II SA/Bd 1548/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-05-05
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Grzegorz Saniewski, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli w tym okresie wnioskodawca pobierał już specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzja o jego przyznaniu została uchylona dopiero w późniejszym terminie?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane za okres, w którym wnioskodawca pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, nawet jeśli wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony wcześniej. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje dopiero od dnia uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, ponieważ do tego momentu istnieje negatywna przesłanka materialnoprawna wykluczająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie wnioskując o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki dotyczącej momentu powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne, jednakże od daty uchylenia decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym, a nie od miesiąca złożenia wniosku. Skarżąca wniosła skargę, domagając się przyznania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy B., po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej H. S. z dnia [...] kwietnia 2021 r. (wpływ do organu: [...] kwietnia 2021 r.), odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką C. G. z uwagi na niespełnienie w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub "uśr"), wskazując, iż zgodnie z treścią orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego we [...] (nr akt [...]) z dnia [...].01.2020 r., którym legitymuje się matka skarżącej, nie da się ustalić daty powstania u niej niepełnosprawności. Organ wskazał jednocześnie, na oświadczenie skarżącej z dnia [...] lipca 2021 r., w którym wniosła ona m.in. o uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy, tylko w przypadku ustalenia spełnienia przez nią wszystkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zważył, że skoro skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia, to decyzja na mocy której ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może zostać uchylona.
W następstwie rozpatrzenia odwołania skarżącej od powyższej decyzji, w którym skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b uśr poprzez jego zastosowanie w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we [...] decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] września 2021 r. na czas nieokreślony, w tym: od dnia [...] września 2021 r. do dnia [...] września 2021 r. w kwocie [...]zł, od dnia [...] października 2021 r. na czas nieokreślony w kwocie [...]zł miesięcznie. SKO nie podzieliło stanowiska organu I instancji o zaistnieniu w sprawie podstawy do odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 17 ust. 1b uśr, podnosząc że przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności (wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13) i, że w związku z tym zawarte w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności i wobec tego kryterium to w stosunku do opiekunów osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później należy pominąć. Jednocześnie SKO stwierdziło, że przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia w sprawie nie mogła być również okoliczność nabycia przez skarżącą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżąca, oświadczyła bowiem, że na podstawie art. 27 ust. 5 uśr dokonuje wyboru świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz w oparciu o art. 155 kpa wnosi o uchylenie decyzji ustalającej jej prawo do ww. zasiłku ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. na [...] marca 2021 r. Ponadto w piśmie z dnia [...] września 2021 r., na wezwanie organu, skarżąca złożyła wyraźne oświadczenie, że wyraża zgodę na uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., a pismo to potraktowane zostało jako wniosek złożony w trybie art. 155 kpa i przekazane do rozpatrzenia. W konsekwencji ostateczną decyzją z dnia [...] września 2021 r. znak: [...] Wójt Gminy B. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. Z uwagi zatem na skuteczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w dniu [...] września 2021 r., zdaniem SKO, dopiero od tego dnia skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego, jak wskazał organ odwoławczy, skoro dopiero z dniem [...] września 2021 r. zostało uchylone prawo skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, który strona pobierała przez cały czas, brak było w sprawie podstaw do ustalenia i pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie (tj. od kwietnia 2021 r.), w sytuacji gdy do dnia [...] września 2021 r. przysługiwało jej prawo do świadczenia konkurencyjnego (specjalnego zasiłku opiekuńczego).
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zaskarżając ją w części w jakiej nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie (od kwietnia 2021 r.) do dnia [...] września 2021 r., tj. w zakresie ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w ww. zakresie oraz zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu wydanym w niniejszej sprawie. Zarzuciła przy tym naruszenie przepisu art. 24 ust. 2 uśr poprzez jego niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy i w konsekwencji odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] września 2021 r., pomimo złożenia wniosku spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy w dniu [...] kwietnia 2021 r. W treści skargi skarżąca podkreśliła, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dokonała jednocześnie wyboru świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 uśr, zaznaczając przy tym, że wnosi o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W jej ocenie przedmiotowe świadczenie winno być zatem przyznane od pierwszego dnia miesiąca w którym złożyła wniosek o jego przyznanie wraz z oświadczeniem o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego i wnioskiem o rezygnacji z pobieranego dotychczas zasiłku. Jak wskazała bowiem, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, sam fakt, że w danym okresie przyznano wcześniej stronie specjalny zasiłek opiekuńczy (a nawet pobrano) nie wyklucza bowiem przyznania jej następnie na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres, zwłaszcza gdy strona deklaruje wybór świadczenia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i podnosząc, że kwestie ustalenia prawa do świadczenia począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, należy rozumieć w ten sposób, że przyznanie świadczenia następuje o ile spełnione są warunki materialnoprawne przyznania tego świadczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Istotę sporu w niniejszej sprawie, w następstwie decyzji reformatoryjnej SKO, stanowiła wyłącznie kwestia daty początkowej, od której należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca zakwestionowała bowiem legalność przyznania jej przez SKO wnioskowanego świadczenia od daty uchylenia decyzji ustalającej dla strony prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. od dnia [...] września 2021 r., domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. od dnia [...] kwietnia 2021 r.
Wobec powyższego odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii, tj. możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia (od dnia [...] kwietnia 2021 r.), a więc za okres w którym obowiązywała decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. ustalająca na rzecz skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podnieść należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosowanie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast w myśl art. 27 ust. 5 uśr, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. [...] kwietnia 2021 r. (data wpływu wniosku do organu), pobierała ona na mocy decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] listopada 2020 r. specjalny zasiłek opiekuńczy.
Nie ulega również wątpliwości, że przepis art. 24 ust. 2 uśr stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Co do zasady więc wniosek skarżącej złożony w dniu [...] kwietnia 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien skutkować przyznaniem pomocy począwszy od miesiąca złożenia wniosku, tj. od [...] kwietnia 2021 r., na co powołuje się skarżąca w złożonej skardze. Stan taki nie mógł mieć jednak miejsca w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Nie można pominąć tego, że okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy wymusiły zastosowanie przez SKO w pierwszej kolejności ograniczenia ustawowego wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne istniała bowiem negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, spowodowana ustalonym dla skarżącej prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stanowi o tym wprost art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Ustawodawca przewidział jednak sytuację dotyczącą zbiegu tych świadczeń w art. 27 ust. 5 uśr, dając stronie możliwość swobodnego wyboru jednego z nich.
Z treści przywołanych unormowań wynika, że nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Treść normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr. Wykładnia systemowa ww. przepisów jest zatem jasna i jednoznaczna w treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, funkcjonującą w tym okresie w obrocie prawnym. Dopiero uchylenie lub zmiana, decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, pozwala na przyznanie świadczenia nowo wybranego w miejsce poprzednio pobieranego świadczenia.
Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w zw. z art. 27 ust. 5 uśr należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 uśr. Przepis art. 24 ust. 2 uśr stosuje się, gdy wnioskodawca spełnia materialnoprawne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tymczasem w przypadku skarżącej w miesiącu złożenia wniosku występowała negatywna przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Skoro w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w zw. z art. 27 ust. 5 uśr nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do warunkowej deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji (uchylenie, zmiana). Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
Z powyższego wynika, że dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca, jak podkreślono, przewidział w przepisie art. 27 ust. 5 uśr, możliwość swobodnego wyboru jednego z wymienionych w nim świadczeń. Organ w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych nie działa z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek strony. W sprawie skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniosek aby uchylić na podstawie art. 155 kpa decyzję przyznającą jej specjalny zasiłek opiekuńczy na końcowym etapie postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, po ustaleniu spełnienia przez nią wszelkich pozostałych przesłanek, domagając się przy tym niewstrzymywanie wypłacania specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie procedowania. W toku postępowania administracyjnego skarżąca osobiście, pismem z dnia [...] lipca 2021 r., zwróciła się do organu o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy tylko w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie pełnomocnik skarżącej, na wezwanie SKO o złożenie jednoznacznego i wyraźnego oświadczanie co do zgody na uchylenie w trybie art. 155 kpa decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, przedłożył pismo z dnia [...] września 2021 r., w którym wskazał, że ponownie na podstawie art. 155 kpa wnosi o uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy "ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. na [...] marca 2021 r.". W konsekwencji powyższego, na etapie postępowania odwoławczego, decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] września 2021 r. została uchylona decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. W decyzji uchylającej nie określono jakiejkolwiek daty wstecznej uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. Wskazana decyzja uchylająca wywołuje zatem skutki ex nunc (tj. na przyszłość). Co istotne decyzji z dnia [...] września 2021 r. skarżąca nie zakwestionowała. Oznacza to, że w sprawie mamy do czynienia z uchyleniem decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., a więc z eliminacją przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b uśr, dopiero od dnia [...] września 2021 r., a nie w miesiącu złożenia wniosku. Dlatego też od dnia [...] września 2021 r., a więc od najwcześniejszego możliwego terminu SKO przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie. Wobec bowiem posiadania przez skarżącą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia [...] września 2021 r., nie była ona do tego momentu uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.
W związku z tym, iż skarżąca wnioskowała o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego po ustaleniu spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i tylko po ustaleniu prawa do tego świadczenia, organ I instancji stwierdzając niespełnienie w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b uśr, nie uchylił w toku postępowania pierwszoinstancyjnego decyzji przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kwestia błędności stanowiska organu I instancji odnośnie zasadności zastosowania w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b uśr, nie może jednak determinować uprawnienia skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres w którym funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja przyznająca skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b uśr.
Jak podkreślono powyżej według art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można więc – jak słusznie wskazano to w wyroku NSA z dnia 19 maja 2021 r. o sygn. akt I OSK 209/21 (dostępnym na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query) - w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Potwierdza to art. 27 ust. 5 uśr, z którego wynika, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (patrz wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21 - dostępny jw.).
W niniejszej sprawie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, zgodnie z rozstrzygnięciem Wójta Gminy B., zostało uchylone od dnia [...] września 2021 r. Dopiero więc od tego momentu odpadła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr i dlatego też od tego najwcześniejszego możliwego terminu można było przyznać skarżącej wnioskowane świadczenie, co prawidłowo orzekło SKO w zaskarżonej decyzji, nie dokonując też kompensowania świadczeń za okres od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] września 2021 r., w którym to okresie występowało ograniczenie ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, które ustało dopiero od dnia uchylenia decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy tj. od [...] września 2021 r.
W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie istniała w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, dopóty niemożliwe było przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres w którym skarżąca, była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Ograniczenia ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr we wskazanych powyższej okolicznościach faktycznych sprawy ustały dopiero od dnia uchylenia decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy tj. od [...] września 2021 r. Osoba, która spełnia warunki z art. 17 ust. 1 uśr do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, winna móc zgodnie z art. 27 ust. 5 uśr dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, niemniej wybór ten nie może zostać urzeczywistniony w sposób naruszający przepisy prawa. Konsekwencją dokonania tego wyboru, nie może być zaistnienie sytuacji, w której osoba otrzymywałaby dwa świadczeń za ten sam okres. Dlatego koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.
Wobec powyższego należy uznać, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji reformatoryjnej, prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] września 2021 r., tj. od dnia uchylenia decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, gdyż skarżąca dopiero od tego momentu spełniła przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] kwietnia 2021 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie, aż do dnia od którego uchylona została decyzji o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącą za ten okres wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie należy wskazać, że SKO w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyznało świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony, dokonując tego z uwzględnieniem tego, iż osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym u niej trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Z tych względów, wskazujących na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło