II SA/Bd 1482/17

WyrokWSA w Bydgoszczy2018-09-04

Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Joanna Brzezińska, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odbywanie wieloletniej kary pozbawienia wolności, połączone z ukrywaniem się przed organami ścigania, stanowi podstawę do wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, mimo jej deklarowanego zamiaru powrotu po odbyciu kary?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odbywanie wieloletniej kary pozbawienia wolności, będące konsekwencją zawinionych działań sprawcy i realizowane pod przymusem państwowym, stanowi trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego. Brak dobrowolności opuszczenia lokalu w takiej sytuacji nie jest przeszkodą do wymeldowania, a deklarowany zamiar powrotu po odbyciu kary nie wpływa na ocenę trwałości i dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu, jeśli osoba nie utrzymuje realnego kontaktu z tym miejscem.
Stan faktyczny
Prokurator złożył wniosek o wymeldowanie M. Ś. z miejsca pobytu stałego, wskazując na jego długotrwałą nieobecność spowodowaną odbywaniem kary pozbawienia wolności i ukrywaniem się przed organami ścigania. Organ I instancji odmówił wymeldowania, uznając opuszczenie miejsca pobytu za okresowe. Wojewoda uchylił tę decyzję i orzekł o wymeldowaniu, uznając, że odbywanie kary pozbawienia wolności stanowi trwałe opuszczenie miejsca pobytu. Skarżący wniósł skargę, kwestionując dobrowolność i trwałość opuszczenia miejsca zameldowania. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2018 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz R. K. kwotę [...]zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] Wójt Gminy D. na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 657, dalej powoływanej jako "uel"), w następstwie rozpatrzenia wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej B. - Północ w B. z dnia [...] czerwca 2017 r. o wymeldowanie skarżącego M. Ś. z miejsca pobytu stałego w W. ul. [...], gmina D., odmówił wymeldowania skarżącego z ww. miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie wszczęto na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej B. - Północ w B., w którym podano że z otrzymanej informacji z Komisariatu Policji w K. wynika, iż M. Ś. od co najmniej trzech lat nie przebywa pod adresem zameldowania, że odbywa karę pozbawienia wolności, ale aktualnie jest poszukiwany i ukrywa się, bowiem nie powrócił z przerwy w odbywaniu kary. Organ wskazał, że w toku postępowania skarżący nie odbierał korespondencji pod adresem zameldowania, a dwukrotnie przeprowadzona wizja lokalna wykazała, że budynek jest zamknięty, wydaje się opuszczony, brak jest domowników. Powyższe potwierdziła B. L. właścicielka posesji sąsiedniej przy ul. [...], dodając że czasem przebywają w budynku ojciec i wuj skarżącego, jak również skarżący, który obecnie jest w więzieniu i długo go nie widziała. Następnie organ wskazał, że uzyskał informację z Komisariatu Policji w K., że dnia [...] czerwca 2017 r. skarżący został zatrzymany i osadzony w Zakładzie Karnym w B. celem odbycia kary pozbawienia wolności, której koniec odbywania przypada na [...] grudnia 2025 r. Po ujęciu i osadzeniu skarżącego, skarżący poinformował organ, iż nie jest prawdą, że opuścił on dobrowolnie miejsce zameldowania, a jedynym powodem dla którego obecnie tam nie przebywa jest odbywanie kary pozbawienia wolności. Organ podkreślił, że skarżący konsekwentnie odmawiał dobrowolnego wymeldowania, stwierdzając, iż po odbyciu kary powróci do domu w W. na ul. [...]. Organ wskazał, że w toku postępowania przesłuchano w charakterze świadków matkę skarżącego - I. Ś. oraz jego siostrę - A. Ś., które zgodnie zeznały, iż skarżący posiada klucze do domu, że ma w nim swoje rzeczy osobiste, ubrania i meble, że nie przebywa pod adresem zameldowania gdyż odbywa karę pozbawienia wolności, że wcześniej przebywał też u partnerki w B. i, że po opuszczeniu Zakładu Karnego powróci do miejsca zameldowania. Organ wyjaśnił, że w sprawie przesłuchano także skarżącego, który w trakcie przesłuchania wskazał, że nie posiada kluczy do domu, że nie przebywał w miejscu stałego zameldowania, ponieważ najpierw się ukrywał przed Policją, a obecnie odbywa karę pozbawienia wolności, niemniej po zakończeniu odbywania kary zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania. W konsekwencji powyższego organ uznał, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie jest trwałe i zostało spowodowane osadzeniem z Zakładzie Karnym, wskazując przy tym, że nie odbieranie korespondencji i nie pojawianie się w miejscu stałego zameldowania w czasie ukrywania się przed Policją było logiczne i zrozumiałe. Organ stwierdził, że zarówno skarżący, jak i członkowie jego rodziny, zgodnie podali, że przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w B. skarżący zamieszkiwał w miejscu zameldowania na pobyt stały, jak i że po opuszczeniu Zakładu Karnego powróci on do miejsca zameldowania. Organ uznał zatem, że opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez skarżącego jest okresowe i trwać będzie do zakończenia odbywania kary pozbawienia wolności. Od powyższej decyzji Prokurator Prokuratury Rejonowej B. – Północ w B. wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie art. 35 uel, poprzez odmowę wymeldowania skarżącego, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, zgodnie z jego żądaniem. W uzasadnieniu odwołania Prokurator podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności potwierdza zaistnienie przesłanek z art. 35 uel, podkreślając, iż zasadniczą przesłanką wymeldowania jest ustanie pobytu w miejscu zameldowania, co następuje w wyniku odbywania kary pozbawienia wolności. Jednocześnie Prokurator podkreślił, że brak dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania w przypadku aresztowania lub pozbawienia wolności nie oznacza przeszkody w wymeldowaniu, gdyż jest to zdarzanie spowodowane i zawinione przez osobę pozbawioną wolności. Prokurator zaznaczył również, że brak orzeczenia o wymeldowaniu spowoduje utrzymanie przez wiele lat fikcji meldunkowej, tj. co najmniej do [...] grudnia 2025 r., tj. do planowanego zakończenia kary. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływanej jako "kpa") oraz art. 35 uel, uchylił zaskarżoną decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] września 2017 r. w całości i orzekł o wymeldowaniu M. Ś. z miejsca pobytu stałego w miejscowości W., ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie o wymeldowanie konieczne było poczynienia ustalenia czy skarżący opuścił fizycznie miejsce pobytu stałego, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Wojewoda podkreślił przy tym, że istotą postępowania o wymeldowanie nie jest ustalenie, czy dana osoba uprzednio zamieszkiwała pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu, ani czy chce lub nie chce definitywnie zerwać więzi z konkretnym lokalem i ma zamiar w przyszłości w nim zamieszkiwać. Organ zaznaczył, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynika iż skarżący nie mieszka w miejscu zameldowania gdyż odbywa wieloletnią karę pozbawienia wolności, że do czasu ponownego aresztowania ukrywał się on przed organami ścigania w B., że skarżący i członkowie jego rodziny wskazali, iż w czasie kiedy skarżący nie był w Zakładzie Karnym to przebywał w miejscu zameldowania oraz u partnerki w B., że przedmiotowy dom jest zamknięty, niezamieszkały, brak w nim prądu. Wojewoda posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych stwierdził, iż w sytuacji odbywania długotrwałej kary pozbawienia wolności odmowa wymeldowania osoby odbywającej taką karę stanowiłaby utrzymywanie przez wiele lat fikcji meldunkowej, co naruszałoby sens i cel oraz wiarygodność prowadzonej ewidencji ludności. Organ podkreślił, że skoro skarżący popełnił czyn za który został skazany na długoletnią karę pozbawienia wolności, a dodatkowo jeszcze ukrywał się przed organami ścigania, to tym samym oznacza to, że miał on pełną świadomość konsekwencji jakie wynikają z takiego zachowania, w tym i to, że takie postępowanie wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Podnoszony przez skarżącego zamiar powrotu po odbyciu kary pozbawienia wolności do miejsca zameldowania, stanowi zaś zdarzenie przyszłe i niepewne, które nie zmienia faktu, że skarżący w miejscu tym fizycznie nie przebywa. Ponadto organ podkreślił, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, zatem nie rozstrzyga o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Wojewoda stwierdził, że po odbyciu kary pozbawienia wolności nie będzie przeszkód, aby skarżący po obyciu kary pozbawienia wolności, w sytuacji powrotu i zamieszkania w domu pod spornym adresem, dokonał w nim stosownego zameldowania. Podsumowując Wojewoda stwierdził, że skoro skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i przez najbliższe osiem lat nie będzie realizował pod tym adresem przesłanek z art. 25 uel, to w celu zachowania zgodności stanu faktycznego z zapisami widniejącymi w rejestrach państwowych, zasadnym i słusznym jest orzeczenie o jego wymeldowaniu w drodze decyzji administracyjnej. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wskazał, iż wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej B. - Północ w B. o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego był bezprawny. Podkreślił, że twierdzenie, iż jego adres zameldowania stanowi fikcję meldunkową jest kłamstwem Prokuratora, co potwierdziła sąsiadka B. L., która wskazała że skarżący czasem przebywa w domu ojca i, że nie przebywa on w nim gdy odbywa karę pozbawienia wolności. Skarżący zaznaczył, że karę pozbawienia wolności odbywa od 2014 r. Tym samym dobrowolnie nie opuścił on miejsca zameldowania. Wyjaśnił, że przerwę odbywaniu karu pozbawienia wolności otrzymał na pomoc siostrze, która zamieszkuje w miejscowości T., a nie na przebywanie w miejscu zameldowania. Skarżący podkreślił, że opuszczenie miejsca zameldowania nie było celowe i trwale. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017 r., poz. 657). Zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 4 uel zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Przytoczony przepis art. 35 uel obliguje organ do decyzyjnego rozstrzygania w sytuacji stwierdzenia zaniedbania przez określoną osobę wykonania obowiązku meldunkowego, który w takim wypadku polega na obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia (art. 33 ust. 1 uel). Warunkiem ingerencji organu w trybie i na zasadach unormowanych omawianym przepisem jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 uel, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. uel, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Analizując przesłankę opuszczenie miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 35 uel, wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego zameldowania na pobyt stały, należy wskazać, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, mającym jednak zastosowanie także w aktualnym stanie prawnym utrwalony został pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w miejscu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia miejsca pobytu stałego rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt Il OSK 302/05 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ cbo/query). Zatem organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są ocenić czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się to miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, jako będące wynikiem woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały. Należy podkreślić, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się, w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, sytuację w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję (wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt Il OSK 127/05; wyrok WSA w Opolu z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt Il SA/Op 31/08; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt Il SA/Bd 613/11 – dostępne na stronie http:// orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/ query). Jednocześnie należy wskazać, iż w niektórych sprawach, z uwagi na okoliczności nietypowe, cecha dobrowolności przy opuszczeniu lokalu zastępowana jest przez stwierdzenie przymusowego opuszczenia lokalu, gdy przymus ten oparty jest na prawie, a jednocześnie wyłączone są legalne możliwości powrotu do lokalu np. wykonanie wyroku eksmisyjnego czy pobyt w zakładzie karnym (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt. Il SA/Po 159/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1313/13 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym w art. 35 uel, to zatem także opuszczenie pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy Państwa. Żadne racje nie przemawiają za tym, aby przyjąć odmienną wykładnię, w tym polegająca na przyjęciu, że w razie opuszczenia miejsca stałego pobytu w wyniku przymusu państwowego można uznać, iż opuszczenie nastąpiło dopiero wtedy, gdy osoba zainteresowana z tym się zgodzi. Taka wykładnia doprowadziłaby do utrzymywania się rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy a stanem zapisanym w ewidencji. Istota przymusu państwowego polega na tym, że jest on stosowany w przypadku oporu, a więc w przypadku gdy brak jest zgody na opuszczenie miejsca pobytu. W sytuacji więc zawinionego wywołania zdarzenia skutkującego opuszczeniem lokalu - a za taki niewątpliwie należy uznać skazanie na karę pozbawienia wolności - brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt Il OSK 1593/17 – dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Sąd w pełni podziela tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartą w wyroku tego Sądu z dnia 6 grudnia 2017 r. o sygn. akt II OSK 551/17 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), że: "Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła winna być badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Ocena, czy dobrowolność owa wystąpiła, pozbawiona jest natomiast uzasadnienia, jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych osób, lecz wskutek własnych bezprawnych działań została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest konsekwencją wywołanego przez jej działania aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności". W tym stanie rzeczy należy również podzielić pogląd, że wieloletnia kara pozbawienia wolności wyczerpuje znamiona trwałości opuszczenia miejsca zameldowania. W sytuacji długotrwałego odbywania kary pozbawienia wolności, stanowiącej efekt niezgodnego z prawem postępowania, skutkującego koniecznością odizolowania sprawcy od społeczeństwa w zakładzie karnym, brak jest uzasadnienia do utrzymywania w rejestrze danych, które są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, do utrzymywania fikcji pobytu w miejscu zameldowania osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa i przez wiele lat nie będzie mogła tam przebywać (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt Il OSK 1593/17; wyrok NSA z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt Il OSK 1976/11 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/ query). Z powyższego wynika, że odbywanie wieloletniej kary pozbawienia wolności co do zasady wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Opuszczenie miejsca zameldowania jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Brak w takiej sytuacji dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, jak wykazano, nie jest przeszkodą do wymeldowania, gdyż realizowane jest pod przymusem upoważnionych do tego organów Państwa. Natomiast wieloletnia kara pozbawienia wolności stanowi o trwałości opuszczenia miejsca zameldowania. Nie jest jednak wykluczone, że osoba pozbawiona wolności utrzymuje taki kontakt z miejscem, w którym jest zameldowana na pobyt stały, że nie można przyjąć domniemania trwałego opuszczenia miejsca zameldowania. Utrzymywanie tego kontaktu powinno przybrać takie formy zachowania się, jak: pokrywanie opłat związanych z utrzymaniem lokalu, podejmowanie działań mających na celu zapewnienie utrzymywania lokalu w niezbędnym porządku, czy stanie technicznym, podejmowanie starań o utrzymanie lub uzyskanie tytułu do posiadania lokalu, uzewnętrznianie woli powrotu do lokalu. Bez tego rodzaju zachowań nie można przyjąć, że osoba nie opuściła miejsca pobytu stałego (wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2556/12 – dostępny na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl/cbo/query). Dokonując oceny niniejszej sprawy w świetle przytoczonych przepisów prawnych oraz wskazanych wyżej kryteriów oceny zawartych w nich przesłanek wymeldowania obywatela polskiego z miejsca pobytu stałego, należy wskazać, iż Wojewoda prawidłowo przyjął, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wymeldowania M. Ś. z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały pod adresem W. , ul. [...], a rozstrzygnięcie organu II instancji oparte zostało na właściwie zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym. W sprawie wniosek o wymeldowanie złożył Prokurator działając na mocy art. 182 kpa, który stanowi, iż Prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Zatem argument strony skarżącej o bezprawności działania Prokuratora jest oczywiście bezpodstawny. Organ prawidłowo więc wszczął postępowanie oraz przeprowadził postępowanie dowodowe - dwukrotnie wizję lokalną, przesłuchanie świadków i skarżącego. Wizja lokalna z dnia [...] czerwca i [...] lipca 2017 r. wykazała, że budynek przy ul. [...] w W. jest zamknięty, że brak w nim oznak zamieszkania, wydaje się opuszczony, wokół domu panuje nieporządek, a posesja zarośnięta jest chwastami. Z informacji pozyskanych w trakcie wizji lokalnej od B. L. (zamieszkałej przy ul. [...]) wprost wynika, że w budynku nie ma prądu, że jest on niezamieszkały, a jedynie czasem przebywa w nim ojciec i wuj skarżącego oraz skarżący, z tym że B. L. podała, że nie widziała skarżącego od dłuższego czasu, z tego co wie teraz jest on w więzieniu. Z zeznań świadków - I. Ś. oraz A. Ś. (matki i siostry skarżącego) również wynika, że skarżący nie przebywa pod adresem zameldowania. I. Ś. i A. Ś. zgodnie zeznały, że przyczyną tego jest pobyt skarżącego w Zakładzie Karnym, ale że po odbyciu kary powróci on do miejsca zameldowania. Taki też zamiar wyraził skarżący. Jednocześnie jednak świadek I. Ś. oraz sam skarżący podczas przesłuchania zeznali, że skarżący mieszka i koncentruje swoje życie osobiste, gdy nie przebywa w Zakładzie Karnym, u partnerki w B. oraz w miejscu zameldowania. Skarżący zeznał również, że aktualnie nie finansuje i nie utrzymuje budynku pod spornym adresem, a czyni to gdy tam mieszka. Wskazał też, że nie posiada kluczy, a w domu pozostały jego rzezy osobiste, ubrania i meble. Na podstawie informacji pozyskanych z Policji organy obu instancji ustaliły, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności do [...] grudnia 2025 r. Skarżący nie zakwestionował tej okoliczności, a w skardze wskazał, że karę pozbawienia wolności odbywa od 2014 r. oraz, że przerwę w odbywaniu karu pozbawienia wolności otrzymał na pomoc siostrze, która zamieszkuje w miejscowości T., a nie na przebywanie w miejscu zameldowania. Skarżący zeznał również, że podczas ukrywania się przed kontynuowaniem odbywania kary pozbawienia wolności po otrzymanej przerwie, przebywał w B.. Z powyższych okoliczności, zdaniem Sądu, wynika że skarżący od 2014 r. odbywa karę pozbawienia wolności i, że koniec kary pozbawienia wolności przypada na [...] grudnia 2025 r., co oznacza że w tym czasie nie przebywa on w W. na ul. [...]. Także w czasie odbywania przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności oraz w czasie ukrywania się po upływie tej przerwy, skarżący nie przebywał w miejscu zameldowania (jak sam zeznał w czasie ukrywania się przebywał w B., natomiast przerwy w odbywaniu kary nie uzyskał na przebywanie w miejscu zameldowania, lecz na pomoc siostrze). Do opuszczenia miejsca zameldowania doszło na skutek orzeczenia kary pozbawienia wolności, a więc na podstawie wykonania prawem nakazanych czynności, realizacji prawomocnego wyroku skazującego. Istotne jest także, że skarżący podczas pobytu w Zakładzie Karnym (jak też odbywania przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności i ukrywania się przed wymiarem sprawiedliwości, a więc w czasie kiedy nie przebywał w miejscu zameldowania), jak sam zeznał, a co potwierdziły zeznania świadków I. Ś. i A. Ś., nie finansuje i nie utrzymuje budynku w którym jest zameldowany. Skarżący również nie podejmuje działań mających na celu utrzymanie budynku w odpowiednim stanie i porządku, o czym świadczy wygląd posesji stwierdzony w czasie wizji lokalnych. Wskazane okoliczności, zdaniem Sądu, nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego we wskazanym wyżej rozumieniu. Bezspornie skarżący nie przebywa fizycznie w miejscu zameldowania, gdyż obecnym miejscem pobytu skarżącego jest Zakład Karny i taki stan rzeczy będzie aktualny jeszcze przez wiele kolejnych lat, aż do [...] grudnia 2025 r. Nie budzi też wątpliwości, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nastąpiło na skutek orzeczenia kary pozbawienia wolności, jako następstwo zawinionych, bezprawnych działań skarżącego, i tym samym realizowane było pod przymusem upoważnionych organów Państwa, co jest równoważne z dobrowolnym opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Wieloletnia kara pozbawienia wolności orzeczona względem skarżącego wyczerpuje znamiona trwałości, a brak jest przesłanek do uznania, że skarżący utrzymuje taki kontakt z miejscem zameldowania, że nie można domniemywać trwałego opuszczenia miejsca zameldowania (skarżący w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym nie utrzymuje i nie opłaca budynku, nie dba o utrzymanie w nim porządku, nie uzewnętrznia woli powrotu do niego, a samo pozostawienie rzeczy osobistych i mebli w budynku w sytuacji przebywania w Zakładzie Karnym nie może stanowić o utrzymywaniu realnego kontaktu z miejscem zameldowania). Należy również zauważyć, że skarżący w czasie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności nie przebywał w miejscu zameldowania (co wynika z jego zeznań w ramach, których stwierdził, że przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności nie uzyskał na przebywanie w miejscu zameldowania, lecz na pomoc siostrze, która mieszka w miejscowości T.), i że taka sytuacja miała też miejsce w trakcie ukrywania się przed organami ścigania (skarżący zeznał, że przebywał w tym czasie w B.). Ponadto należy mieć też na uwadze, że skarżący sam stwierdził, że gdy nie przebywał w Zakładzie Karnym to mieszkał i koncentrował swoje życie osobiste również u partnerki w B.. Ustalenia te są wystarczające do przyjęcia, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji zaszły okoliczności, objęte przepisem art. 35 uel, dające podstawę do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego. Zasadnie więc organ odwoławczy przyjął, że w realiach rozpoznawanej sprawy nastąpiło opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu (domu ojca skarżącego), bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu stałego było zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Skarżący dopuszczając się czynu zagrożonego sankcją kara, ukrywając się dodatkowo przed organami wymiaru sprawiedliwości po upływie przerwy o odbywaniu kary pozbawienia wolności, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony Państwa. W tym też przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez sprawcę miejsca dotychczasowego pobytu, a sam zamiar powrotu do miejsca stałego pobytu, w okolicznościach sprawy, jak wykazano, nie mógł i nie może mieć wpływu na ocenę trwałości i dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu. W tych warunkach całkowicie zasadne było również żądanie Prokuratury wydania decyzji o wymeldowaniu M. Ś. z miejsca stałego pobytu, jako likwidacji fikcji meldunkowej. Podkreślić należy, że ewidencja ludności służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Wynika to wprost z art. 28 ust. 4 uel, zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Mechanizm wymeldowania polega natomiast na usunięciu z ewidencji informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy. Do takiej sytuacji w niniejszej sprawie doszło. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter czysto ewidencyjny, i w żaden sposób nie rozstrzyga o prawie do lokalu lub nieruchomości. Nie stanowi też przeszkody do ponownego zameldowania się w przedmiotowym budynku przez skarżącego po opuszczeniu Zakładu Karnego, w sytuacji spełnienia warunków ustawowych do dokonania w tym miejscu zameldowania na pobyt stały. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż Prokuratura miała prawo wystąpić z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego na mocy art. 182 kpa, natomiast organ odwoławczy, jak wykazano, zgodnie z art. 35 uel dokonał wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego. Zaznaczyć przy tym należy, iż działania Prokuratury były następstwem poszukiwania skarżącego pod spornym adresem zameldowania, w czasie gdy nie powrócił on w terminie do Zakładu Karnego po wykorzystaniu przerwy w odbywaniu kary. Uwzględniając zatem wszystkie wskazane powyżej argumenty, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącego wystąpiły przesłanki określone w art. 35 uel, uzasadniające wymeldowanie go z dotychczasowego miejsca pobyt stałego. Prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy sprawy jednoznacznie bowiem potwierdził, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego oraz nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, co uzasadniało ingerencję organu w sprawie wymeldowania skarżącego ze spornego budynku. Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego złożone w pismach z dnia [...] kwietnia 2018 r., [...] maja 2018 r. i [...] lipca 2018 r., gdyż z art. 106 § 3 ppsa wynika, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, a poza tym koniecznym jest aby przeprowadzenie określonych dowodów było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, tymczasem złożone przez skarżącego wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla oceny czy w sprawie spełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w art. 35 uel, które to przesłanki należy odnieść tylko i wyłącznie do sytuacji skarżącego, a nie innych osób, które były lub mogły być wymeldowane z miejsca pobytu stałego z inicjatywy Prokuratora czy na podstawie decyzji Wojewody. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1715).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło