II SA/Bd 1346/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-02-21
Skład orzekający: Grażyna Malinowska-Wasik, Elżbieta Piechowiak, Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy współwłaścicielka nieruchomości sąsiedniej, która nie wykazała interesu prawnego wynikającego z konkretnej normy prawnej, posiada legitymację procesową do wniesienia skargi na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej na sąsiedniej działce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca, będąca współwłaścicielką sąsiedniej działki, nie wykazała posiadania interesu prawnego, który uzasadniałby jej status strony w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Brak wykazania takiego interesu, wynikającego z konkretnej normy prawnej, skutkuje niedopuszczalnością skargi i jej oddaleniem na podstawie art. 151 PPSA.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego. Sąsiadka, E. B., wniosła o umorzenie postępowania, twierdząc, że inwestycja została już zrealizowana samowolnie. Po różnych etapach postępowania, w tym zawieszeniu i podjęciu postępowania, organ pierwszej instancji umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 2 kpa z uwagi na cofnięcie wniosku przez inwestora. SKO uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. E. B. zaskarżyła decyzję SKO do WSA, zarzucając naruszenie przepisów kpa. WSA oddalił skargę, uznając ją za niedopuszczalną z powodu braku legitymacji procesowej skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E. B. jako niedopuszczalną z powodu braku legitymacji procesowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego warunków zabudowy oddala skargę.
II SA/Bd 1346/11
Uzasadnienie
W dniu [...] Janusz B. wystąpił do Prezydenta Miasta W. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalno - usługowego usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] - zabudowa wejścia do pomieszczenia biurowego, załączając do wniosku kopię mapy w skali 1:500 z oznaczeniem terenu objętego wnioskiem oraz projekt zabudowy.
Pismem z dnia [...] organ powiadomił wnioskodawcę oraz widniejących w wypisach z rejestru gruntów właścicieli przylegających do działki nr [...] nieruchomości stanowiących działki nr [...] (działka nr [...] - własność wnioskodawcy) o wszczęciu postępowania w powyższej sprawie.
Po uzyskaniu pozytywnej opinii Miejskiego Zarządu Dróg we W. dotyczącej zamierzenia inwestycyjnego oraz przedłożeniu przez następczynię prawną właścicielki działki [...] (ul. [...]) – E. B. postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, zawiadomiono wyżej wymienioną o przedmiocie prowadzonego postępowania oraz pouczono ją o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 kpa.
W piśmie do organu z dnia [...] E. B. zajęła stanowisko, iż wniosek o ustalenie warunków zabudowy powinien być oddalony a postępowanie w sprawie umorzone jako bezprzedmiotowe, gdyż inwestycja została już co najmniej w 90% zrealizowana, wobec czego przedmiotowy wniosek ma na celu wyłącznie legalizację dokonanej samowoli.
Po otrzymaniu do wiadomości wskazanego pisma i przeprowadzeniu kontroli robót wykonanych na działce nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta W. wszczął postępowanie w sprawie dokonanej przez J. B. samowoli oraz wydał na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane postanowienie wstrzymujące roboty budowlane i obligujące inwestora do przedłożenia w terminie 30 dni inwentaryzacji wykonanych robót wraz z ich oceną techniczną. Postanowienie to doręczone zostało Prezydentowi Miasta W. W następstwie postanowienia PINB Prezydent Miasta W. zawiesił w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy do czasu rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego zagadnienia wstępnego - kwestii rozbudowy budynku przy ul. [...] wskazując, że nie będzie możliwe wydanie pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia w razie ustalenia, iż inwestycja została już zrealizowana, gdyż decyzja o warunkach zabudowy dotyczy wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych (postanowienie z dnia [..]).
W dniu [...] do Urzędu Miasta W. wpłynęła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie samowolnego wykonania z kształtowników aluminiowych wypełnionych szybami wejścia do budynku mieszkalno - usługowego przy ul. [...], bowiem roboty budowlane wykonano prawidłowo pod względem technicznym i nie naruszają one warunków technicznych, w związku z czym brak jest uzasadnienia do prowadzenia dalszego postępowania naprawczego.
Po otrzymaniu powyższego postanowienia Prezydent Miasta W. wydał w dniu [...] postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania dot. ustalenia warunków zabudowy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 listopada oddalił skargę E. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] utrzymujące w mocy wymienione postanowienie, wyrażając w jego uzasadnieniu między innymi pogląd, iż w przypadku stwierdzenia, że inwestycja została zrealizowana, postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy staje się bezprzedmiotowe, chyba że inwestor wyraźnie oświadczyłby, że złożył wniosek w celu przeprowadzenia procedury legalizacyjnej w stosunku do samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. Po rozpatrzeniu przez SKO wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] zażalenia E. B. Prezydent Miasta W. zawiadomił wnioskodawcę oraz właścicieli sąsiadujących z jego nieruchomością działek o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 kpa), po czym pismem z dnia [...], powołując się na art. 64 § 2 kpa wezwał J. B. do uzupełnienia, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania, jego wniosku z dnia [...] o kopię mapy z określeniem granic terenu objętego wnioskiem oraz terenu, na który inwestycja będzie oddziaływać, a nadto o charakterystykę inwestycji.
Ze względu na to, że w zakreślonym terminie J. B. nie dostarczył żądanych dokumentów, Prezydent Miasta W. powiadomił go pismem z dnia [...] o pozostawieniu wniosku o ustalenie warunków zabudowy bez rozpoznania.
W dniu [...] wpłynęło do Wydziału Urbanistki i Architektury UM we W. pismo J. B. cofające wniosek z dnia [...] o ustalenie warunków zabudowy. W związku z tym, organ zwrócił się do podmiotów uznanych przezeń za strony postępowania, wskazując na treść art. 105 § 2 kpa, o wypowiedzenie się co do cofnięcia przez wnioskodawcę jego wniosku. W wyznaczonym terminie E. B. wniosła sprzeciw przeciwko wydaniu decyzji umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia nakazów zabudowy wobec braku merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie dokonanej samowoli budowlanej. Według niej fakt, że roboty budowlane zostały już samowolnie wykonane winien skutkować odmową ustalenia warunków zabudowy.
Ustosunkowując się do sprzeciwu E. B. J. B. podniósł, że kwestie w nim poruszane zostały rozstrzygnięte decyzją PINB z dnia [...] i decyzja o warunkach zabudowy nie jest mu potrzebna, w związku z czym wnosi o umorzenie postępowania w tej sprawie jako bezprzedmiotowego.
Z kolei Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powiadomiony o sprzeciwie wyjaśnił, że Prezydent Miasta W. otrzymał wcześniej jego decyzję z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie wykonanych przez J. B. samowolnie robót budowlanych oraz, że w sprawie tej krąg stron postępowania ograniczono do inwestora.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta W., powołując się na art. 105 § 2 kpa, umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy na rozbudowę budynku mieszkalno - usługowego na terenie działki nr [...] położonej przy ul. [...] we W., uzasadniając wydane rozstrzygniecie cofnięciem przez inwestora wniosku o wydanie w tym zakresie decyzji oraz wywodząc, że interes społeczny nie może sprzeciwiać się interesowi strony wnoszącej o umorzenie postępowania w sytuacji, gdy jedna ze stron zgłasza sprzeciw tylko w celu czynienia trudności stronie żądającej umorzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono nadto, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał już decyzję umarzającą postępowanie w przedmiocie wykonanych samowolnie robót, zaś w jego trakcie inwestor nie został zobowiązany do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy jako dokumentu niezbędnego do zakończenia postępowania. Dodatkowo, zdaniem organu, nie zachodzi w niniejszym przypadku uniemożliwiający umorzenie postępowania spór między stronami, gdyż nie jest to wymagający merytorycznego rozstrzygnięcia spór o znaczeniu prawnym, lecz toczy się on na gruncie stosunków sąsiedzkich i nie ma żadnych przesłanek by postępowanie kontynuować.
Od decyzji Prezydenta Miasta W. E. B. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. , wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o rozbiórce samowolnej rozbudowy względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Odwołująca się podniosła, że informując Wydział Urbanistyki i Architektury UM we W. o dokonaniu przez J. B. zabudowy wejścia do budynku starała się ten sposób przeciwdziałając samowoli budowlanej stanowiącej rozbudowę obiektu posadowionego na granicy jej nieruchomości przy ul. [...]. Ze względu zaś na to, iż procedura legalizacyjna zakończona decyzją PINB z dnia [...] nie była zgodna z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, nie ma podstaw do odstąpienia przez Wydział UiAUM we W. od wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy mimo wycofania przez J. B. wniosku, jak również dodatkowo umorzenie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy na podstawie art. 105 § 2 kpa nie jest możliwe ze względu na wniesiony przez nią sprzeciw i to nie z powodu sporu na gruncie stosunków sąsiedzkich lecz w celu respektowania podstawowych zasad porządku prawnego.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na mocy art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego wydania decyzji o warunkach zabudowy na rozbudowę budynku mieszkalno - usługowego na działce nr [...]. Uzasadniając wydaną decyzję organ II instancji stwierdził, że ze względu na to, iż art. 64 § 2 kpa reguluje wyłącznie kwestię usuwania braków formalnych podań wnoszonych do organów administracji i nie stanowi podstawy do rozpatrywania ich co do istoty, działania organu I instancji podjęte w następstwie cofnięcia przez J. B. po pozostawieniu przez tenże organ pismem z dnia [...] jego wniosku bez rozpoznania, nie miały uzasadnienia prawnego, zaś samo cofnięcie wniosku przez inwestora było działaniem zbędnym. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania oznaczało, że sprawa została już zakończona w drodze czynności materialno- technicznej, a więc działania organu były bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania powoduje konieczność jego umorzenia zamykając drogę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w określonej instancji, co uzasadnia orzeczenie, jak w sentencji.
E. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., wnosząc o jej uchylenie bądź jej zmianę i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez brak ponownego rozpatrzenia sprawy merytorycznie w jej całokształcie wraz z odniesieniem się do wszystkich żądań strony i ograniczenie się wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji oraz dokonania korekty jej podstawy prawnej i motywów rozstrzygnięcia. Poza tym według skarżącej nie zachodziła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania pierwszoinstancyjnego uzasadniająca jego umorzenie ze względu na zgłoszony przez nią w trybie art. 105 § 2 kpa sprzeciw przeciwko takiemu jego zakończeniu po cofnięciu wniosku przez J. B. Powyższy przepis nie może także stanowić podstawy umorzenia postępowania przez organ odwoławczy, którego rodzaj rozstrzygnięcia reguluje art. 138 kpa. Przede wszystkim jednak organ odwoławczy nie może zastąpić decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania własną decyzją również umarzającą postępowanie I instancji w oparciu o zmienioną postawę prawną. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 64 § 2 kpa poprzez przyjęcie, iż nieuzupełnienie braków formalnych wniosku zgodnie z wezwaniem organu I instancji stanowi podstawę do umorzenia postępowania w każdej jego fazie. Jak wskazała skarżąca wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku J. B. nie otrzymał na etapie wszczęcia postępowania, czemu ma służyć wymieniony przepis, lecz w toku zaawansowego postępowania, po rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego oraz badaniu sprawy przez instancję odwoławczą. Przy tym o rodzaju braków formalnych wniosku o ustalenie warunków zabudowy oraz pozostawieniu tego wniosku bez rozpatrzenia będąc stroną nie została powiadomiona. Według skarżącej również pozostawienie podania bez rozpoznania nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania, gdyż oznacza ono, że podanie zawierające wadę określoną w art. 65 kpa (winno być - 64 kpa) uznane zostało przez organ za bezskuteczne a nie bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło jej oddalenie wywodząc między, że powodem umorzenia przezeń postępowania nie było nieuzupełnienie braków formalnych wniosku inwestorskiego, lecz prowadzenie przez organ I instancji postępowania w sprawie w sytuacji gdy w wyniku pozostawienia przez ten organ wniosku bez rozpoznania postępowania już nie było, a więc nie było przedmiotu umorzenia postępowania. Ponadto SKO podniosło iż, nie ograniczyło się do korekty decyzji I instancji, lecz orzekło w sprawie na nowo i wydało decyzję, w której uznało, że umorzenie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy przez organ I instancji było zbędne (bezprzedmiotowe) skoro sprawa ta była faktycznie zakończona. Ustosunkowując się zaś do zarzutu, iż uzupełnienie braków formalnych wniosku winno nastąpić w chwili wszczęcia postępowania SKO wskazało, że organ prowadzący postępowanie może w każdym czasie wezwać stronę do uzupełnienia wymagań ustalonych w przepisach prawa. W odpowiedzi na skargę również stwierdzono, że skarżąca miała możliwość zapoznania się z treścią wezwania skierowanego do inwestora skoro zawiadomiono ją pismem z [...] na podstawie art. 10 § 1 kpa o udostępnieniu do wglądu akt sprawy i uprawnieniu do ich przejrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Podstawową przesłankę dopuszczalności wniesienia do sądu administracyjnego skargi stanowi legitymacja, czyli posiadanie uprawnienia do jej złożenia. Tylko posiadający legitymację skargową podmiot władny jest żądać skutecznie przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli określonego aktu w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem i usunięcia naruszenia prawa. Stąd też przed przystąpieniem do kontroli legalności decyzji administracyjnej lub innego aktu niezbędne jest ustalenie, iż skarga pochodzi od uprawnionego podmiotu, przy czym ustalenia w tym zakresie dokonuje sąd niezależenie od uprzedniej kwalifikacji danego podmiotu przez organy administracji, z którą to kwalifikacją nie jest związany.
Na tle stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy wymaga zatem w pierwszym rzędzie rozważenia zagadnienia zdolności współwłaścicielki działki nr [...] do bycia skarżącą, czyli stroną w postępowaniu sądowadministracyjnym dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej na sąsiedniej działce nr [...].
W art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. Nr 153, poz. 1270) prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi przyznano dwom kategoriom podmiotów: każdemu kto ma w tym interes prawny oraz, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i organizacji społecznej w razie spełnienia pozostałych wymienionych we wskazanym przepisie przesłanek.
Przez podmiot mający interes prawny w powyższym znaczeniu należy rozumieć stronę postępowania administracyjnego, o której mowa wart. 28 kpa, a także inny podmiot, który wprawdzie nie posiadał statusu strony postępowania administracyjnego, lecz ma interes prawny we wniesieniu skargi.
Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z powyższego przepisu wynika, że stroną jest nie tylko ten, kto domaga się czynności organu, ale również i ten, kto o czynności te nie występuje, lecz postępowanie dotyczy także i jego interesu prawnego.
Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie przyjęto, że interes prawny wymagany przepisem art. 50 § 1 ppsa, w tym stanowiący atrybut strony postępowania administracyjnego, musi wynikać z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Jakkolwiek pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa, w świetle orzecznictwa sądowego, może obejmować w wyjątkowych sytuacjach uprawnienia i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego, a nawet ustrojowego, to jednak z reguły wywodzi się on z przepisów prawa materialnego, co jest też wyłącznością interesu, o którym mowa w art. 28 kpa, który może znajdować oparcie tylko w prawie materialnym. Zatem należy przyjąć, że zarówno wnoszący skargę do sądu, jak i podmiot chcący uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym pierwszo lub drugoinstacyjnym, względnie je inicjować, musi się legitymować interesem prawnym o charakterze materialnoprawnym.
Ze względu na to, że w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy rozstrzyga się decyzją administracyjną, o której mowa w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, krąg podmiotów uczestniczących w postępowaniu w tej kategorii spraw określa art. 28 kpa.
Jednym ze źródeł interesu prawnego, o którym mowa w wymienionym przepisie są cywilne prawa rzeczowe: własność, użytkowanie wieczyste, zarząd nieruchomością. W świetle art. 28 kpa nie budzi wątpliwości, że stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy będzie zawsze wnioskodawca oraz właściciel zarządca lub użytkownik wieczysty terenu, na którym ma być realizowana inwestycja. Określając krąg podmiotów posiadających status strony w wymienionym postępowaniu nie można jednak pominąć treści art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r., z którego wynika, że każdy ma prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem interes prawny warunkujący posiadanie przez określony podmiot legitymacji procesowej strony mają w postępowaniu o ustalenie warunków dla danej inwestycji (celu publicznego i innej), co do zasady właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji, a nadto również właściciele i wieczyści użytkownicy gruntów dalej położonych - w zależności od zasięgu i stopnia uciążliwości oddziaływania planowanej inwestycji na te grunty. Podzielając w całości powyższe stanowisko należy stwierdzić, że zatem to nie sąsiedztwo nieruchomości decyduje o posiadaniu przez konkretny podmiot przymiotu strony, lecz ocena interesu prawnego tego podmiotu dokonania przez pryzmat przepisów prawa materialnego, które mogą mieć w sprawie zastosowanie. Interes prawny ma zaś podmiot posiadający nieruchomość (działkę) w strefie oddziaływania inwestycji. Wywodzenie więc przymiotu strony li tylko z okoliczności bezpośredniego sąsiedztwa z działką (nieruchomością) przewidzianą pod inwestycję jest nieuprawnionym zawężeniem wykładni przepisów.
Skoro ustalenie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa będącego atrybutem strony, w tym w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego, musi więc istnieć konkretna norma prawa materialnego (w tym administracyjnego) przewidująca w odniesieniu do określonego podmiotu w określonym stanie faktycznym możliwość wydania określonej decyzji, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tego podmiotu lub która rozstrzygając o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tego podmiotu. Inaczej mówiąc chodzi o normę, na podstawie której można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z prawami danego podmiotu (to ostatnie oznacza możliwość rozstrzygnięcia godzącego w jego prawem chronione interesy, poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących mu praw).
Interes prawny musi mieć przy tym charakter osobisty (a nie publiczny), bezpośredni aktualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.
Okoliczność, że interes prawny jest kategorią obiektywną oznacza, iż o jego istnieniu nie decyduje wola, czy subiektywne przekonanie podmiotu, jak też zachowanie organu (np. błędne dopuszczenie do udziału w postępowaniu).
Podstawą do formułowania roszczeń i wysuwania żądań nie jest natomiast interes faktyczny w załatwieniu jakiejś sprawy, to jest stan, w którym określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania dotyczącego podjęcia przez organ stosownej czynności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w przedstawionym wyżej znaczeniu interesu prawnego skarżąca w tejże sprawie nie posiada, w związku z czym nie była legitymowana do wniesienia skargi.
Skarga dotyczy wydanej w postępowaniu drugoinstancyjnym decyzji w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji stanowiącej obudowę wejścia do biura w budynku mieszkalno- usługowym znajdującym się na stanowiącej własność wnioskodawcy działce nr [...].
Z treści wniosku z dnia [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz załączonych do niego rysunków technicznych wynika, iż obudowa ma mieć wymiary w przybliżeniu 4,50 m (długość) x 1,50 m(szerokość) x 2,50 m (wysokość) i być pomieszczeniem bez drzwi przeszklonym z aluminiowymi profilami, co pozostaje w zgodzie z późniejszymi ustaleniami zawartymi w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta W. z dnia [...] umarzającej postępowanie w przedmiocie samowolnie wykonanych przez inwestora robót. Na innym załączniku do wniosku - mapie w skali 1:500, poza oznaczeniem granic terenu, objętego wnioskiem, zaznaczono położenie budynku wraz z planowaną obudową wejścia do niego. Budynek ten usytuowany jest dwoma ścianami na granicy działek nr [...] (ściana dłuższa) i nr [...] (ściana krótsza), a obudowa wejścia wrysowana jest od strony i w kierunku działki inwestora w odległości (wg skali mapy) 17 m od granicy działki nr [..] i 6 m od granicy działki nr [...] stanowiącej ulicę. Identyczne położenie budynku usługowo- biurowego na działce inwestora podstawiono w dokumentach załączonych do akt - karty 12 i 54.
Prezydent Miasta W. uznając osoby władające (według wypisów z rejestru gruntu) działkami sąsiadującymi bezpośrednio z nieruchomością inwestora (działki nr [...] i nr [...]) za strony postępowania doręczył im zawiadomienie o jego wszczęciu.
E. B. będąca współwłaścicielką niezabudowanej działki nr [...] w piśmie do organu z dnia [...], informując tenże organ o samowolnym realizowaniu przez J. B. niemal całej obudowy wejścia wniosła o odmowne załatwienie jego wniosku z dnia [...], który według niej ma na celu zalegalizowanie popełnionej samowoli. Ponadto, jak zaznaczyła, wyżej wymieniony chce poprzez uzyskanie decyzji wymusić odstąpienie od nakazanej rozbiórki utwardzonego placu przed budynkiem, zaś wszystkie jego dotychczasowe działania zmierzają do otrzymania pozwolenia na budowę obiektu usługowego w urbanistycznej strefie o wyłącznie mieszkalnym charakterze z ominięciem obowiązującego prawa i naruszeniem żywotnych interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości.
Stroną w zainicjowanym przez inwestora postępowaniu administracyjnym mógłby skarżącą uczynić uzasadniony prawnie zarzut negatywnego oddziaływania objętej jego wnioskiem inwestycji - obudowy wejścia na jej nieruchomość.
Tymczasem, tak jak w wymienionym wyżej przepisie, w sprzeciwie z dnia [...] dotyczącym umorzenia postępowania z powodu cofnięcia przez J. B. wniosku oraz odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] skarżąca skupiła się na podnoszeniu kwestii dotyczących popełnionej samowoli budowlanej i zamiaru J. B. doprowadzenia do zalegalizowania wykonanych robót, co ma umożliwić wydanie decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy, podnoszeniu zarzutów w przedmiocie uchybienia w toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania i przy wydawaniu decyzji przepisom administracyjnej procedury a przez PINB - przepisom Prawa budowlanego oraz wskazywaniu na istnienie podstaw do nakazania rozbiórki obudowy wejścia. Nadmienić należy, że w odwołaniu wniesionym do SKO we W. m.in. skarżąca zaznaczyła, iż jej działania nie wynikają ze sporu na gruncie stosunków sąsiednich lecz z dążenia do respektowania podstawowych zasad porządku prawnego.
Także w skardze do Sądu na decyzję organu odwoławczego zamieszczone zostały przez skarżącą wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia przez tenże organ przepisów kpa w stopniu istotnie wpływającym na jej treść. Nie nawiązała w niej do żadnych okoliczności związanych chociażby tylko z sąsiadowaniem terenu inwestycji z jej nieruchomością.
Z żadnego z wymienionych wyżej zarzutów, uzasadniającej je argumentacji oraz innych wskazywanych przez skarżącą okoliczności odzwierciedlonych w aktach sprawy nie sposób wywieść jej interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowym w niniejszej sprawie. Nie podnosząc kwestii związanych z jej własnym interesem prawnym, w oczywisty sposób nie mogła wskazać i nie wskazała też żadnego przepisu prawa materialnego, którego naruszenie przy rozstrzyganiu w kwestii złożonego przez inwestora wniosku stanowiłoby o jej legitymacji skargowej w rozpatrywanej sprawie.
Jak już wcześniej zaznaczono nie daje uprawnienia do wniesienia odwołania czy skargi powołanie się na dążenie do respektowania przez inwestora obowiązującego porządku prawnego, dopatrzenie się uchybień w postępowaniu organu administracji, czy też wzgląd na interes ogólnospołeczny, jak również sam fakt władania sąsiednią nieruchomością - skarżąca musiałaby wskazać związane z ustaleniem warunków zabudowy dla obudowy wejścia do budynku okoliczności godzące bezpośrednio w jej uprawnienia wypływające z faktu władania działką nr [...], zagwarantowane konkretnie oznaczonym unormowaniem materialonprawnym.
Nadmienić należy, że w orzecznictwie sądowadministracyjnym wyrażany jest pogląd podzielany przez skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, że podstawą wyprowadzenia interesu prawnego, obok przepisów administracyjnego prawa materialnego, mogą być materialnoprawne przepisy z każdej innej dziedziny prawa, w tym przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli są z nimi powiązane. W szczególności dany podmiot ma interes prawny wynikający z art. 140 kc i 144 kc do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią prawa własności (vide wyroki NSA OSK 682/04 z dnia 8 marca 2005 r. - Lex 176144 i II OSK 1289/06 z 2 października 2007 r. - opublik. w interesie).
O ustaleniu kręgu stron postępowania decydują okoliczności konkretnej sprawy. Na podstawie materiałów zawartych w aktach administracyjnych sprawy niniejszej Sąd nie dopatrzył się, wobec braku ze strony skarżącej odpowiednich zarzutów, także z urzędu, by ustalenie warunków zabudowy dla takiej inwestycji jak przeszklona obudowa wejścia do budynku i do tego usytuowana w znacznej odległości od granicy działki skarżącej miało skutkować uniemożliwieniem korzystania z jej własności lub zakłócać ponad przeciętną miarę takie korzystanie zgodnie z jej aktualnym lub planowanym sposobem zagospodarowania. Również sąd z urzędu nie ustalił przepisu administracyjnego prawa materialnego, którego to przepisu naruszenie przez wydanie zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej ją decyzji organu I instancji uzasadniałoby przyznanie skarżącej statusu strony.
Rodzaj inwestycji (niebędącej w żadnym stopniu uciążliwą), której miały dotyczyć warunki zabudowy uzasadnia stwierdzenie, iż w żaden sposób, nie tylko niekorzystny, nie może i nie mogłaby ona oddziaływać na niezabudowaną nieruchomość skarżącej, a tym samym - wkraczać w sferę jej praw właścicielskich.
W ocenie Sądu zarówno wniesienie przez skarżącą odwołania, jak i zaskarżenie przezeń do Sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie było nawet oparte na interesie faktycznym dotyczącym jej własności, bowiem poruszane przez nią w piśmie z dnia [...] kwestie rozbiórki utwardzonego placu oraz ewentualnego zamiaru J. B. ubiegania się pozwolenie na budowę obiektu usługowego nie pozostają w bezpośrednim związku z prowadzonym postępowaniem w nawiązaniu do sąsiedzkiego położenia działki nr [...] w stosunku do terenu inwestycji.
Zaznaczyć trzeba, że sam fakt doręczenia skarżącej przez Prezydenta Miasta W. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, postanowienia i decyzji oraz prowadzenia przezeń z nią korespondencji nie może stanowić o jej statucie jako strony postępowania w przedmiotowej sprawie. Także rozpatrzenie przez SKO we W. odwołania skarżącej oraz wydanie w następstwie tego decyzji uchylającej decyzję organu I instancji umarzającej postępowanie przed tym organem nie powoduje, że skarżąca nabyła przymiot strony tegoż postępowania. Jak wyżej wskazano, o legitymacji strony decyduje bowiem norma prawa materialnego, a takowej w przypadku skarżącej brak.
Należy w tym miejscu przywołać wyrażającej ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2001 r. sygn. I SA 511/00, iż "dopuszczenie przez organ administracji publicznej jakiejś osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym, nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola, czy subiektywnie przekonanie danej osoby bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny.
Tak więc dopuszczenie skarżącej do udziału w postępowaniu w rozpatrywanej sprawie nie rzutuje na aktualną ocenę przez Sąd jej uprawnień, o których mowa w art. 50 § 1 ppsa, która to ocena dokonywana jest na gruncie przepisów prawa materialnego.
Przesądzenie, że skarżąca nie była i nie jest stroną postępowania administracyjnego oraz postępowania sądowadministracyjnego skutkuje uznaniem jej skargi za niedopuszczalną i stanowi przeszkodę do rozpoznania sprawy pod względem merytorycznym. Dopiero bowiem w razie uznania, iż skargę złożył podmiot mający status strony, Sąd mógłby przejść do kolejnego etapu postępowania, to jest merytorycznego zbadania sprawy.
W związku z powyższym, jako wniesiona przez podmiot do tego nie legitymowany, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło