II OSK 935/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-12-09

Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Jurkiewicz, Jerzy Siegień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy byli wspólnicy zlikwidowanej spółki jawnej, która była inwestorem w postępowaniu o pozwolenie na budowę, posiadają legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w trybie wznowienia postępowania dotyczącego tego pozwolenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że legitymację do wniesienia skargi w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, w tym w postępowaniu wznowieniowym, posiadają wyłącznie podmioty wskazane w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, czyli inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Byli wspólnicy zlikwidowanej spółki jawnej, która była inwestorem, nie posiadają legitymacji skargowej, ponieważ spółka jawna jest odrębnym podmiotem prawa, a jej wspólnicy nie stają się automatycznie stronami postępowań administracyjnych czy sądowoadministracyjnych po jej likwidacji. Przeniesienie praw z decyzji o pozwoleniu na budowę wymaga decyzji administracyjnej zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego, a nie jedynie oświadczenia woli.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę E.G., M.G. i J.O. na decyzję Wojewody Małopolskiego uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o pozwoleniu na budowę dla spółki jawnej. Pozwolenie to zostało pierwotnie wydane w 2007 r., a następnie uchylone w 2011 r. w trybie wznowienia postępowania z powodu braku prawa inwestora do dysponowania nieruchomością. WSA oddalił skargę byłych wspólników spółki jawnej, uznając, że nie posiadają oni legitymacji do jej wniesienia, ponieważ inwestorem była spółka, a nie jej wspólnicy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc, że jako byli wspólnicy lub następcy prawni spółki mają interes prawny do zaskarżenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.G., M.G. i J.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 608/13 w sprawie ze skargi E.G., M.G. i J.O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 608/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E.G., M.G. i J.O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta Krakowa zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] sp.j. w K. pozwolenia na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na wykonaniu prac budowlanych w związku ze zmianą funkcji lokalu handlowego na lokal gastronomiczny wraz z wykonaniem wewnętrznych instalacji co, cwu, gazu, energii elektrycznej i wentylacji mechanicznej oraz wymianą okien i zmianą kolorystyki elewacji w budynku przy ul. [...] w K., na działce nr [...] obr. [...]. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta Krakowa, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 104 K.p.a. oraz art. 35 ust. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpoznaniu sprawy wznowionej z urzędu, uchylił ww. decyzję z dnia [...] września 2007 r. i odmówił udzielenia pozwolenia na budowę dla wyżej wskazanego zamierzenia inwestycyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że potwierdziła się przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem zarówno w chwili ubiegania się o udzielenie pozwolenia na budowę, jak i obecnie, inwestor nie legitymuje się posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w stosunku do nieruchomości objętej inwestycją. Okoliczność ta nie była znana organowi przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę w dniu [...] września 2007 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] sp.j. Po ponownym rozpoznaniu sprawy – poprzednia decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymująca w mocy ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2012 r. II SA/Kr 1078/11 – decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Wojewoda Małopolski ponownie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Kraków z dnia [...] stycznia 2011 r. Na powyższą decyzję skargę wnieśli E.G., M.G. i J.O., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie szeregu przepisów K.p.a., tj. art. 105 § 1, 146 § 1, 78, 7, 77, 80 i 100 oraz art. 97 § 1 pkt 4, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i 145 § 1 pkt 5 oraz przepisów ustawy Prawo budowlane, tj. art. 28 ust. 2 i 3 pkt 11. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że w myśl art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna, gdyż została wniesiona przez osoby, których interes prawny do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie został wykazany w sposób wystarczający dla przyjęcia legitymacji do występowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniesioną skargę, podnosząc, że skarżący nie mają legitymacji do wniesienia skargi na zakwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu Sąd przetoczył przepis art. 28 ustawy Prawo budowlane, a następnie wyjaśnił, że w postępowaniu nadzwyczajnym decyzję ostateczną może kwestionować jedynie inwestor i podmioty znajdujące się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego. Krąg podmiotów w sprawie, której przedmiotem jest pozwolenie na budowę prowadzonej w trybie nadzwyczajnym, powinien być ustalony identycznie jak w sprawie w tym przedmiocie prowadzonej w trybie zwykłym, tzn. na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 K.p.a. Stanowisko to zostało poparte konkretnym orzecznictwem sądów administracyjnych. Nadto Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie inwestorem była spółka jawna. Natomiast skargę złożyli wspólnicy tej, zlikwidowanej już, Spółki. Dalej Sąd wyjaśnił, że w przypadku spółki jawnej nie mamy do czynienia z umownym zrzeszeniem osób działających w oparciu o współwłasność łączną, ale podmiotem samodzielnie występującym w obrocie, nabywającym prawa i zaciągającym zobowiązania. Także wobec organów administracji podmiotem obowiązków i uprawnień kreowanych w wydawanych decyzjach nie są wspólnicy spółki jawnej, ale ta spółka. Konsekwencją tego jest przyjęcie, iż tylko spółka jako inwestor mogła skutecznie składać skargę do sądu administracyjnego jako strona postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2007 r., która to decyzja jest przedmiotem postępowania wznowieniowego. Wspólnicy tej spółki nie są inwestorami, a zatem nie byli stroną postępowania o pozwolenie na budowę w którym wydano decyzję z dnia [...] września 2007 r., a ich dotychczasowe (sprzed likwidacji spółki) działania w sprawie należy traktować jedynie w kategoriach reprezentacji spółki. W konsekwencji nie są stronami postępowania nadzwyczajnego prowadzonego w stosunku do tej decyzji, co prowadzi do wniosku, iż nie mają legitymacji do złożenia skargi merytorycznie kontrolowanej przez sąd. Nadto Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że przed likwidacją spółka przeniosła na nich prawa z decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 2007 r. oraz że w rozumieniu przepisów prawa cywilnego są następcami prawnymi tej spółki, gdyż odpowiadają za jej długi, co uprawnia ich do złożenia skargi. Dalej Sąd wyjaśnił, że przyjmuje się powszechnie, iż interes prawny o którym mowa w art. 28 K.p.a. którego istnienie statuuje pozycję strony postępowania administracyjnego można wywodzić nie tylko z materialnych norm prawa administracyjnego, ale też z prawa cywilnego. Przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest normą szczególną w stosunku do art. 28 K.p.a. Stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a także, co wykazano wyżej, w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących takich decyzji, jest inwestor i podmioty znajdujące się w obszarze oddziaływania inwestycji, a nie ten czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 K.p.a.). Regulacja ta wyklucza byłych wspólników zlikwidowanej spółki jawnej z możliwości działania jako strona postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę. Następnie Sąd wyjaśnił, że do przeniesienia praw z decyzji nie wystarczy tylko wola dotychczasowego inwestora i podmiotu na rzecz którego przeniesienie pozwolenia na budowę ma nastąpić, ale musi być także decyzja administracyjna stosownie do treści art. 40 ustawy Prawo budowlane. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił wniesioną skargę. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli skarżący kwestionując go w całości. Wyrokowi temu zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie do postępowania prowadzonego w jednym z trybów nadzwyczajnych i przyjęcie, że w tej sprawie interes prawny do wniesienia skargi miała tylko spółka jawna jako inwestor i że żaden inny podmiot – mający interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. – nie może być stroną w takim postępowaniu i w konsekwencji nie ma legitymacji do wniesienia skargi, podczas gdy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Wojewody toczyło się w trybie wznowienia postępowania, gdzie takie ograniczenie kręgu stron nie ma zastosowania. 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi ze względu na nieuzasadnione przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje legitymacja do jej wniesienia z uwagi na brak interesu prawnego, co z kolei zostało wywiedzione z faktu, że skarżący nie mogliby być stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, podczas gdy interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest tożsamy z interesem prawnym do występowania w postępowaniu przed organami administracji, w szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym pojęcie interesu prawnego nie jest zawężone przez przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, co w konsekwencji powoduje, że stroną postępowania przed sądem administracyjnym mogą być nie tylko podmioty wymienione wprost w tym przepisie, co powoduje, że: - skarżący, niezależnie od okoliczności, że są byłymi wspólnikami spółki jawnej, mają własny (odrębny od interesu prawnego nieistniejącej spółki) interes prawny w podważeniu zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji polegający na tym, że skarżący, jako podmioty, co do których spółka jawna złożyła oświadczenie o przeniesieniu praw z decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Krakowa nr [...] z dnia [...] września 2007 r. mają prawo domagać się konkretyzacji swoich uprawnień w celu ochrony swoich praw polegających na żądaniu przywrócenia powyższej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa do obrotu prawnego; oraz, że - skarżący będąc następcami prawnymi spółki jawnej, z uwagi na okoliczność, że podjęli uchwałę o jej rozwiązaniu bez przeprowadzenia likwidacji, a zatem ze względu na sposób rozwiązania spółki, które nastąpiło bez przeprowadzenia likwidacji i bez określenia sposobu zaspokojenia jej długów, są podmiotami, których stosunków majątkowych może dotyczyć wynik tego postępowania. 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i w zw. z art. 146 § 1 K.p.a. i art. 151 § 2 K.p.a. polegające na zupełnym pominięciu przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, ponieważ skierowana została do podmiotu, który utracił byt prawny, ponadto nastąpiło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy i uchylenie decyzji mimo upływu pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a., a także z uwagi na okoliczność, że skierowanie decyzji do podmiotu nieistniejącego spowodowało, że decyzja ta nie została skutecznie doręczona. Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych zamieszczonymi tam zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionej skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę należy oceniać poprzez pryzmat art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Nie jest tym samym usprawiedliwiony zarzut zgłoszony w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie do postępowania prowadzonego w jednym z trybów nadzwyczajnych i przyjęcie, że w tej sprawie interes prawny do wniesienia skargi miała tylko spółka jawna jako inwestor i że żaden inny podmiot – mający interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. – nie może być stroną w takim postępowaniu i w konsekwencji nie ma legitymacji do wniesienia skargi, podczas gdy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Wojewody toczyło się w trybie wznowienia postępowania, gdzie takie ograniczenie kręgu stron nie ma zastosowania. Zgodnie z art. 28 K.p.a. "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Pojęcie strony postępowania administracyjnego ma dwie płaszczyzny: procesową, bo uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w określonej sprawie oraz materialnoprawną, bo wynika z przepisów prawa materialnego, które dotyczą określonych praw i obowiązków danego podmiotu. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje przy tym pogląd, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 K.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Wyrażany jest w tym zakresie jednolity pogląd, że interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. O istnieniu tego interesu można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 2016/06; z dnia 9 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 330/12 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnicze zmiany w odniesieniu do spraw dotyczących pozwolenia na budowę przyniosło wprowadzenie ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) katalogu podmiotów, które są stronami w tego typu postępowaniach. Wśród poglądów judykatury nie stanowiło jednak wątpliwości, iż wprowadzenie tego przepisu ustawiło go w relacji przepisu szczególnego (lex specialis) do przepisu ogólnego, jakim pozostał art. 28 K.p.a. Tym samym regulacja ogólna zawarta w K.p.a. doznała ograniczenia (zawężenia) w sprawach o wydanie pozwolenia na budowę do inwestora oraz właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami w rozumieniu art. 28 K.p.a. są osoby wymienione w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Tak więc inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, ponieważ postępowanie, to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Osoby te są stroną także w postępowaniach nadzwyczajnych, w których kwestionowana jest decyzja o pozwoleniu na budowę. Postępowanie nadzwyczajne w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego w zakresie pozwolenia na budowę, czego przecież dotyczy niniejsze postępowanie stanowi jedynie odrębną sprawę procesową, a nie materialnoprawną w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Zatem, w obu tych przypadkach podstawę taką stanowi art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego krąg podmiotów w sprawie, której przedmiotem jest pozwolenie na budowę prowadzone w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, z wyjątkiem przypadku o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu) powinien być ustalony identycznie jak w sprawie w tym przedmiocie prowadzonej w trybie zwykłym, tzn. na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie z urzędu wznowiono postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji) w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] września 2007r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zamierzenia określonego jako wykonanie prac budowlanych w związku ze zmianą funkcji lokalu handlowego na lokal gastronomiczny wraz z wykonaniem wewnętrznych instalacji oraz wymianą okien i zmianą kolorystyki elewacji. Przedmiotowego pozwolenia udzielono [...] sp.j. K. [...]. Tym samym inwestorem, a jednocześnie stroną tego postępowania zwykłego była spółka jawna, a nie jej wspólnicy. Zatem i we wznowionym postępowaniu w sprawie zakończonej powołaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2007 r. stroną postępowania winna być wskazana spółka jawna, a nie jej wspólnicy. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż spółka jawna jest spółką handlową, podlegającą wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Posiada zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych (tj. może we własnym imieniu dokonywać czynności prawnych) i zdolność sądową (może występować jako strona w procesach sądowych). Ma status przedsiębiorcy. Należy ja traktować jako podmiot odrębny od wspólników. Podstawowe regulacje dotyczące spółki jawnej znajdują się przede wszystkim w przepisach art. 22-85 Kodeksu spółek handlowych. W rozpoznawanej sprawie po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego ostateczną decyzją wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylono decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] września 2007 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, odmawiając jednocześnie Spółce jawnej udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Decyzję tę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżyli byli wspólnicy Spółki jawnej, która została wcześniej wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego a więc po jej rozwiązaniu. Natomiast stosownie do regulacji art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny niezależnie od prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka oraz organizacji społecznej w zakresie jej statutowych działań jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zatem zgodnie z przyjętą ogólną zasadą skargowości wymagane jest wystąpienie ze stosownym żądaniem przez legitymowany podmiot. Dlatego też skoro postępowanie sądowoadministracyjne może być wszczęte poprzez wniesienie przez legitymowany podmiot skargi, to podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego, przed przystąpieniem do merytorycznej oceny legalności zaskarżonej decyzji, jest dokonanie analizy czy skargę wniósł uprawniony na podstawie ww. przepisu podmiot. W niniejszej sprawie takiej prawidłowej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontroli dokonano w tej sprawie i właściwie przyjęto, że tylko spółka będąca inwestorem mogła skutecznie składać skargę do sądu administracyjnego jako strona postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2007 r., która to decyzja była przedmiotem postępowania wznowieniowego. Zasadnie podniesiono również, że wspólnicy spółki nie są inwestorami, a zatem nie byli stroną postępowania o pozwolenie na budowę, a ich dotychczasowe (przed rozwiązaniem spółki) działania w sprawie należy traktować jedynie w kategoriach reprezentacji spółki. W konsekwencji trafnie przyjęto, że stronami w postępowaniu nadzwyczajnym wznowienia postępowania administracyjnego, w okolicznościach tej sprawy, nie są wspólnicy rozwiązanej spółki jawnej, a to prowadzi do wniosku, iż nie mają oni również legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Trzeba również jednoznacznie stwierdzić, iż z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika by po rozwiązaniu spółki jawnej osoby, które złożyły skargę do Sądu pierwszej instancji, z mocy prawa stały się następcami prawnymi rozwiązanej spółki jawnej. Brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że weszli oni w prawa i obowiązki tejże spółki. Jak wynika z brzmienia art. 8 K.s.h. oraz art. 22 § 1 K.s.h. spółka jawna (będąca spółka osobową) może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, a swoje przedsiębiorstwo prowadzi pod własną firmą. Z art. 28 K.s.h. wynika z kolei, że jej majątek stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia. To, że z przepisu art. 22 § 2 K.s.h. wynika zasada ponoszenia przez każdego ze wspólników odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie czyni ich stronami postępowania sądowadministracyjnego. Z tej zasady nie wynika, by w sprawie administracyjnej czy też sądowoadministracyjnej stronami postępowania byli jednocześnie spółka i wspólnicy. Zatem w wypadku wykreślenia spółki jawnej z rejestru sądowego, w toku postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego, stronami tego postępowania nie stają się jej byli wspólnicy. Nie zmienia powyższego stanowiska zarzut skargi kasacyjnej, że wspólnicy spółki podjęli uchwałę o jej rozwiązaniu bez przeprowadzenia likwidacji, a zatem ze względu na sposób rozwiązania spółki, które nastąpiło bez przeprowadzenia likwidacji i bez określenia sposobu zaspokojenia jej długów, są podmiotami, których stosunków majątkowych może dotyczyć wynik tego postępowania. W tej sprawie okoliczność rozwiązania spółki bez przeprowadzenia jej likwidacji nie czyni skarżących stronami postępowania sądowoadministracyjnego, zaś kwestia braku dokonania rozliczeń pomiędzy byłymi wspólnikami spółki jawnej z realizacji inwestycji w lokalu do którego spółka posiadała umowę podnajmu zawartą w dniu 8 marca 2007 r., nie jest przesłanką uzasadniającą przyznanie legitymacji skargowej do skutecznego wniesienia skargi w imieniu rozwiązanej spółki jawnej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej legitymacji skargowej w tej sprawie nie uzasadniało również przedstawione do akt oświadczenie o wyrażeniu zgody na przeniesienie na rzecz trzech skarżących praw z decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Krakowa nr [...] z dnia [...] września 2007 r., co w ich ocenie powoduje, iż posiadają oni prawo by domagać się konkretyzacji swoich uprawnień w celu ochrony swoich praw polegających na żądaniu przywrócenia powyższej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa do obrotu prawnego. Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w tym zakresie w motywach zaskarżonego wyroku, iż przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę nie może następować w formie wyżej wskazanego oświadczenia, lecz jedynie prawnie dopuszczalną formę takiego przeniesienia określa art. 40 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z dyspozycja tej normy organ, który wydał decyzję określoną w art. 28, jest obowiązany, za zgodą strony, na rzecz której decyzja została wydana, do przeniesienia tej decyzji na rzecz innego podmiotu, jeżeli przyjmuje on wszystkie warunki zawarte w tej decyzji oraz złoży oświadczenie o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2. To organ przenosi uprawnienie wynikające z decyzji o pozwoleniu na budowę na inny podmiot, który musi przy okazji wykazać się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak jest podstaw do uznania, że do przeniesienia takiego może dojść bez ingerencji organu administracji publicznej. Brak takiej decyzji w konsekwencji pozwala przyjąć, iż byli wspólnicy spółki jawnej nie mają własnego (odrębnego od interesu prawnego nieistniejącej spółki) interesu prawnego w podważeniu zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji polegającego na tym, że skarżący, jako podmioty, co do których spółka jawna złożyła oświadczenie o przeniesieniu praw z decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Krakowa nr [...] z dnia [...] września 2007 r. mają prawo domagać się konkretyzacji swoich uprawnień w celu ochrony swoich praw polegających na żądaniu przywrócenia powyższej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa do obrotu prawnego. Tak więc nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skarga złożona przez wspólników wykreślonej z rejestru sądowego spółki jawnej jest niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, gdyż została wniesiona przez osoby niebędące stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. Wnosząc zatem skargę, skarżący dokonali czynności procesowej, do której nie byli uprawnieni w świetle art. 50 § 1 P.p.s.a., co z kolei wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania tego środka odwoławczego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Prawidłowo więc nie odniesiono się do tych zarzutów, które w ocenie skarżących wskazują na wadliwość decyzji ostatecznej wydanej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Wadliwości tej nie może również oceniać Naczelny Sąd Administracyjny w świetle podniesionych wyżej przesłanek oddalenia wniesionej skargi kasacyjnej. Tym samym całkowicie chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i w zw. z art. 146 § 1 K.p.a. i art. 151 § 2 K.p.a. polegający na zupełnym pominięciu przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, ponieważ skierowana została do podmiotu, który utracił byt prawny, ponadto nastąpiło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy i uchylenie decyzji mimo upływu pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a., a także z uwagi na okoliczność, że skierowanie decyzji do podmiotu nieistniejącego spowodowało, że decyzja ta nie została skutecznie doręczona. Dotychczasowe rozważania prowadzą do konkluzji, iż podniesione zarzuty we wniesionej skardze kasacyjnej nie mogły doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku, albowiem wyrok ten odpowiada prawu. W związku z tym, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, to na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło