II SA/Bd 1375/11

Dnia 28 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 28 marca 2012 roku sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa [...] Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Szefa [...] na rzecz skarżącego L. P. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Woskowy Komendant Uzupełnień w [...] przyznał L. P. świadczenie pieniężne – 60.236,46 zł jako uposażenie za okres pozostawania poza służbą w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia L. P. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa – co stwierdził swą decyzją nr [...] r. Dowódca[...]. Szef [...] w [...] decyzją nr [...] r. stwierdził nieważności wskazanej decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...] r. z powołaniem się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz.U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) uznając, iż w okresie pomiędzy zwolnieniem ze służby a ponownym rozpoczęciem jej pełnienia nie przysługuje prawo do uposażenia, gdyż żołnierz faktycznie służby nie pełnił. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010 r., II SA/Bd 97/10 oddalił skargę L. P. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego w związku przywróceniem do zawodowej służby wojskowej. Sąd powołując się na poglądy doktrynalne, przyjął, że decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym jednak, jej moc nie zamyka się wyłącznie w jej skutku wstecznym, lecz działa także na przyszłość. Usunięcie z obrotu decyzji nieważnej nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, lecz ma dopiero służyć usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania. Skarżący w wyniku decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i nie pełnił jej w okresie od 1 października 2005 r. do 4 maja 2008 r. Skoro zaś w okresie tym służby nie pełnił to nie mógł nabyć prawa do uposażenia i innych należności wiążących się z faktycznym odbywaniem zawodowej służby wojskowej. Decyzja z dnia [...] r. wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego, skarżący został przeniesiony do rezerwy, uzyskując odprawę, prawo do emerytury wojskowej oraz innych świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby. W ocenie Sądu brak było podstaw prawnych do ustalenia i wypłaty uposażenia z tytułu pełnienia przez skarżącego służby w okresie, w jakim obowiązywała decyzja z dnia [...]r. Z tego powodu nie można dopatrzyć się naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Uposażenie takie przysługuje w świetle tej ustawy tylko z tytułu pełnienia, co w sprawie nie miało miejsca we wskazanym okresie, służby. W skardze kasacyjnej od tego wyroku L. P. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono w skardze kasacyjnej rażące naruszenie art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędną jego wykładnię polegająca na niesłusznym uznaniu, że żołnierz nabywa prawo do uposażenia jedynie w razie rzeczywistego pełnienia służby wojskowej, w sytuacji, gdy żołnierz nabywa do niego prawo także wtedy, gdy służby faktycznie nie pełnił, jednakże w tym czasie pozostawał w stosunku służbowym wojskowej służby zawodowej, na skutek reaktywowania tego stosunku na podstawie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego wywołującej skutki ex tunc. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący w konsekwencji decyzji Dowódcy [...] z [...] r. nigdy nie został skutecznie zwolniony ze służby wojskowej, a więc cały czas pozostawał w stosunku służbowym wojskowej służby zawodowej i nieprzerwanie przysługiwały mu świadczenia pieniężne związane z pełnieniem tej służby. Z tego powodu Sąd winien dokonać wykładni celowościowej art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a nie opierać się wyłącznie na wykładni językowej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wniósł o oddalenie tej skargi oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] i decyzję Szefa [...] w [...] z dnia [...], a także zasądził od Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] na rzecz L. P. kwotę 460 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie decyzją nr [...] r. Dowódca [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] r. w sprawie wypowiedzenia L. P. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skutkiem powyższej decyzji Dowódcy [...] jest orzeczenie, że decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. od chwili jej wydania była nieważna i jako taka nie mogła wywoływać żadnych skutków prawnych. Tak więc okoliczność, że w praktyce w wyniku obowiązywania tej decyzji w obrocie prawnym skarżący w okresie od dnia 1 października 2005 r. do dnia 4 maja 2008 r. realnie nie pełnił służby wojskowej nie ma i nie może mieć w rozpoznawanej sprawie żadnego znaczenia z punktu widzenia przysługującego mu za ten okres uposażenia. Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na przepis art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 ze zm.), który stanowi, że "z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie" i wskazał, że skoro wspomniana decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. była nieważna od chwili jej wydania, to niedopuszczalne jest w oparciu o wykładnię gramatyczną zwrotu "pełnienia zawodowej służby wojskowej", uznawać, że skoro niezgodnie z prawem uniemożliwiono skarżącemu pełnienie tej służby, to uposażenie za ten okres mu nie przysługuje. Wykładnia taka prowadziłaby bowiem do całkowitego przerzucania finansowych skutków stwierdzenia nieważności decyzji na stronę postępowania, która w żaden sposób nie wpłynęła na wydanie decyzji administracyjnej obarczonej najcięższą z możliwych wad – wadą nieważności. Zwrócić ponadto należy uwagę na fakt, iż w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. powstał skutek w postaci tego, że w znaczeniu prawnym skarżący nie był zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Szef [...] w [...] decyzją nr[...] ponownie stwierdził nieważności wskazanej decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] Nr [...] r. z powołaniem się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 z późn. zm.) art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz.U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) uznając, iż w przypadku realizacji tej decyzji L. P. za ten sam okres czasowy otrzymałby pełne waloryzowane uposażenie jako żołnierz, choć w tym czasie otrzymał należności pieniężne jako osoba zwolniona ze służby wojskowej. Oba rodzaje tych świadczeń są świadczeniami jednorodnymi wynikającymi z tego samego stosunku administracyjno-prawnego. W tej sytuacji Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] winien pomniejszyć obliczone prawidłowo uposażenie za czas od daty zwolnienia ze służby do daty zgłoszenia się żołnierza do służby po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia[...]., zaliczając na poczet tego uposażenia należności pieniężne wypłacone stronie w związku ze zwolnieniem ze służby w 2005r. Odwołanie od tej decyzji złożył L. P. zarzucając jej rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy wyrokiem z dnia 10 lutego 2011r. w sprawie I OSK 1340/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejsze decyzje wydane w tym przedmiocie, a w świetle ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej uposażenie za okres pozostawania poza służbą. W ocenie odwołującego organ I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez uznanie, że uposażenie za czas pozostawania L. P. poza służbą powinno zostać pomniejszone przez zaliczenie na jego poczet uposażenia wypłaconego w związku ze zwolnieniem ze służby. Odwołujący podniósł również zarzut błędnego uznania przez organ I instancji, że uposażenie uzyskane przez niego na skutek wydania decyzji z dnia 31 lipca 2008r. jest świadczeniem nienależnym, a decyzja ta obarczona jest błędem nieważności. Decyzją z dnia [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości i podzielił motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji rozważając przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...]r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy L. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa [...] w [...] z dnia[...] oraz o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił też argumentację odwołania, że w świetle ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2011r. brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji, która po raz kolejny stwierdza nieważność decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z[...]. Odpowiadając na skargę Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie najistotniejsze jest to, iż zaskarżona decyzja została wydana po uprzednim uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2011r. sygn. akt I OSK 1340/10 wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 26 kwietnia 2010r. sygn. akt II SA/Bd 97/10 oraz zaskarżonej w tym postępowaniu decyzji organu odwoławczego, a także decyzji organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy uwzględnił zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia przepisu art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zakresie skutków stwierdzenia nieważności decyzji zawierając w wyroku ocenę prawną, a sprowadzającą się do stwierdzenia, że fakt niepełnienia przez skarżącego służby wojskowej w okresie od 1.10.2005r. do 4.05.2008r. nie może mieć żadnego znaczenia z punktu widzenia przysługującego mu za ten okres uposażenia. Przedstawiony w zaskarżonej decyzji pogląd organu, iż reaktywowanie stosunku służbowego wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu nie oznacza, iż w tym czasie skarżący pełnił służbę wojskową, a w rezultacie nie przysługiwało mu uposażenie za ten okres, pozostaje zatem w wyraźnej sprzeczności z wykładnią prawa przyjętą przez NSA w wyroku sygn. akt I OSK 1340/10. W tym miejscu należy przypomnieć, że organ administracji rozpoznając sprawę po wyroku NSA wydanym na podstawie art.188 ppsa, w myśl art. 153 w zw.z art. 193 ppsa związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji rozpoznając ponownie sprawę organy nie respektowały oceny prawnej w sferze stosowania przepisów prawa materialnego, wyrażonej uprzednio przez Sąd II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę również stoi na stanowisku, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji wypowiedzeniowej jest restytucja stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, czyli powrót żołnierza zawodowego do służby na tych samych warunkach, jakie mu przysługiwały w dniu wypowiedzenia, tak jakby do wypowiedzenia nigdy nie doszło. Chodzi zatem o ciągłość stosunku służbowego, przy jednoczesnym uwzględnieniu faktów, jakie zaistniały w związku ze zwolnieniem ze służby, które to zwolnienie w takich okolicznościach należy uznać za niebyłe. Stwierdzenie nieważności decyzji, której następstwem było ustanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne ze stanem pozostawania przez niego dalej w służbie. Aktualne stało się tym samym prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia. Co do zarzutu skargi naruszenia art. 103 ust.1 w zw. Z art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez bezzasadne przyjęcie przez organ poglądu o konieczności potrącenia z należnego uposażenia kwoty wypłaconej w związku ze zwolnieniem ze służby przez uznanie za do potrącenia, to w ocenie sądu wykraczał on poza przedmiot postępowania w rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest tylko stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej uposażenie za okres pozostawania poza służbą. Zaniechanie przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] potrącenia należności wypłaconych skarżącemu w związku z jego zwolnieniem ze służby w 2005r. od uposażenia przyznanego skarżącemu na podstawie decyzji tego organu z dnia[...] w żadnym razie nie mogło bowiem stanowić przesłanki uznania, ze decyzja przyznająca świadczenie dotknięta była wadą nieważności jako wydana z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Powyższe ustalenie daje także podstawy prawne do zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego w oparciu o art. 201§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i §2 ust.1i § 18ust.1 pkt1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej urzędu (Dz. U. Nr163, poz.1348 ze zm.).