II SA/Bd 1387/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-02-02
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Jerzy Bortkiewicz, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rejestrujący pojazd może odmówić rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy z powodu nieprzedłożenia dowodu rejestracyjnego, jeśli skarżący nie miał możliwości jego uzyskania z powodu przepisów obowiązujących w państwie pochodzenia pojazdu w momencie jego nabycia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły prawo materialne i proceduralne, uchylając decyzje o odmowie rejestracji pojazdu. Stwierdzono, że art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym, interpretowany w świetle Dyrektywy 1999/37/WE, wymaga od organów zbadania, czy strona miała faktyczną możliwość uzyskania dowodu rejestracyjnego z państwa pochodzenia pojazdu. Bezwzględne stosowanie przepisu bez takiego badania, zwłaszcza w sytuacji, gdy przepisy zagraniczne uniemożliwiały jego uzyskanie, jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawa i zaufania do organów.Stan faktyczny
Skarżąca A. P.-D. złożyła wniosek o rejestrację pojazdu, który został wyrejestrowany w Niemczech w 2005 r. i sprowadzony do Polski w 2006 r. Starosta odmówił rejestracji z powodu nieprzedłożenia dowodu rejestracyjnego, powołując się na art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca argumentowała, że nie miała możliwości uzyskania dowodu rejestracyjnego z powodu przepisów niemieckich obowiązujących w momencie zakupu, które wymagały zdeponowania dokumentu w urzędzie. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądzając jednocześnie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. P.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Starosta odmówił A. P.-D. rejestracji pojazdu marki [...] o nr [...] z powodu nieprzedłożenia dowodu rejestracyjnego. W uzasadnieniu organ powołał się na regulację art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej zwana P.r.d.), zgodnie z którą rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Wymagania ust. 1 pkt 5 nie dotyczą jedynie pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zakupionego od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub sił Zbrojnych RP, pojazdu zabytkowego. W przedmiotowej sprawie żadna z tych przesłanek nie występuje.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. P.-D. Strona wskazała, że przedmiotowy samochód został wyrejestrowany na terenie Niemiec w 2005 r., o czym świadczy załączony dokument znajdujący sie w niemieckim urzędzie i polski urząd mógł zwrócić się tam o ten dokument. Kupując ten pojazd była w posiadaniu wszystkich wymaganych dokumentów upoważniających do sprowadzenia go z terenu Niemiec do Polski. Spełnione zostały wszystkie czynności łącznie w odprawą celną i urzędem skarbowym, jak tego wymagały przepisy obowiązujące w 2006 r. Po dokonaniu naprawy, został wykonany również przegląd samochodu. Posiada zatem wszystkie niezbędne do rejestracji pojazdu dokumenty. Nie skorzystała z możliwości zarejestrowania pojazdu jako zabytkowego, bowiem wiąże się to z dodatkowymi kosztami.
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 72 ust. 1 i 2 P.r.d. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej zwana K.p.a.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołująca zakupiła pojazd, który był na terenie Niemiec wyrejestrowany w dniu [...] czerwca 2005 r., na załączonym do wniosku dokumencie Abmeldebescheininung zaznaczono, że został on wyrejestrowany do [...] grudnia 2006 r., jednak pojazd, jak wyraźnie z okoliczności tej sprawy wynika, nie został powtórnie na terenie Niemiec zarejestrowany.
W myśl art. 72 ust. 1 P.r.d., rejestracji dokonuje się na podstawie m.in. dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, przy czym dokument ten nie jest wymagany, zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu, w przypadku pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, pojazdu zakupionego od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, pojazdu wycofanego czasowo z ruchu (w tym przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego wymaga się przedstawienia decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu), pojazdu wyrejestrowanego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 pkt 3 - w przypadku powtórnej rejestracji. W przypadku pojazdu zabytkowego, zamiast dowodu rejestracyjnego, dopuszcza się przedstawienie oświadczenia właściciela pojazdu, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że nie posiada dowodu rejestracyjnego.
Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy pojazd był wyrejestrowany za granicą i jednocześnie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w ust. 2 art. 72 P.r.d. wyłączających brak konieczności przedłożenia dowodu rejestracyjnego.
Argumentacja i zarzuty strony nie mogą być więc uwzględnione i rejestracja pojazdu na terenie kraju o oparciu o dokument Abmeldebescheininung była możliwa, lecz w nieobowiązującym już stanie prawnym.
Skargę na powyższą decyzję złożyła A. P.-D. zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
art. 6 K.p.a. poprzez odmowę dokonania rejestracji pojazdu z uwagi na treść art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. i pominięcie okoliczności, że nie miała możliwości uzyskania dowodu rejestracyjnego z uwagi na obowiązujące w czasie nabywania pojazdu przepisy prawa niemieckiego, wymuszające zdeponowanie dowodu rejestracyjnego w Urzędzie Krajowym ds. Mieszkańców w B. w związku z wyrejestrowaniem pojazdu, a zatem naruszenie zakazu retroakcji prawa,
art. 6 K.p.a. poprzez odmowę dokonania rejestracji pojazdu z uwagi na treść art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. także poprzez nadanie wskazanemu przepisowi znaczenia sprzecznego z założeniami ustawodawcy, ponieważ stanowi on instrument służący usprawnieniu funkcjonowania rynku wspólnotowego w zakresie obrotu pojazdami,
art. 7 w zw. z art. 77, art. 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie sprawdzenia przez organ, czy skarżąca miała możliwość uzyskania dowodu rejestracyjnego od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia pojazdu,
art. 7 w zw. z art. 77, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez brak przesłuchania skarżącej na okoliczności związane z zakupem samochodu, uzyskanymi od sprzedającego dokumentami i informacjami na temat dokumentów pojazdu oraz poprzez niezwrócenie się do organu niemieckiego o udzielenie informacji dotyczącej zatrzymanego dowodu rejestracyjnego pojazdu, okoliczności wywozu pojazdu z Niemiec,
art. 86 K.p.a. poprzez pominięcie przesłuchania skarżącej jako strony, pomimo że nie zostały wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dotyczące okoliczności związanych z zakupem samochodu, uzyskanymi od sprzedającego dokumentami i informacjami na temat dokumentów pojazdu, sposobu sprowadzenia pojazdu do Polski,
art. 8 K.p.a. poprzez sprzeczne z zasadą zaufania do władzy publicznej przyjęcie, że odmowa rejestracji pojazdu w Polsce uzasadniona jest brakiem dokumentu rejestracji pojazdu, pomimo że brak tego dokumentu uzasadniony jest przyczyną obiektywną i niezależną od skarżącej jako właściciela pojazdu, tj. niemożnością uzyskania dowodu rejestracyjnego wynikającą z faktu spełnienia obowiązku jego zdeponowania w urzędzie w Niemczech;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieodwołaniu się do funkcjonalnych i systemowych zasad wykładni prawa w sytuacji, gdy wykładnia językowa wskazanego przepisu prowadziła do trudnych o zaakceptowania rezultatów polegających na postawieniu skarżącej wymagania niemożliwego do zrealizowania.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu [...] czerwca 2006 r. zawarła na terenie Niemiec umowę sprzedaży przedmiotowego samochodu. Samochód został wyrejestrowany z dniem [...] czerwca 2005 r. Skarżąca dopełniła wszelkich czynności związanych ze zgłoszeniem nabycia pojazdu w Izbie Celnej oraz w Urzędzie Skarbowym. Dokonała również przeglądu rejestracyjnego pojazdu.
W ocenie skarżącej art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. nie może być zastosowany z uwzględnieniem jedynie literalnego brzmienia tego przepisu. Jak przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 11.03.2009 r. II SA/Po 1018/08, wymagania dotyczące dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdów zostały wprowadzone w celu zharmonizowania polskiego ustawodawstwa z prawem wspólnotowym, tj. Dyrektywą Rady nr 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów. Podzielając stanowisko zawarte w powyższym wyroku należy podnieść, że wprawdzie w dniu wydania zaskarżonych decyzji art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. formułował obowiązek przedstawienia dowodu rejestracyjnego pojazdu, jednak - ze względu na szczególne okoliczności tej sprawy - przepis ten nie mógł być zastosowany wprost. W świetle celów Dyrektywy nr 1999/37/WE art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. powinien być w pierwszej kolejności interpretowany jako instrument służący usprawnieniu funkcjonowania rynku wspólnotowego w zakresie obrotu pojazdami.
Organ powinien sprawdzić, czy nabywca miał możliwość uzyskania dowodu rejestracyjnego od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia pojazdu. Samochód należący do skarżącej został sprowadzony w 2006 r. W tym okresie w Niemczech, skąd sprowadzono pojazd, nie implementowano jeszcze Dyrektywy nr 1999/37/WE. Pojazdy zbywane za granicę podlegały wymeldowaniu, a niemieckie organy rejestracyjne zatrzymywały dowód rejestracyjny, wydając jedynie kartę pojazdu. W przypadku wyrejestrowania pojazdu w Niemczech w okresie do 2006 r. właściciel pojazdu otrzymywał dokument "Abmeldebescheinigung fur den Fahrzeughalter". W dokumencie tym wpisywano informację, że dowód rejestracyjny został zatrzymany w aktach niemieckiego organu rejestrującego. W tym stanie rzeczy należy uznać, że skarżąca nie miała możliwości uzyskania dowodu rejestracyjnego. Skoro w dniu sprowadzenia samochodu Niemcy nie wdrożyły jeszcze wynikających z Dyrektywy nr 1999/37/WE norm nakazujących organom rejestracyjnym wydawanie zharmonizowanego dowodu rejestracyjnego (art. 5 ust. 2 zd. 2 Dyrektywy), to nie można - powołując się na tę samą Dyrektywę - żądać od właściciela pojazdu przedstawienia tego dowodu. Stąd należało przyjąć, że art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. może znaleźć zastosowanie tylko w odniesieniu do pojazdów sprowadzonych z państwa członkowskiego, w którym implementowano Dyrektywę nr 1999/37/WE, bądź którego prawodawstwo krajowe pozwalało na pozostawienie dowodu rejestracyjnego w dyspozycji właściciela w celach rejestracyjnych w innym państwie (tak jest obecnie w Niemczech).
W ocenie skarżącej organy naruszyły art. 7 w zw. z art. 77, art. 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a., zaniechały bowiem sprawdzenia, czy miała ona możliwość uzyskania dowodu rejestracyjnego od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia pojazdu, poprzestając jedynie na analizie dokumentów przedłożonych przez samą skarżącą. Organy administracji nie podjęły wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie przesłuchały skarżącej na okoliczności związane z zakupem samochodu, uzyskanymi od sprzedającego dokumentami i informacjami na temat dokumentów pojazdu. Podobnie organy nie zwróciły się do organu niemieckiego (Urzędu Krajowego ds. Mieszkańców, Referatu ds. rejestracji pojazdów w B.) o udzielenie jakichkolwiek informacji dotyczących zatrzymanego dowodu rejestracyjnego pojazdu, okoliczności wywozu pojazdu z Niemiec, czy możliwości tymczasowej rejestracji pojazdu w chwili jego wywozu. Okoliczności te miały niewątpliwie istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Brak przesłuchania skarżącej stanowił również naruszenie art. 86 K.p.a. ponieważ nie zostały wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.
Wychodząc z tych przesłanek Sąd uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) i art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym określające zasady rejestracji pojazdów i dopuszczenie ich do ruchu. Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany.
W sprawie bezsporny jest fakt, że skarżąca złożyła wniosek o zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu, załączając wyliczone w decyzji dokumenty, w tym zaświadczenie o wyrejestrowaniu pojazdu (Abmeldebescheinigung fur den Farzeughalter). Bezsporne też jest to, że skarżąca nie dostarczyła dowodu rejestracyjnego. Niedostarczenie tego dokumentu - w ocenie organu I instancji - stanowiło wystarczającą przesłankę do orzeczenia o odmowie rejestracji. Organ II instancji był tego samego zdania, mimo że w odwołaniu skarżąca podała, iż w dniu zakupu dowodu takiego nie otrzymała.
Oceniając sprawę należy odwołać się do Dyrektywy Nr 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz. U. UE. L. 138 z 1 czerwca 1999 r., s. 57-65) oraz celu jej wdrożenia do porządków prawnych państw członkowskich. Jednym z zasadniczych celów tej dyrektywy jest ułatwienie ponownego wprowadzenia do użytku pojazdów, które były wcześniej zarejestrowane w innym Państwie Członkowskim, i zapewnienie w ten sposób sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (pkt 6 preambuły, zob. też Komunikat interpretacyjny Komisji w sprawie procedur rejestracji pojazdów silnikowych pochodzących z innego państwa członkowskiego; publ. Dz. U. UE. C 68 z 24 marca 2007 r. s. 15-24) - jako instrumentu gwarantującego wynikającą z Traktatów zasadę swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału (pkt 1 preambuły). Dla realizacji celów dyrektywy świadectwo rejestracji pojazdu wydane przez jedno państwo członkowskie powinno być uznawane w innym państwie członkowskim dla identyfikacji pojazdu w ruchu międzynarodowym i jego ponownej rejestracji w innym Państwie Członkowskim (art. 4). Wtórnym założeniem dyrektywy jest natomiast stworzenie instrumentów w celu zwalczania nadużyć finansowych i nielegalnego handlu kradzionymi pojazdami (wynika to z pkt 9 preambuły).
W dyrektywie przyjęto koncepcję, że zharmonizowane świadectwo rejestracji niejako "podąża" za pojazdem i jest zasadniczym dokumentem identyfikującym go (zob. pkt 2 preambuły oraz art. 5 ust. 1) i poświadczającym fakt jego rejestracji w Państwie Członkowskim UE (art. 2 lit. c). Z tego powodu określono, że właściwe organy rejestracyjne w każdym przypadku wymagają przedłożenia świadectwa rejestracji pojazdu (art. 5 ust. 2). Korelatem tego obowiązku właściciela samochodu jest leżący po stronie organów państwa wywozu pojazdu - obowiązek wydania świadectwa rejestracji w celu przekazania organom rejestracyjnym w państwie członkowskim dokonującym rejestracji. Dopiero te organy posiadają uprawnienie do wycofania dotychczasowego świadectwa, o czym w ciągu dwóch miesięcy powiadamiają władze państwa pochodzenia pojazdu (art. 5 ust. 2 zd. 2).
Zatem zastosowany przez organy art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d., w świetle przedstawionych wyżej celów Dyrektywy 1999/37/WE, powinien być w pierwszej kolejności interpretowany jako instrument służący usprawnieniu funkcjonowania rynku wspólnotowego w zakresie obrotu pojazdami. Z zawartego w tym przepisie sformułowania, że "rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany" należy przede wszystkim wyprowadzać - leżący po stronie organów - obowiązek uznania dowodu rejestracyjnego wydanego w innym państwie członkowskim (zob. art. 4). Nieprzedstawienie dowodu rejestracyjnego może być natomiast - a contrario - podstawą odmowy rejestracji (pkt 5 i 9 preambuły oraz art. 5 ust. 2). Jednakże konieczne jest w takim przypadku sprawdzenie, czy nabywca miał możliwość uzyskania tego dowodu od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia pojazdu. Pogląd powyższy jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym (vide wyroki WSA w Poznaniu z 11.09.2009 r., II SA/Po 1018/18, NSA z 7.12.2011 r., I OSK 28/11, WSA w Warszawie z 20.06.2012 r., VII SA/Wa 445/12, WSA w Kielcach z 27.10.2010 r., II SA/Ke 561/10). Przeciwna interpretacja w sposób nieuzasadniony i sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawa pozbawiałaby właściciela dysponowania rzeczą zgodnie z jej przeznaczeniem i podważałaby zaufanie obywateli do administracji państwowej. Nakazy prawne muszą być interpretowane racjonalnie i nie mogą one nakładać na obywatela obowiązków, które nie są możliwe do wykonania przez niego z uwagi na inne prawne uregulowania.
Samochód należący do skarżącej został sprowadzony w 2006 r. Organy nie ustaliły, czy w Niemczech, skąd sprowadzono pojazd, implementowano już wówczas Dyrektywę 1999/37/WE. Przed jej implementacją pojazdy zbywane za granicę podlegały wymeldowaniu, a niemieckie organy rejestracyjne zatrzymywały dowód rejestracyjny. Jeżeli zatem w dacie kupna pojazdu nie implementowano w Niemczech ww. dyrektywy, należy uznać, że skarżąca nie miała możliwości uzyskania dowodu rejestracyjnego pojazdu. Skoro w dniu sprowadzenia samochodu Niemcy nie wdrożyłyby jeszcze wynikających z Dyrektywy 1999/37/WE norm nakazujących organom rejestracyjnym wydawanie zharmonizowanego dowodu rejestracyjnego (art. 5 ust. 2 zd. 2), to nie można by - powołując się na tę samą Dyrektywę - żądać od właściciela pojazdu przedstawienia tego dowodu. W ocenie Sądu, art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. może znaleźć zastosowanie tylko w odniesieniu do pojazdów sprowadzonych z państwa członkowskiego, w którym implementowano Dyrektywę 1999/37/WE, bądź którego prawodawstwo krajowe pozwalało na pozostawienie dowodu rejestracyjnego w dyspozycji właściciela w celach rejestracyjnych w innym państwie. Przepis ten bowiem nakłada na właściciela sprowadzanego pojazdu obowiązek, którego wykonanie zależy od uprawnienia do uzyskania dowodu rejestracyjnego od organów rejestracyjnych państwa pochodzenia. Dlatego nie można art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. stosować wprost, bez badania, czy dyrektywa, na bazie której został wprowadzony ten przepis, została implementowana w państwie, z którego sprowadzono pojazd (art. 5 ust. 2 nakazuje wydanie świadectwa rejestracji właścicielowi pojazdu, co jest korelatem obowiązku jego okazania w celu rejestracji w innym państwie).
Reasumując, stosowanie art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. jest zgodne z Dyrektywą 1999/37/WE, jednakże przy interpretacji zawartej w nim normy prawnej należy stosować wykładnię systemową i funkcjonalną, z uwzględnieniem zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady nie działania prawa wstecz, a także zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa jak i zasadę ochrony prawa własności. Z tych też względów w odniesieniu do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d. (a de facto również przed implementowaniem Dyrektywy 1999/37/WE w państwie pochodzenia pojazdu) stosowanie bezwzględnego wymogu przedstawienia dowodu rejestracyjnego w sytuacji braku faktycznej i prawnej możliwości spełnienia tego warunku naruszałoby przywołane wyżej zasady konstytucyjne.
Podkreślić należy, że skarżąca w piśmie z dnia [...].06.2015 r. (k. 4 akt adm. organu I instancji) poinformowała, że dowód rejestracyjny znajduje się w urzędzie niemieckim i ten na prośbę polskiego urzędu wyda ten dokument. W związku z tym organ winien skorzystać z regulacji zawartej w art. 9 Dyrektywy 1999/37/WE i zwrócić się do organów niemieckich z pytaniem, dlaczego nie został kupującej wydany oryginał dowodu rejestracyjnego oraz czy przepisy wewnętrzne tego państwa zezwalały w dacie jego nabycia na wydanie go skarżącej (w tym również, kiedy implementowano tam Dyrektywę 1999/37/WE), i dopiero po ustaleniu powyższych kwestii rozstrzygnąć, czy od strony można wymagać dostarczenia dowodu rejestracyjnego. Tylko gdyby okazało się, że z przyczyn leżących po stronie skarżącej nie został jej wydany dowód rejestracyjny, zasadna byłaby odmowa uwzględnienia jej wniosku o zarejestrowanie pojazdu.
Sąd uważa przy tym, że organy nie dokonując powyższych ustaleń u organów niemieckich winny przesłuchać skarżącą na okoliczności związane z zakupem samochodu, w szczególności z przyczynami nieotrzymania dowodu rejestracyjnego. Podstawą tego działania byłby przepis art. 86 K.p.a. wskazujący, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że zasadny był w pierwszej kolejności zarzut naruszenia prawa materialnego art. 72 ust. 1 pkt 5 P.r.d., a dalszym tego skutkiem było naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 86 K.p.a.
Nie można natomiast podzielić poglądu skarżącej o naruszeniu przez organy art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ uzasadnienia decyzji zawierają wszystkie wskazane w nim elementy, a błędna wykładnia przepisu nie stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. Nie był również zasadny zarzut naruszenia art. 6 K.p.a., ponieważ organy działały na podstawie przepisów prawa, tyle tylko że błędnie zinterpretowanego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona pełnych ustaleń stanu faktycznego, w szczególności zbada przyczyny nieotrzymania przez skarżącą dowodu rejestracyjnego pojazdu, następnie zastosuje przepis ustawy Prawo o ruchu drogowym, który odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu. Powyższe winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) oraz art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr z 2013 r. poz. 490) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącą wpisu w kwocie 200 oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło