II SA/Bd 1456/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku dostarczenia ekspertyzy budynku mieszkalnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś., działając na podstawie art. 81c ust. 2 w związku z art. 81 i 83 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm., zwanej dalej "Prawem budowlanym") oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm), nałożył solidarnie na M. P. oraz skarżącą G. S. obowiązek dostarczenia w terminie do [...] października 2016 r. ekspertyzy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. zawierającej: - inwentaryzację wraz z oceną stanu technicznego istniejącego obiektu w zgodności z obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi w tym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), - protokół badania z okresowej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia (budowlany oraz elektryczny w pełnym zakresie – art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego) - sposób likwidacji stwierdzonych nieprawidłowości uzgodnionych z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku wniosku skarżącej przeprowadził kontrolę budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. . W jej wyniku stwierdzono nieodpowiedni stan techniczny budynku oraz brak wymaganych protokołów z okresowych kontroli stanu technicznego budynku. Nieodpowiedni stan techniczny budynku obejmuje przede wszystkim część budynku użytkowaną prze M. P.. Ta część budynku nie była poddawana pracom remontowym oraz konserwacyjnym. Na nieodpowiedni stan techniczny wskazuje pofałdowane oraz nieszczelne pokrycie dachowe na części użytkowanej przez M. P. , ubytki cegieł kominów w części wystającej ponad pokrycie dachowe, belka więźby dachowej przy schodach podwieszona liną, schody na poddasze pozbawione barierki, elementy drewniane szczególnie nad altaną w wyniku zawilgocenia częściowo spróchniałe, ściany i sufity pomieszczeń użytkowanych przez M. P. posiadające nierówną powierzchnię i ubytki oraz brak orynnowania budynku. W trakcie postępowania skarżąca złożyła oświadczenie, że odpowiada tylko za swoją połowę budynku i nie będzie odpowiadać za zły stan techniczny połowy M. P.. Ponadto przedłożyła kserokopię postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] kwietnia 2016 r. (sygn. I Ns 30/14) w którym uznano (żądanie) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej położonej w G. przy ul. [...], stanowiącej działkę gruntu nr [...] za zasadne oraz protokół z pomiarów ochronnych obejmujący sprawdzenie instalacji elektrycznej lokalu skarżącej, stanowiący, że instalacja nadaje się do eksploatacji. Przedłożono także protokoły kominiarskie z dnia [...] lipca 2016 r., z których wynika, że nie wykonano naprawy kominów nad połacią dachową oraz nie wykonano wentylacji pomieszczenia kuchennego należącego do M. P.. Wskazując na wynikający z art. 61 Prawa budowlanego obowiązek właściciela (współwłaścicieli) obiektu budowlanego utrzymania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego oraz wynikającą z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego możliwość nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wynikających z nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, organ podniósł, że stosownie do art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, organ nadzoru budowlanego może nałożyć, w drodze postanowienia na właściciela (współwłaścicieli) obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. W złożonym zażaleniu skarżąca podniosła, że organ błędnie nałożył obowiązek wykonania ekspertyzy na nią i M. P.. Z mapy ewidencji gruntów wynika, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się dwa budynki, które mają dwa odrębne numery. W złym stanie technicznym jest jedynie budynek M. P. i tylko ona powinna być zobowiązana do przedłożenia ekspertyzy. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Kujawsko – P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. . Wskazał ponadto, że budynek ten jest obiektem zabytkowym wpisanym do ewidencji zabytków województwa kujawsko – pomorskiego i znajduje się w strefie B konserwatorskiej. Oznacza to, że wszelkie ewentualne roboty budowlane, które miałby być wykonane stosownie do opracowanej ekspertyzy technicznej winny być uzgodnione z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków w T. Delegatura w B.. Nakaz takiego uzgadniania wynika również z § 8 pkt 4 lit. f uchwały nr [...] Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi G. (Dz. Urz. Woj. Kuj-Pom., z 2012 r. poz. 1471). Wynika z powyższego, że mogą to być roboty wymagające zastosowania specjalnej technologii, dlatego zasadnym jest opracowanie ekspertyzy technicznej. Inspektor Wojewódzki podkreślił, że opracowanie ekspertyzy technicznej wraz z wynikającymi z niej wnioskami pozwoli organowi I instancji ocenić w jakim zakresie należy wydać decyzję na podstawie art. 66 Prawa budowlanego dotyczącą stanu technicznego przedmiotowego budynku. W kwestii wskazania osób na których została nałożony obowiązek określony postanowieniem organ wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w Ś. wynika, że stanowi ona współwłasność skarżącej oraz M. P.. Organ podkreślił, że po wyodrębnieniu lokalu nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali jak np. mury konstrukcyjne, kominy, dach, klatki schodowe, korytarze, pralnie suszarnie, instalacje zimnej i ciepłej wody, instalacja grzewcza, gazowa, elektryczna. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie w nieodpowiednim stanie technicznym znajdują się komin, dach, więźba dachowa na poddaszu, schody prowadzące na poddasze – które to elementy stanowią nieruchomość wspólną. Wobec tego zasadnym było nakazanie przedłożenia ekspertyzy technicznej wszystkim współwłaścicielom nieruchomości. Odnośnie wniesionego zażalenia organ podniósł, że wskazane postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o zniesieniu współwłasności jest postanowieniem wstępnym. Zniesienie współwłasności całkowite może nastąpić dopiero po wykonaniu prac adaptacyjnych zgodnie z projektem dołączonym do opinii biegłego z dnia [...] listopada 2015 r. Prace te nie zostały jeszcze wykonane. Dopóki nie nastąpi zniesienie współwłasności prawomocnym wyrokiem sądu i nie zostaną dokonane zmiany w księdze wieczystej, zasadne jest uznanie wszystkich współwłaścicieli za zobowiązanych. W skardze do sądu administracyjnego G. S. wniosła o uchylenie postanowienia Kujawsko – P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji zarzucając: - nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy budynku pomimo że stwierdzone nieprawidłowości odnoszące się do jego stanu technicznego występują w tej jego części, z której w sposób wyłączny, w wyniku podziału quod usum korzysta M. P. – drugi współwłaściciel budynku, - nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy budynku pomimo że został on wykreślony z ewidencji zabytków, na co Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w T. wskazał w piśmie z dnia [...] września 2016 r., - nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy pomimo że obecna sytuacja materialna skarżącej nie pozwala na jej sfinansowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Ponadto organ wskazał, że informację o wykreśleniu przedmiotowego budynku z rejestru zabytków powziął dopiero w dniu [...] października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego postanowienie nakładające na współwłaścicieli (w tym na skarżącą) budynku mieszkalnego położonego w G. przy ul. [...] obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego tegoż budynku. Zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Właściwe organy administracji mogą żądać informacji i dokumentów, o których mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zarówno wtedy, gdy prowadzą postępowanie administracyjne, jak i niezależnie od prowadzonego postępowania administracyjnego. Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w ustawie - Prawo budowlane, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadnić wszczęcie takiego postępowania (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1324/08 (LEX nr 1338939). Słusznie w związku z powyższym jest nawiązanie (co uczynił wprost organ I instancji) do treści art. 61 i art. 66 Prawa budowlanego. Zaznaczyć należy, że ustawa - Prawo budowlane normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Utrzymanie obiektów budowlanego opisane zostało w rozdziale 6 ustawy, w którym art. 61 stanowi, iż właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 (art. 5). Ww. przepis nakłada z mocy prawa określone w nim obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu. Natomiast art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego przewiduje, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest uzasadnione w przypadku powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, co może skutkować koniecznością wszczęcia postępowania i wydania na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego stosownego nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie nie jest sporne – a jednocześnie w sposób dostateczny wynika z samych akt sprawy, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego. Sporne jest natomiast to, czy organ skierował owo postanowienie do właściwych adresatów. W art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego wskazano kilka podmiotów, na których można nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy oceny technicznej, wymieniając m.in. właściciela obiektu budowlanego. W przypadku, gdy obiekt budowlany jest przedmiotem współwłasności obowiązek dostarczenia ekspertyzy ciąży na wszystkich współwłaścicielach niepodzielnie. Istotą współwłasności tej samej rzeczy jest bowiem to, że przysługuje ona niepodzielnie kilku osobom (art. 195 Kodeksu cywilnego). Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną (art. 200 Kodeksu cywilnego). Ponadto nakładając obowiązek wynikający z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego na współwłaścicieli, organ nie może kierować się np. wielkością udziałów we współwłasności. Rozstrzygnięcie to nie może być również uzależnione od ustalenia, który ze współwłaścicieli obiektu budowlanego przyczynił się w większym lub mniejszym stopniu do określonego stanu technicznego obiektu. Ustalenie tych okoliczności nie leży w kompetencji organów administracji publicznej, w związku z czym nie może mieć wpływu na orzeczenie wydane w trybie art. 81c. Ewentualne rozstrzyganie sporu co do stopnia zawinienia poszczególnych współwłaścicieli w kwestii niewypełnienia obowiązku dbania o właściwy stan techniczny obiektu budowlanego i dochodzenie odszkodowania z tego tytułu może być poddane ocenie właściwego sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 października 2004 r., sygn. akt SA/Sz 1673/02 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 508/12.). Brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby uznać, że organ powinien odmiennie orzekać w przypadku kiedy współwłaściciele dokonali podziału nieruchomości quoad usum. Dokonanie podziału nieruchomości, w tym znajdującego się na nim obiektu budowlanego, do korzystania nie zwalnia żadnego ze współwłaścicieli z odpowiedzialności za całość nieruchomości, w tym za należyty stan techniczny obiektu budowlanego jako całości. W kontrolowanej sprawie organ w oparciu o treść księgi wieczystej ustalił, że przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się na nieruchomości, która jest współwłasnością skarżącej oraz M. P.. Trafnie także organ ocenił, że nie doszło do podziału przedmiotowej nieruchomości, jako że wskazywane przez skarżącą postanowienie wstępne Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] kwietnia 2016 r. jest jedynie rozstrzygnięciem wydanym w trakcie toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności, a nie postanowieniem kończącym to postępowanie tj. postanowieniem, które dokonuje zniesienia współwłasności nieruchomości. Niezasadny jest zarzut braku uwzględnienia sytuacji materialnej skarżącej. Ani z treści art. 81c ust. 2 ani z treści żadnego innego przepisu Prawa budowlanego nie wynika, iż wydanie przedmiotowego postanowienia jest zależne od możliwości finansowych właściciela (współwłaściciela) obiektu budowlanego. Każdy właściciel nieruchomości czy obiektu budowlanego winien mieć na względzie, że posiadanie obiektu budowlanego wiąże się nie tylko z korzyściami wynikającymi z możliwości jego użytkowania, ale także z obowiązkiem należytego utrzymania tegoż obiektu, ku czemu konieczne jest zabezpieczenie stosownych środków pieniężnych. Nie może mieć wpływu na ocenę podniesiona dopiero w skardze okoliczność, że przedmiotowy obiekt budowlany został wykreślony z ewidencji budynków. Konieczność uzyskania ekspertyzy w przedmiotowej sprawie jest w istocie niezależna od statusu budynku jako zabytku, wiąże się przede wszystkim ze złym stanem technicznym budynku, szczegółowo opisanym przez organ. Usunięcie budynku z ewidencji zabytków może mieć jedynie ten skutek, że ze względu na zmieniony po wydaniu zaskarżonego postanowienia stan prawny wygaśnie obowiązek zawarcia w ekspertyzie określenia sposobu likwidacji stwierdzonych nieprawidłowości w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.