II SA/Bd 1337/11

Dnia 10 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę W dniu 25 listopada 2010 r. P. S. wniósł do Wójta Gminy [...] o wymeldowanie skarżącej J. S. spod adresu ul. [...]. Wnioskodawca wskazał, że skarżąca od pięciu lat nie mieszka pod tym adresem, a przebywa przy ul. [...]. Wnioskodawca ponadto stwierdził, powołując się na załączone postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 lipca 2010 r. (sygn. akt[...]), że jest upoważniony do sprzedaży nieruchomości, a klient, który chce nabyć nieruchomość, nie chce żeby był tam ktoś zameldowany. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy[...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006, Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., zwanej w skrócie "u. e.l.d.o.") wymeldował skarżąca J. S. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego w [...]. Organ stwierdził, na podstawie przeprowadzonych oględzin i oświadczenia skarżącej, że skarżąca opuściła ww. miejsce. Ponadto w toku postępowania organ, w związku z wnioskiem skarżącej o zameldowanie na tej części nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o numerze KW [...] ustalił, że Sąd Rejonowy w [...] dla całej nieruchomości składającej się obecnie z trzech działek prowadzi jedną księgę wieczystą. W odwołaniu skarżąca podniosła, że z postanowienia sądu zezwalającego na sprzedaż nieruchomości wynika, że ma prawo zamieszkiwać na nieruchomości. Stwierdziła, że nie mieszka na nieruchomości od 5 lat, a mąż od 6 lat. Jej zameldowanie w [...] jest jedynie tymczasowe. Wniosła o wyjaśnienie, dlaczego organ przeprowadził dwie wizje lokalne (28 lutego i 13 maja 2011 r.) Poinformowała, że P. S. ma zgodę sądu na sprzedaż tylko jednej części nieruchomości tj. objętej KW[...]. W związku z tym wniosła o zameldowanie na tej części nieruchomości, która jest objęta KW Mkw [...] a nie na KW [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta. Wojewoda wskazał, że podstawą materialnoprawną decyzji w sprawie o wymeldowanie jest art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do art. 10 w związku z art. 6 u.e.l.d.o. oraz w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego – pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały należy nie tylko fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem, ale również mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentrować sprawy życiowe. Organ odwoławczy ustalił tymczasem, że skarżąca nie zamieszkuje przy ul. [...]. Organ podkreślił, że nie kwestionuje tego nawet skarżąca. Ustalenia organ dokonał w oparciu o oględziny spornej nieruchomości, z których wynika, że nieruchomość jest opróżniona z mebli, urządzeń i sprzętów, brak w niej śladów zamieszkania. Organ wskazał, że w trakcie rozprawy administracyjnej skarżąca podniosła, że nie opuściła miejsca stałego zamieszkania dobrowolnie, lecz została zmuszona do opuszczenia przez P. S., który znęcał się nad nią i jej rodziną za co został skazany prawomocnymi wyrokami. Potwierdził to jej syn. Skarżąca nie przedstawiła jednakże żadnych dowodów na potwierdzenie tego stanu rzeczy. Ponadto z wyjaśnienia spornych stron (skarżącej i P. S.) wynika, że P. S. wyprowadził się z nieruchomości w lutym 2005 r., czyli przed J. S., która opuściła dom we wrześniu 2005 r. Wymiana zamków w drzwiach nastąpiła w roku 2006, już po opuszczeniu domu przez skarżącą. Od tego czasu skarżąca nie podjęła skutecznych działań prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego stanu posiadania, co skarżąca tłumaczy brakiem środków finansowych. Skarżąca stwierdziła, że wystąpiła do Sądu Rodzinnego o nakazanie byłemu mężowi wydania jej kluczy do przedmiotowej nieruchomości oraz odrzucenie powództwa P. S. w sprawie wydania zezwolenia na sprzedaż domu, jednakże Sąd nie wydał takiego nakazu, a także nie oddalił powództwa byłego męża. Wobec tego organ ocenił, że skarżąca nie przejawia zainteresowania rzeczywistym powrotem do spornej nieruchomości, a zależy jej wyłącznie na formalnym utrzymaniem zameldowania. W trakcie rozprawy administracyjnej odwołująca zakomunikowała jedynie, że zwróci się o pomoc do stosownych organów, ale nie ujawni, jakich, z uwagi na to, że były mąż będzie zapoznany z aktami sprawy. Organ podkreślił, że z postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r. (sygn. akt[...]) Sąd Rejonowy w [...]zezwolił P. S. na sprzedaż nieruchomości przy ul. [...] bez zgody J. S. Z uzasadnienia tego postanowienia wyraźnie wynika, że skarżąca wraz z dziećmi opuściła przedmiotową nieruchomość jesienią 2005 r., od 2006 r. nie posiada kluczy do nieruchomości i zdecydowanie obstaje ze sprzedażą domu w [...]. Znaczenie ma fakt, że zamiarem odwołującej jest sprzedaż przedmiotowej nieruchomości a nie powrót do domu w [...]z zamiarem stałego w nim pobytu. Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżąca od września 2005 r. nie realizuje swoich codziennych spraw życiowych w domu przy ul. [...]. Swoje sprawy rodzinne i mieszkaniowe skoncentrowała zaś w mieszkaniu swojej matki przy ul. [...], pod którym to adresem posiada zameldowanie na pobyt czasowy od 9 czerwca 2009 r. do 9 czerwca 2012 r. W ocenie organu odwoławczego zamieszkanie odwołującej od ponad 5 lat pod innym adresem to ponadto długi okres jak na uznanie owego pobytu jako pobytu czasowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 e.l.d.o. Na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu Wojewoda ocenił, że skarżąca utożsamia zameldowanie w [...] wyłącznie z posiadanym prawem do przedmiotowej nieruchomości. Jak bowiem zeznała do protokołu rozprawy administracyjnej dopóki dom nie zostanie sprzedany nie wymelduje się z niego. Wobec tego, przy braku skutecznych działań prawnych w zakresie przywrócenia stanu posiadania przedmiotowej nieruchomości oraz braku wyraźnej woli ponownego w nim zamieszkania organ odwoławczy uznał, iż decyzja Wójta jest zasadna. W skardze do sądu administracyjnego J. S. szczegółowo opisała tok postępowania przed organami administracyjnymi. Oświadczyła, że P. S. wyprowadził się z nieruchomości w lutym 2005 r., a ona we wrześniu 2005 r. oraz że od tego czasu nieruchomość była niezamieszkała, co systematycznie osobiście sprawdzała. Czyniąc uwagi do protokołu oględzin budynku przy ul. [...] z dnia 13 maja 2011 r. skarżąca oświadczyła, że od 2005 r. w budynku zdemontowano drewniane podłogi w części uprzednio zamieszkałej i wbrew zapisom w protokole nie były prowadzone żadne prace remontowo – budowlane. Skarżąca oświadczyła także, że w domu nie było żadnych mebli, sprzętów, urządzeń sanitarnych czy rzeczy osobistych. Jedynie na podłodze w pomieszczeniu gospodarczym leżał piec centralnego ogrzewania, który w roku 2005 wywiozła i przechowywała u znajomych wraz z meblami, sprzętami domowymi, częścią wyposażenia domu (tj. tą którą nie wywiózł P. S.), jej rzeczami osobistymi i biblioteczką odziedziczoną po ojcu. Według skarżącej wyglądało na to, że P. S. odebrał te rzeczy od znajomych, ale wbrew oczekiwaniu skarżącej te rzeczy nie znajdowały się w garażu na posesji przy ul. [...] – garaż był pusty. Skarżąca zarzuciła, że przeprowadzająca oględziny w dniu 13 maja 2011 r. nie miała stosownego upoważnienia Wójta, w istocie zatem dokonała wtargnięcia na teren prywatny. Odnosząc się do treści decyzji Wójta skarżąca podniosła, że ma prawo zameldowania na stałe, a jednocześnie do wyprowadzenia się na jakiś czas w inne miejsce i zameldowania się tam na pobyt czasowy. Skarżąca zaprzeczyła, jakoby w trakcie oględzin w dniu 13 maja 2011 r. złożyła oświadczenie, że nie ma zamiaru powrócić na nieruchomość przy ul. [...]. Skarżąca podniosła, że w dniu wydawania decyzji nie była już zameldowana na pobyt czasowy pod adresem w[...]– ważność tego meldunku skończyła się w dniu 9 czerwca 2012 r. Ponadto jej adres w [...] jest jedynie adresem korespondencyjnym – nie mieszka pod tym adresem. Zdaniem skarżącej nie było podstaw do przeprowadzania oględzin w dniu 28 lutego 2011 r. i 13 maja 2011 r. Wójt Gminy [...] nie ma takich uprawnień, by upoważnić swojego pracownika do tego, by bez zgody właściciela wszedł na teren prywatnej posesji, a tym bardziej celem dokonania jakichś czynności. Skarżąca podniosła także, że dwukrotnie zwracała się o zameldowanie na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr KW [...], a nie na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], jak twierdzi Wójt. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy zauważyć, że skarżąca w swojej skardze nie formułuje żadnego wniosku co do uchylenia czy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody, wniosek taki jednakże należy wyciągnąć na podstawie stanowiska skarżącej zawartego w skardze. Żądanie takie jest – jak wyżej wskazano – niezasadne. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sąd podziela wielokrotnie akcentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko (wskazane także w zaskarżonej decyzji Wojewody), że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 428/09, LEX nr 553123, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 329/07, LEX nr 460001). Z kolei przez "zamiar" stałego przebywania należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Stosownie do art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca mówi o "opuszczeniu" miejsca pobytu przez osobę wymeldowywaną, nie może więc być mowy o spełnieniu tej przesłanki w sytuacji, kiedy osoba została przymuszona do zmiany miejsca pobytu, gdyż wtedy należy mówić nie tyle o "opuszczeniu" miejsca pobytu, ile o "usunięciu" z tegoż miejsca. Jednakże za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu, do niego nie została dopuszczona i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., V SA 1424/99, LEX nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183; wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., OSK 127/05, LEX nr 201437). W świetle powyższego zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo ustalił i ocenił, iż zaszły przesłanki wymeldowania skarżącej z domu znajdującego się w[...]. Zarówno z ustaleń organu jak i oświadczeń skarżącej wynika, że nie ma ona swojego centrum życiowego pod w ww. adresem. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżąca nie mieszka w budynku przy ul. [...] (budynek ten w ogóle nie jest zamieszkały), nie ma tam swoich rzeczy osobistych. Okoliczność tą skarżąca wielokrotnie potwierdzała, tj. zarówno w toku postępowaniu przed organami administracyjnymi jak też w skardze do sądu administracyjnego. Te ustalenia organów, wbrew twierdzeniom skarżącej, zostały dokonane w oparciu o prawidłowo przeprowadzony dowód z oględzin domu przy ul. Bajkowej 30. Jak wynika z akt organu I instancji oględziny były przeprowadzane przez pracownika organu, który posiadał stosowne upoważnienie (k. 7 i k 14 akt administracyjnych). Takie upoważnienie ma umocowanie w art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267; zwanej w skrócie "k.p.a."), zgodnie z którym organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Ponadto wbrew przekonaniu skarżącej w przypadku, jeżeli zachodzi potrzeba przeprowadzenia oględzin przez organ administracji (art. 84 § 1 k.p.a.) na żądanie organu każdy jest prawnie zobowiązany do okazania przedmiotu oględzin (art. 84 § 2 k.p.a.), a wypełnienie tego obowiązku organ może wymóc na danej osobie nakładając na niego grzywnę (art. 88 § 1 k.p.a.). Prawidłowe jest także ustalenie organu, iż brak jest dowodów na to, iż skarżąca została przymuszona do opuszczenia domu przy ul. [...]. W szczególności zasadnie wskazuje organ, iż do opuszczenia domu przez skarżącą doszło do już po tym, jak dom został opuszczony przez P. S.. Okoliczności tej nie przeczy w istocie sama skarżąca, opisując, kiedy opuściła dom pod ww. adresem i umieściła swoje rzeczy, także osobiste, u znajomych. Skarżąca nie wskazała przy tym, aby po opuszczeniu domu przedsięwzięła jakiekolwiek środki prawne umożliwiające powrót do lokalu. Na ocenę braku pobytu stałego skarżącej pod adresem w [...] nie mogła mieć też wpływu okoliczność zameldowania skarżącej na pobyt czasowy w[...]. Jak wynika z ustaleń organu – dom w [...] nie tylko obecnie jest niezamieszkały, ale także wobec pozbawienia podstawowych instalacji nie nadaje się do zamieszkania, a tym samym do pełnienia funkcji centrum życiowego skarżącej. Słusznie także organ podnosi, powołując się na treść uzasadnienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 lipca, 2010 r. (sygn. akt[...]), iż skarżąca nie przejawia zainteresowania rzeczywistym powrotem do spornej nieruchomości, jej zamiarem jest sprzedaż nieruchomości, na której znajduje się dom przy ul. [...], a nie powrót do tegoż domu z zamiarem stałego w nim pobytu. Nie miały znaczenia dla sprawy zgłaszane przez skarżącą żądania zameldowania na nieruchomości opisanej wskazaną przez nią księgą wieczystą. Zgodnie z art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Stosownie zaś do art. 9b ust. 2 u.e.l.d.o. adres określa się przez podanie: 1) w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego; 2) w innych gminach - nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz nazwy ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice. Jak wynika z cytowanego art. 9b ust. 1 i 2 u.e.l.d.o. – zameldowanie następuje w określonym domu lub lokalu, a nie na określonej nieruchomości. Określenie nieruchomości może mieć co najwyżej znacznie przy ustaleniu położenia domu, który organ ma zbadać, w celu ustalenia, czy dana osoba w nim stale przebywa. W przedmiotowej sprawie wątpliwości co do położenia domu nie było. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.