II SA/Bd 1489/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. skierowanym do Urzędu M. T. (Wydział Architektury i Budownictwa) skarżąca A. W., w związku z wydaniem pozwolenia na budowę dotyczącego inwestycji pn. "[...]", zwróciła się o zwrot dokumentów skarżącej, tj. warunków i uzgodnień uzyskanych do dnia [...] czerwca 2017 r. (tj. do dnia podpisania umowy pomiędzy Gminą, a J. W., prowadzącym firmę "T."), zawartych w egzemplarzach archiwalnych projektów dot. ww. inwestycji (sporządzonych przez skarżącą), które następnie po ich przegrzaniu przez Gminę J. W., zastały zawartych w projekcie J. W.. Skarżąca podniosła, że nie otrzymała zapłaty za uzyskane przez nią warunki i uzgodnienia, z których Gmina korzysta do dziś i których jej nie zwróciła, natomiast przekazała je wraz ze stworzonym przez skarżącą projektem wielobranżowym rozbudowy i przebudowy żłobka nr [...] J. W.. Podniosła przy tym, że zarówno organ, jak i J. W. nie posiadają zgody na kopiowanie ww. dokumentów oraz praw do korzystania z nich. Jednocześnie zawiadomiła o uzasadnionym podejrzeniu dopuszczenia się naruszenia obowiązujących przepisów prawa o ochronie praw autorskich i fałszywym oświadczeniu projektanta o wykonaniu projektu Żłobka nr [...]. Do wniosku załączyła ponadto opinię biegłego - sporządzoną na potrzeby postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w T. z powództwa Gminy M. przeciwko skarżącej w sprawie o zapłatę - który ocenił zakres podobieństw między dokumentacją projektową dotyczącą Żłobka nr [...] sporządzoną przez skarżącą oraz przez J. W.. Po rozpoznaniu ww. wniosku, Prezydent M. T. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. [...], działając w oparciu o art. 66 § 3 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej powoływanej jako "kpa") zwrócił wnoszącej A. W. podanie z dnia [...] czerwca 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu M. T., wykonujący zadania organu administracji architektoniczno-budowlanej, nie był i nie jest stroną żadnej umowy cywilnoprawnej zawartej ze skarżącą, nie posiada żadnych kompetencji do rozstrzygania sporów na tym tle, ani też nie jest właściwy w kwestii praw autorskich, a właściwy we wszystkich tych sprawach jest sąd cywilny. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie, podnosząc że art. 66 § 3 kpa nie ma zastosowania w sprawie oraz że jej wniosek dotyczy rzeczy materialnych przechowywanych przez Prezydenta w projekcie budowlanym J. W. i bezprawnie przywłaszczonych przy czynnym udziale urzędników. Wskazała również, że opracowane przez nią dokumenty stanowiły podstawę wydania decyzji o pozwoleniu na budowę ww. inwestycji dot. rozbudowy i przebudowy żłobków, że w zatwierdzonych przez Prezydenta projektach budowlanych znajduje się projektant, który nie złożył oświadczenia o poprawnym wykonaniu projektu oraz że projekt budowlany żłobka nr [...] jest potwierdzonym plagiatem. Podniosła, że zaniechanie przez organ zwrotu dokumentów i wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie anulowania decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji oraz zwrot wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r. wraz z załącznikami i niezastosowanie art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego, może potwierdzić konflikt interesów Prezydenta w sprawie. Po rozpoznaniu ww. zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał w szczególności, że zgłaszane przez skarżącą żądania - dotyczące sprawy o zapłatę oraz sprawy z zakresu ochrony własności intelektualnej - leżą we właściwości sądów powszechnych, ponieważ mieszczą się w zakresie spraw cywilnych. Powyższe postanowienie skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie postanowień i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 11, art. 107 § 2 i § 3 kpa, polegające w szczególności na nieuwzględnieniu jej interesu faktycznego i prawnego poprzez pominięcie jej prawa własności oraz niepełnych ustaleniach faktycznych w toku postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że posiadała umowę z Prezydentem na wykonanie wszystkich warunków i uzgodnień rozbudowy żłobków, więc po rozwiązaniu umowy, jego obowiązkiem jest zwrot wszystkich dokumentów. Wskazała również, że wniosek skierowany do Prezydenta jest tożsamy z poprzednio już złożonym przez nią wnioskiem, który został częściowo zrealizowany. Podniosła też, że w przedmiotowych warunkach i uzgodnieniach znajduje się projektant inż. M. P., który nie jest ujęty jako projektant w decyzjach o pozwoleniu na budowę, jednak znajdując się w projektach mimowolnie stał się za ten projekt współodpowiedzialny. Zwrot wnioskowanych dokumentów zwolni go natomiast z odpowiedzialności. W ocenie skarżącej zwrot przywłaszczonych dokumentów jest czynnością administracyjną, którą Prezydent powinien wykonać, ponieważ nie ma żadnego prawa do dysponowania dokumentami o które wnioskuje skarżąca. Wskazała również, że zna swoje prawa w zakresie wniesienia do sądu cywilnego sprawy w zakresie odszkodowania za bezumowne korzystanie lub wykorzystanie dokumentów, jednak to do niej należy decyzja czy z tego prawa skorzysta. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 poz. 329) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022 poz. 329) doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że postanowienie to nie narusza obowiązującego prawa. Stosownie do art. 66 § 3 kpa – stanowiącego materialnoprawna podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć - jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Na tle ww. przepisu przyjmuje się, że organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 kpa i zwrócić podanie wnioskodawcy, musi stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych bądź sprawą, do której przepisy Kodeksu postępowania cywilnego ("kpc") stosuje się z mocy ustaw szczególnych (wyrok NSA z 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1466/10; LEX nr 964676). Przy czym jak wskazuje się w piśmiennictwie, "nie chodzi tu jednak o wskazanie konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowi podstawę rozstrzygnięcia oznaczonego stosunku prawnego (procesowego) spornego bądź niespornego (podstawa prawna może podlegać modyfikacji), lecz o oznaczenie rodzaju sprawy objętej "drogą postępowania przed sądem powszechnym" (problem dopuszczalności drogi sądowej), np. wskazania, że jest to sprawa cywilna w rozumieniu art. 1 kPC (sprawa ze stosunku z zakresu prawa cywilnego...)" (G. Łaszczyca, Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012). Należy jednocześnie zauważyć, że "przepisy Konstytucji przewidują domniemanie właściwości na rzecz sądów powszechnych we wszystkich sprawach wymagających rozstrzygnięcia sporu mającego oparcie w prawie (art. 45 ust. 1 Konstytucji), jeśli tylko nie zostały one objęte właściwością innych sądów, nawet jeśli nie są to spory w sprawach cywilnych w rozumieniu art. 1 kpd. Wystarczy zatem, że poszukujący ochrony prawnej powoła się na potrzebę ochrony jego konstytucyjnych praw i wolności oraz brak możliwości jej uzyskania w postępowaniu przed innymi organami. Takie stanowisko legło u podstaw poglądu, że zwrot podania na podstawie art. 66 § 3 może nastąpić również w sytuacji, gdy żądanie podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny w oparciu o domniemanie wynikające z art. 45 ust. 1 oraz art. 177 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji" (M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 66). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela to stanowisko i przyjmuje, że skoro przepisy prawa administracyjnego nie przewidują właściwości organu administracji do rozpoznania sporu, o którym mowa we wniosku skarżącej (dotyczącego zwrotu wykonawcy przez zlecającego w następstwie rozwiązania umowy dokumentów stanowiących elementy projektu budowlanego oraz naruszenia praw autorskich), a spór ten istnieje między dwoma odrębnymi podmiotami, korzystającymi ze zdolności prawnej, to właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu jest sąd powszechny. W tym miejscu można jeszcze tylko dodać, że "Stwierdzenie braku właściwości jakiegokolwiek organu administracji prowadzi zatem do konieczności zwrócenia wnioskodawcy złożonego podania, ponieważ dotyczy ono sprawy cywilnej i w sprawie takiej jest właściwy sąd powszechny. O właściwości sądu powszechnego w rozumieniu § 3 art. 66 kpa należy mówić również wówczas, gdy stan sprawy nie upoważnia jeszcze do wniesienia powództwa do sądu. Autor zwracanego podania może być zobowiązany przed wszczęciem postępowania sądowego do dokonania określonych czynności i nie będzie mógł wnieść powództwa do sądu bezpośrednio po zwróceniu mu podania przez organ administracji" (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 66). Organ administracji zwracający podanie w trybie art. 66 § 3 kpa nie ma zatem obowiązku wskazywania szczegółowej podstawy prawnej ewentualnego roszczenia przed sądem powszechnym ani trybu dochodzenia tego roszczenia. Wystarczające jest uznanie, że nie jest właściwy w sprawie i że właściwym do jej rozpoznania – choćby na podstawie domniemania sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy powszechne – właściwy jest sąd powszechny. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, organy obu instancji prawidłowo uznały więc, że zgłoszone przez skarżącą żądania nie mogą zostać rozpoznane przez organy administracji publicznej, gdyż wbrew stanowisku skarżącej, właściwym dla ich rozpatrzenia jest sąd powszechny. Istotnym jest bowiem, że jak wynika ze złożonego w sprawie wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r. roszczenia sformułowane na gruncie tego wniosku – dotyczące zwrotu dokumentacji stanowiącej część projektu budowlanego, obejmującej w szczególności warunki i uzgodnienia oraz zarzutu naruszenia przepisów prawa o ochronie praw autorskich - wynikają z umowy cywilnoprawnej na wykonanie rozbudowy żłobków, zawartej pomiędzy skarżącą, a Gminą. Tym samym, stwierdzić należy, że wszelkie kwestie związane z niewywiązaniem się ze zobowiązań wynikających z zawartej, a następnie rozwiązanej umowy oraz z naruszeniem warunków wynikających z tejże umowy zawartej pomiędzy ww. podmiotami nie podlegają kognicji organów administracji publicznej. Właściwym do rozpoznania tego rodzaju spraw (dotyczących wzajemnych rozliczeń w związku z zawartą, a następnie rozwiązaną umową, zwrotu wykonawcy umowy dokumentów sporządzonych w związku z tą umową, odszkodowań i innych należność wynikających z tej umowy, a także ochrony praw autorskich) jest bowiem sąd powszechny, do którego kompetencji należy rozpoznawanie spraw cywilnych, m.in. z zakresu prawa cywilnego (art. 1 kpc). Stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi reguluje zaś Kodeks cywilny (K.c.). W księdze trzeciej tego kodeksu uregulowane są sprawy dotyczące zobowiązań w tym odszkodowań, o których mowa w art. 417 i nast. K.c. Ponadto, wskazać należy, że brak jest przepisu prawa materialnego administracyjnego, który upoważniałby organy do uwzględnienia, w drodze decyzji czy czynności administracyjnej, przedmiotowych roszczeń i żądań skarżącej, wynikających z umowy zawartej pomiędzy dwoma różnorzędnymi podmiotami – w tym przypadku pomiędzy skarżącą jako projektantem, a Gminą jako zlecającym wykonanie na jej rzecz określonego projektu. Sprawy te, jak już wykazano powyżej, regulują bowiem wyłącznie przepisy Kodeksu cywilnego. Nadmienić należy także, że rolą organów administracji architektoniczno-budowlanej, orzekających w sprawach dotyczących udzielenia pozwolenia na budowę jest obiektywna ocena przedłożonej dokumentacji pod względem jej legalności oraz zgodności z poszczególnymi wymogami Prawa budowlanego. Nie jest zaś rolą tych organów rozstrzyganie sporów dotyczących tej dokumentacji, a wynikających z zawartej umowy pomiędzy zainteresowanymi podmiotami o sporządzenie tej dokumentacji. Nie ma zatem podstaw do tego, aby skarżąca mogła się domagać od organów administracji architektoniczno-budowlanej zwrotu przedmiotowej dokumentacji - jako mającej stanowić własność skarżącej, która została bezprawnie wykorzystanej w projekcie budowalnym sporządzonym przez inny podmiot - w drodze czynności administracyjnej lub decyzji czy też podjęcia działań w zakresie weryfikacji kwestii naruszenia praw autorskich. Na marginesie należy podkreślić, że skarżąca nie jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, którego dotyczy sporna dokumentacja projektowa, a nie jest wskazana jako podmiot sporządzający projekt budowalny objęty tym pozwalaniem na budowę. W realiach kontrolowanej sprawy dokonany przez organy zwrot podania byłby niemożliwy wyłącznie, gdyby w tej sprawie sąd powszechny uznał się już za niewłaściwy (art. 66 § 4 kpa). Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnego dowodu ani twierdzenia na taką okoliczność. Dlatego też, jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazane żądania skarżącej należy ocenić jako mające charakter cywilnoprawny i podlegające tym samym kognicji sądu powszechnego. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził również, aby przy wydaniu zaskarżonego postanowienia dopuszczono się innych uchybień, które uzasadniałyby jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności. W zaistniałym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.