II SA/Bd 1365/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skarg P.R. i W.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargi. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwanej dalej "Kolegium") na podstawie art. 28 i art. 134 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267ze zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta B. (zwany dalej "Prezydentem") zezwolił na umieszczenie w pasie drogowym ulicy [...]/Piotrowskiego (działka nr [...]) tymczasowego obiektu budowlanego o łącznej powierzchni 6 m2 na okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] stycznia 2016 r. i ustalił z tego tytułu opłatę. Decyzja została skierowana do S. F. B. i W. S. komandytowa. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Prezydent orzekł o wygaśnięciu ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. Odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2015 r. złożyła S. F. B. S. jawna. Rozpatrując odwołanie, w wyniku przeanalizowania akt sprawy, Kolegium w dniu [...] lipca 2015 r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie nieważności decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2014 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Kolegium stwierdziło nieważność ww. decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Mianowicie decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. została skierowana do S. F. B. i W. S. komandytowa, tymczasem wniosek o wydanie ww. zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w dniu [...] grudnia 2015 r. złożyła S. F. B. S. jawna. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika ponadto, że spółka S. F. B. i W. S. komandytowa została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców KRS w dniu [...] września 2014 r. Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżący W. S. i P. R. wnieśli do Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc m.in. że są legitymowani do złożenia tegoż wniosku, ponieważ są sukcesorami S. F. B. S. jawna, która uległa wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego z uwagi na jej rozwiązanie. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Kolegium wnioskodawcy nie mogą wywodzić swojego interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. z faktu, iż byli wspólnikami rozwiązanej i wykreślonej z Krajowego Rejestru Sądowego z dniem [...] lipca 2015 r. spółki S. F. B. spółka jawna, która to spółka powstała wskutek przekształcenia S. F. B. spółka jawna. Tym samym nie mają przymiotu stron w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2014 r. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu spółek handlowych spółka jawna może być stroną postępowania administracyjnego, jednakże ustawodawca nie przewidział następstwa prawnego w przypadku rozwiązania tej spółki. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wbrew twierdzeniu wnioskodawców podstawą uznania ich za strony postępowania nie może być stanowisko zaprezentowane we wskazanym przez nich wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2007 r. (sygn. akt I CSK 263/07). Rozważania zawarte w tym wyroku dotyczą bowiem kwestii odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki, która wprost wynika z art. 22 § 2 k.s.h. Podstawą uznania za strony nie może być także fakt wysłania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności do pełnomocnika skarżących. Pismo do pełnomocnika zostało wysłane jedynie w celach informacyjnych, ze względu na fakt, że działał on na wcześniejszym etapie postępowania jako pełnomocnik jeszcze istniejącej spółki S. F. B. spółka jawna. We wniesionych w jednym piśmie skargach do sądu administracyjnego na ww. postanowienie Kolegium z dnia [...] października 2015 r. skarżący zarzucili: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 28 i art. 134 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na brak interesu prawnego byłych wspólników spółki jawnej w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy decyzja ta wywiera bezpośredni wpływ na sytuację prawną skarżących, którzy są sukcesorami praw i obowiązków rozwiązanej spółki, posiadają zatem interes prawny a co za tym idzie status strony postępowania, 2) art. 30 § 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące błędnym przyjęciem, że byli wspólnicy spółki jawnej nie są następcami prawnymi spółki i tym samym tracą legitymację do występowania w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw i obowiązków spółki, 3) art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający podstawowe zasady postępowania administracyjnego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, jak również wydanie decyzji z naruszeniem interesu strony, II. naruszenie prawa materialnego tj. art. 67 § 1 k.s.h. w związku z art. 58 pkt 2 k.s.h. poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, iż wspólnicy spółki jawnej rozwiązanej w drodze uchwały wspólników bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego nie stają się następcami prawnymi spółki z chwilą jej wykreślenia z rejestru i w konsekwencji nie nabywają statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia [...] października 2015 r., a ponadto, na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wbrew stanowisku Kolegium rozwiązanie spółki jawnej nie oznacza definitywnej utraty praw i obowiązków przysługujących spółce. Ze względu na podjęcie przez wspólników spółki jawnej (skarżących) uchwały w przedmiocie rozwiązania spółki bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, z chwilą jej wykreślenia z rejestru wspólnicy stali się sukcesorami praw i obowiązków spółki, co wynika z punktu 2 i 6 protokołu posiedzenia wspólników spółki jawnej z dnia [...] czerwca 2015 r. Odmienne stanowisko stanowi naruszenie art. 67 § 1 k.s.h. w związku z art. 58 pkt 2 k.s.h. Prezentowane stanowisko zdaniem skarżących znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt I CSK 263/07, zgodnie z którym z momentem ustania bytu prawnego spółki jawnej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, jej wspólnicy stają się sukcesorami spółki. Jeżeli w uchwale o rozwiązaniu spółki brak wyraźnego postanowienia kto jest takim sukcesorem, za następców prawnych spółki, do czasu rozliczenia się jej z pozostałymi uczestnikami obrotu, powinni być uznani wszyscy wspólnicy spółki. Skarżący podkreślili, że w orzeczeniu tym Sąd Najwyższy nie ograniczył sukcesji wyłącznie do obowiązków spółki. Sukcesja dotyczy zarówno obowiązków jak też praw spółki. Za błędne uznali skarżący powołanie się przez Kolegium na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienia: z 4 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 342/13, z 26 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 292/13, z 15 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 249/13), gdyż orzeczenia te wydane zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Teza o braku możliwości uznania byłych wspólników spółki po jej wykreśleniu z rejestru za stronę postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego ma zastosowanie na gruncie prawa podatkowego. Byli wspólnicy spółki w postępowaniu podatkowym nie są bowiem uznawani za następców prawnych spółki, a jedynie za osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej; w stosunku do byłych wspólników może zostać ewentualnie wydana, w odrębnym postępowaniu, decyzja o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Regulacje zawarte w Dziale III, rozdziale 15 Ordynacji podatkowej dotyczącej odpowiedzialności podatkowej osób trzecich nie mogą mieć zastosowania w postępowaniu w sprawie zajęcia pasa drogowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem skargi jest postanowienie z dnia [...] października 2015 r. stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] września 2015 r., wydane w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, które zostało wszczęte z urzędu w dniu [...] lipca 2015 r. Istotą sporu jest rozstrzygnięcie, czy w momencie rozstrzygania odnośnie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za stronę ww. postępowania mogli zostać uznani skarżący, którzy swój interes prawny (art. 28 k.pa.) wywodzą z tego, iż byli wspólnikami spółki jawnej, która mocą uchwały wspólników z dnia [...] czerwca 2015 r. została rozwiązana i która w dniu [...] lipca 2015 r. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie skarżących nie można było uznać w świetle art. 28 k.p.a. za strony postępowania. Należy zwrócić przede wszystkim uwagę, że spółka jawna jest spółką osobową i nie posiada osobowości prawnej. Dla pozycji spółki jawnej w stosunku do osób trzecich, czyli sfery zewnętrznej, podstawowe znaczenie ma art. 8 Kodeksu Spółek Handlowych. Zgodnie z nim mimo braku osobowości prawnej spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Powyższy przepis przesądza kwestię, że w obrocie, wobec osób trzecich kontrahentem jest spółka, a nie jej wspólnicy (prof. dr hab. Janusz A. Strzępka Kodeks spółek handlowych. Komentarz Rok wydania: 2013 Wydawnictwo: C.H.Beck Wydanie: 6). W przypadku spółki jawnej nie mamy więc do czynienia z umownym zrzeszeniem osób działających w oparciu o współwłasność łączną ale podmiotem samodzielnie występującym w obrocie nabywającym prawa i zaciągającym zobowiązania. Także wobec organów administracji podmiotem obowiązków i uprawnień kreowanych w wydawanych przez siebie decyzjach są nie wspólnicy spółki jawnej ale ta spółka. Konsekwencją tego jest przyjęcie, iż tylko spółka – a nie jej wspólnicy, jest stroną postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. Należy też podkreślić, że w prawie administracyjnym – w przeciwieństwie do prawa cywilnego - nie występuje w klasycznej postaci sukcesja pod tytułem ogólnym, wynikająca np. ze spadkobrania, która jest najczęściej przyczyną następstwa prawnego w toczących się postępowaniach cywilnych. Prawa i obowiązki nabyte np. w drodze decyzji administracyjnej są w zasadzie niezbywalne, chyba że są to prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Wyjątki od zasady braku sukcesji są ściśle określone w przepisach prawa np. w art. 494 § 2 k.s.h. przewidującym przejście na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną z dniem połączenia zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Brak tego rodzaju wyjątku odnośnie spółki jawnej. Wbrew stanowisku skarżących podstawą uznania, że wspólnicy rozwiązanej spółki jawnej są następcami tej spółki w postępowaniu administracyjnym, nie może być treść art. 22 § 2 k.s.h. Zgodnie z tym przepisem każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Zasada ta - wobec braku wyraźnego wskazania - dotyczy zobowiązań cywilnoprawnych, a nie administracyjnoprawnych. Z tej zasady nie wynika, by w sprawie administracyjnej czy sądowoadministracyjnej stronami postępowania byli jednocześnie spółka i wspólnicy spółki jawnej. Zatem w przypadku wykreślenia spółki jawnej z rejestru sądowego, w toku postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego, stronami tego postępowania nie stają się jej wspólnicy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 935/14, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym zauważyć, że wskazany przez skarżących wyrok Sądu Najwyższego odnoszący się do art. 22 k.s.h. dotyczy kwestii odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej za zobowiązania wynikłe z nabycia towaru przez spółkę, a więc kwestii cywilnoprawnych, a nie administracyjnoprawnych. Istnienia następstwa prawnego wspólników spółki jawnej nie sposób także wywieść z art. 67 § 1 k.s.h. w związku z art. 58 pkt 2 k.s.h. Z przepisu tego wynika, że w przypadku rozwiązania spółki m.in. w drodze jednomyślnej uchwały wszystkich wspólników (art. 58 pkt 2 k.s.h.) należy przeprowadzić likwidację spółki, przy czym wspólnicy mogą uzgodnić inny sposób rozwiązania spółki. Przepis ten w żaden sposób nie wypowiada się o następstwie prawnym wspólników spółki po rozwiązanej spółce w obrębie prawa administracyjnego; nie można także uznać, aby możliwe było – jak sugeruje to uzasadnienie skargi – ustanowić zasady następstwa wspólników spółki jawnej po rozwiązanej spółce poprzez odpowiednie zapisy uchwały w przedmiocie rozwiązania spółki. Brak przepisu prawnego, który by wskazywał na możliwość ustanowienia przez wspólników spółki jawnej w uchwale o rozwiązaniu spółki innych zasad sukcesji po spółce, niż wynika to z powszechnie obowiązujących przepisów prawa administracyjnego. Nawet w obrębie prawa cywilnego w doktrynie i judykaturze podkreśla się, że jeżeli wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności spółki niż przeprowadzenie likwidacji - co dopuszcza art. 67 § 1 k.s.h. - to ich uzgodnienia nie mogą pogorszyć sytuacji wierzycieli spółki, w szczególności nie mogą modyfikować zasad odpowiedzialności wskazanych w 22 § 2 k.s.h. Nie można także uznać, że podstawą uznania skarżących za strony postępowania może być art. 30 § 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przepis ten nie stanowi ogólnej zasady następstwa prawnego w obrębie prawa administracyjnego. Przepis ten wskazuje na następstwo prawne w "sprawach dotyczących "praw zbywalnych lub dziedzicznych". Aby doszło zatem do następstwa prawnego w postępowaniu stosownie do art. 30 § 4 k.p.a. należałoby najpierw stwierdzić, że sprawa dotyczy prawa zbywalnego lub dziedzicznego. Ze względu na wskazana wyżej zasadę braku sukcesji ogólnej w prawie administracyjnym należałoby zatem wskazać konkretny przepis, z którego taka sukcesja prawa wynika. W przedmiotowej sprawie takiego przepisu wskazać nie można. Sąd nie dostrzegł także, aby w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania określonych w art. 7 – 9 k.p.a. Skarżący odnośnie naruszenia tego przepisu nie wskazali, na czym konkretnie takie naruszenie miałoby polegać tj. np. jakich konkretnie okoliczności istotnych dla sprawy nie wyjaśniono. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargi.