząt ma zajmować się ?rma utylizacyjna w ciągu 24 godzin od stwierdzenia padnięcia zwierzęcia. Inne odpady będą gromadzone selektywnie w dedykowanych pojemnikach. Immisje hałasu na etapie realizacji przedsięwzięcia będą wynikać z prac budowlanych w obrębie działki, W godzinach 6.00-22.00, będą jedynie okresowe do ukończenia budowy. Immisje hałasu na etapie eksploatacji wywołane ruchem pojazdów obsługujących hodowlę będzie odbywał się w porze dziennej, w wymiarze 0,5 ha na dobę, a pojazdów ciężarowych 10 min. na tydzień. Aby zniwelować te immisje planowane jest uzupełnienie istniejącej zielenie od strony wschodniej, wprowadzenie wysokiej zieleni od strony południowej. Kolegium, biorąc pod uwagę powyższe oraz zakres przedsięwzięcia podkreśliło, że nieruchomości Skarżących położone są w znacznej odległości od terenu inwestycji (ok. 400 m od działki nr [...], a sama inwestycja będzie zlokalizowana nawet w odległości ok. 500 m od granic najbliższej z działek należących do jednego ze Skarżących (dz. 43/17). Kolegium podtrzymało wcześniejsze stanowisko, że znaczna odległość działek Skarżących od terenu inwestycji, w kontekście warunków przedsięwzięcia jakie zostały nałożone na inwestora w zaskarżonej decyzji organu I instancji nie dają podstaw do uznania, że działki Skarżących mieszczą się w obszarze, na który planowane przedsięwzięcie będzie znacząco oddziaływać i które to oddziaływanie może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Kolegium podkreśliło ponadto, że przedsięwzięcie powstaje w terenie rolniczym, a więc przeznaczonym do planowanego przez inwestora rodzaju działalności, w sąsiedztwie rozproszonej zabudowy zagrodowej. W skardze do sądu K. W., D. S. i K. K. wnieśli o uchylenie decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 2 k.p.a polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącym na ogranie na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji błędne uznanie, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie art. 3 ust. 2, art. 62 ust. 1 pkt 1a,b,c,d oraz ust. 2 i inne u.u.i.ś. przez nieuwzględnienie bezpośredniego i pośredniego negatywnego wpływu planowanej inwestycji na zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne (utrata atrakcyjności działek budowlanych w związku z uciążliwym sąsiedztwem) krajobrazu oraz wzajemnego oddziaływania miedzy tymi elementami, a także poprzez zaniechanie oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko, a zwłaszcza na Dolinę Drwęcy (KPnC-l3E), która jest fragmentem Korytarza Północno - Centralny (KPnC) o znaczeniu krajowym i kontynentalnym ważnymi z punktu widzenia ochrony bioróżnorodności, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, 3) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że żadna z działek skarżących nie znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia (działki położone są w znacznej odległości od terenu samej inwestycji tj. 400 m, 500 m od działki nr [...]), które może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu zgodnie ich aktualnym przeznaczeniem w sytuacji, gdy odległość od budynków inwentarskich do najbliższej zabudowy mieszkalnej przekracza nieznacznie 40 m, 242 m, 273 m), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, 4) art. 84 art. 85 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. przez brak zawarcia w decyzji niezbędnych informacji o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 i nieuwzględnieniu przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko jego wpływu na mieszkających w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi i zagrożenia dla ich zdrowia oraz innych uciążliwości dla ludzi związanych z inwestycją, co miało wpływ na wynik sprawy, 5) naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący winni wykazać interes prawny by przyznano im przymiot strony postępowania, podczas gdy ustalenie kręgu stron postępowania powinno być dokonane w oparciu o art. 74 ust. 3a u.u.i.ś., po przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko jego wpływu na mieszkających w bezpośrednim sąsiedztwie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przede wszystkim należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z wyrokiem tutejszego Sądu z 2 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Bd 1402/18, który uchylił poprzednią decyzję Kolegium z [...] października 2018 r. umarzająca postępowanie odwoławcze. Ponadto wyrokiem z 9 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 2216/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tak wydanego wyroku. W związku z powyższym, w rozpatrywanej obecnie przez Sąd sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd jest zatem związany wyrażoną w poprzednim wyroku oceną prawną, że organ administracji nie jest zobowiązany do nieograniczonego poszukiwania dowodów na okoliczność, że Skarżącym przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu oraz że w niniejszej sprawie rozstrzygając o statusie strony w postępowaniu Kolegium powinno się oprzeć na dokumentach zgromadzonych w sprawie tj. informacjach zawartych w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia oraz opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Wiążącym wskazaniem co do dalszego postępowania jest natomiast wskazanie, iż należy rozpatrzeć sprawę z uwzględnieniem ewentualnego dowodu przedstawionego przez Skarżących, który miałby świadczyć o tym, że Skarżący są stronami w sprawie. Należy przy tym podkreślić, że jak poprzednio wskazał Sąd w wyroku z 2 kwietnia 2019 r. – w niniejszym postępowaniu ewentualny status Skarżących jako stron w postępowaniu zależny jest od spełnienia przesłanki określonej w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. tj. od wykazania, że ich nieruchomości znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, przy czym jest to oddziaływanie znaczące i jest to oddziaływanie tego rodzaju, że może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd za zasadne uznaje stanowisko Kolegium, że przedstawiony przez Skarżących dowód w postaci "Opinii ..." dr. inż. J.M. Kupca nie pozwala na stwierdzenie, że zaistniały wszystkie okoliczności przesądzające o spełnieniu przesłanki z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. w stosunku do Skarżących. Tak jak wskazuje Kolegium - "Opinia...", przy ocenie jej pod kątem treści art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. - wyprowadza wnioski o wysokim poziomie ogólności. "Opinia..." wskazuje wprawdzie na zaniżenie oddziaływań w zakresie ilości emitowanego amoniaku, opisuje oddziaływania wynikające z emisji siarkowodoru, metanu, podtlenku azotu, odorantów (substancji zapachowych), gospodarki nawozami naturalnymi (gnojowicą), czy hałasu. Jednakże nawet wykazanie, że przynajmniej część przewidywanych odziaływań (np. amoniaku) będzie miało wyższy poziom niż określono w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia (KIP) nie zostało powiązane z konkretnym wykazaniem, że może ono wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości Skarżących, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Samo wykazanie poziomu i zakresu odziaływania planowanego przedsięwzięcia, bez wykazania, że pociągnie ono za sobą możliwość ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości Skarżących, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem – nie spełnia przesłanki z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.u.i.ś. Konieczne jest wskazanie jakie konkretnie możliwości w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem, mogą zostać ograniczone. Samo wskazanie na przewidywany zwiększony poziom uciążliwości przy korzystaniu z nieruchomości, bez wykazania, że będzie on skutkował możliwością ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości – jest niewystarczające. Uznanie za zasadne stanowiska organu, iż Skarżący nie są stronami w sprawie czyni w konsekwencji niezasadnymi te podnoszone przez nich zarzuty, które dotyczą samej treści decyzji organu I instancji. Zarzuty tego rodzaju a więc odnośnie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, może skutecznie podnosić tylko strona postępowania. Jak wyżej natomiast wskazano – organ zasadnie stwierdził, że Skarżący takiego statusu nie mając. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.