II SA/Bd 1306/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 i 5, art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), § 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) oraz art. 10 § 1, art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego działający z upoważnienia Wójta Gminy O. Kierownik GOPS w O., po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku z dnia 06.05.2015 r. A. K. – zwanej dalej skarżącą, przyznał od dnia 01.05.2015 r. do dnia 30.06.2015 r. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości 271,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną i nie posiada źródła utrzymania, zatem spełnia warunki do przyznania zasiłku okresowego (kryterium sytuacyjne i dochodowe). Organ wskazał, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,00 zł oraz, że zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Organ podał, że aktualne możliwości GOPS w O. wynikające z posiadanych środków finansowych na realizację zadania, przy jednoczesnej znacznej liczbie osób ubiegających się są ograniczone, co powoduje, że świadczenia realizowane są w minimalnej określonej przepisami prawa wysokości. Dodał również, iż skarżąca w miesiącu maju 2015 r. otrzymała pomoc finansową na zakup żywności oraz na dopłatę do energii elektrycznej w formie zasiłku celowego. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem odwołanie złożyła skarżąca, która wskazała, że nie zgadza się z wysokością przyznanej jej pomocy. Podniosła, że organ nie uwzględnił jej trudnej sytuacji materialnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO) decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO wskazało, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie posiada żadnego źródła dochodu. Z załączonego do odwołania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 21.05.2015 r. wynika, iż została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności do 31.05.2018 r. Tym samym za bezsporne w ocenie SKO uznać należało, iż spełnione zostały kryteria warunkujące przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. SKO podało, że ustalenie wysokości świadczenia w formie zasiłku okresowego oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego, przepisy ustawy o pomocy społecznej wyznaczają, bowiem organowi rozstrzygającemu sprawę jedynie górną i dolną granicę wysokości świadczenia. W niniejszej sprawie zasiłek okresowy przyznany został na dwa miesiące w wysokości po 271,00 zł miesięcznie oraz decyzją z dnia [...] r. znak: [...] organ przyznał skarżącej zasiłek okresowy od dnia 01.07.2015 r. do 30.09.2015 r. w tej samej wysokości. SKO zauważyło, że organ I instancji dostrzegł trudną sytuację skarżącej i potrzebę przyznawania pomocy na zgłaszane potrzeby. W ocenie SKO organ I instancji przyznając zasiłek okresowy w wysokości określonej zaskarżoną decyzją nie przekroczył granic uznania administracyjnego, dokonał bowiem prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego, w tym sytuacji materialnej i bytowej skarżącej, która niewątpliwie jest trudna i wymaga wsparcia ze strony organu pomocy społecznej. SKO odnosząc się do powyższego stwierdziło, że w tych warunkach organ I instancji, mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącej, oraz możliwości finansowe ośrodka nie mógł przyznać zasiłku okresowego w wyższej wysokości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na ww. decyzję SKO złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca uważa ową decyzję za niesprawiedliwą, gdyż minimalna kwota zasiłku nie wystarcza jej na życie i cele bytowe. Ponadto powołała się na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ww. ustawy. Zastosowanie powyższego kryterium legalności do sprawy poddanej kontroli Sądu wskazuje, że skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokojenia wszystkich potrzeb. W wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że pomoc społeczna ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy (por.: OTK z 2001 Nr 8, poz. 252). Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej mają obowiązek współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zasiłek okresowy jest podstawową formą pomocy społecznej przyznawanej z uwagi na dysfunkcje określone w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej takie jak: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego o ile dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 kwoty 542 zł stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być także niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Zgodnie z art. 38 ust. 4 cyt. ustawy, kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym, na co wskazuje sformułowanie ,,zasiłek okresowy przysługuje", a nie zasiłek okresowy ,,może być przyznany". Stanowi to zasadniczą różnicę w regulacji prawnej podstawy przyznania stronie tego rodzaju świadczenia. Oznacza też, że spełnienie przesłanek ustawowych daje podstawę do przyznania uprawnienia, a nie pozostawia tego prawa ocenie opartej na uznaniu wyprowadzonym z zasad ogólnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1222/12 (publ.http//orzeczenia.nsa.gov.pl) przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego, bowiem spełnienie warunków do jego przyznania obliguje organ do jego przyznania. Uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest jedynie (w określonym ramach) jego wysokość i okres pobierania, poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania. Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy. Uznanie administracyjne zezwala, bowiem organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości, gdyż sprowadza się ona wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie i czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. Sąd w szczególność bada czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 Kpa. W sytuacji, gdy organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, dokładnie wyjaśniając stan faktyczny, po wyczerpującym zebraniu rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz zgodnie z wymogami uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, to sąd nie może kwestionować jego rozstrzygnięcia. Okolicznością bezsporną jest spełnienie przez skarżącą wszystkich przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. W związku z tym należy stwierdzić, że organy obu instancji dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i właściwie zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w ocenie Sądu zarzuty skarżącej odnośnie kwoty przyznanego zasiłku okresowego należy uznać za bezpodstawne i nieuzasadnione. Należy również podkreślić, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania ust. 6 art. 38 ustawy mówiący, że rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3. Jak wynika z decyzji organu I instancji Rada Gminy w Obrowie takiej uchwały nie podejmowała. Na marginesie należy zauważyć, że skarżącej przyznano decyzją organu I instancji z dnia [...] r. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłaty rachunku za energię elektryczną w m-cu maju 2015 r. Ponadto decyzją z dnia [...] r. przyznano skarżącej kolejny zasiłek okresowy na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, wskazać należy, iż zawierają one ogólne uwagi krytyczne dotyczące działalności organów pomocy społecznej i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej uzależnia między innymi wysokość przyznanej pomocy społecznej przede wszystkim od możliwości pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w pełni podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz zawiera wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, a ich ocena nie nosi cech dowolności. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w sentencji.