II SA/Bd 1566/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Tyliński sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2016 r., [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 33 ust. 4 pkt 1, ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.) uchylił decyzję z dnia [...] 2015 r., [...], nr [...] w sprawie utraty przez M. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] 2015 z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) i orzekł o utracie przez wyżej wymienioną statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] 2014 r. Jednocześnie nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższe rozstrzygnięcie organ uzasadnił uzyskaniem z ZUS informacji, że M. K. od [...] 2014 r. do [...] 2014 r. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego przez [...] Towarzystwo Zapobiegania Narkomanii, a tym samym przestała spełniać warunki niezbędne do zachowania statusu osoby bezrobotnej. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. (dalej: skarżąca) wskazała, że w dniu [...] 2014 r. zawarła umowę zlecenia z [...], której przedmiotem była realizacja programu SUPP w okresie od dnia [...].2014 do [...].2014 r. Podniosła, że zlecone przedmiotową umową czynności wykonywała do dnia [...] 2014 r., powołując się w tym zakresie na oświadczenie Przewodniczącego Zarządu [...] z dnia [...].2015 r., kopię dziennika Świetlicy Środowiskowej [...] oraz sprawozdania z wywiadów przeprowadzonych z uczestnikami. Skarżąca wskazała w związku z tym, że w okresie od [...].2014 do [...].2014 r. nie wykonywała pracy zarobkowej na rzecz [...]. Opłata składek ZUS przez [...] w wyżej wymienionym okresie nastąpiła wskutek kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która wykazała, że [...] dokonało wypłaty wynagrodzenia na rzecz skarżącej w [...] oraz [...] 2014 r., na podstawie wystawionych przez nią rachunków, jednak nie opłaciło składek ubezpieczenia społecznego. Skarżąca wyjaśniła, że wynagrodzenie to, jak i zaległe składki, dotyczyło czynności, jakie wykonywała ona na rzecz [...] do dnia [...].2014 r. Wskazała, że umowa zlecenia wygasła w dniu [...].2014 r., pomimo że nie została pisemnie rozwiązana przez żadną ze stron. Wskazany zaś w umowie okres czasowy od dnia [...] 2014 r. do [...] 2014 r. stanowił wyłącznie ramy czasowe wykonywania usług realizacji programu SUPP. Zwróciła też uwagę, że w dniu [...].2014 r. nie była już studentką studiów dziennych (od [...].2014 r.) oraz zakończyła wykonywanie umowy zlecenia zawartej z PTZN, dlatego uznała, że może się zarejestrować jako osobą bezrobotna oraz w dalszym czasie podjąć staż. Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego oraz do ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika PTZN od dnia [...].2014 r. do [...].2014 r. Organ odnosząc się do argumentacji skarżącej o nie świadczeniu przez stronę pracy do końca umowy zlecenia wskazał, że skoro nie doszło do złożenia wypowiedzenia umowy zlecenia przez strony, które je zawarły, to należy przyjąć, że umowa zlecenia była skuteczna w dacie [...].2014 do [...].2014 r. Wojewoda stwierdził też, że z akt administracyjnych wynika, iż odwołująca się została pouczona o obowiązkach jakie nakłada na osoby bezrobotne ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję M. K. zarzuciła naruszenie przepisów materialnych ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz przepisów kodeksu cywilnego, powtarzając przy tym argumentację zawartą w odwołaniu. Zdaniem skarżącej użyty w definicji osoby bezrobotnej (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy) zwrot "wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych" zgodnie z wykładnią językową oznacza faktyczne wykonywanie pracy lub świadczenie usług. Ponadto skarżąca zakwestionowała prawidłowość "Oświadczenia bezrobotnego, załącznik C", którego podpisanie miało, zdaniem organu odwoławczego, dowodzić świadomości skarżącej, że bezrobotna to osoba niezatrudniona. Skarżąca wywiodła, że w "Oświadczeniu" tym nie wskazano nigdzie, że terminy "osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej" winne być interpretowane w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a nie w rozumieniu potocznym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów dotyczących niejasności podpisanego przez skarżącą oświadczenia, organ wskazał, że strona miała możliwość uzyskania od urzędnika przyjmującego oświadczenie dodatkowych wyjaśnień odnośnie swoich praw i obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Materialonoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 z związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.). Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których nowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Natomiast stosowanie do tego ostatniego, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jeżeli spełnia wymogi określone lit. a-m. Z art. 2 ust. 1 pkt 2 wynika więc, że jedną z istotnych przesłanek posiadania (nabycia lub zachowania) statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu oraz niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy "zatrudnienie" oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, pojęcie "innej pracy zarobkowej" oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. W świetle przywołanych przepisów, wykonywanie przez daną osobę pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy cywilnoprawnej, w tym umowy zlecenia, z woli ustawodawcy wyłącza możliwość uzyskania lub zachowania przez taką osobę statusu bezrobotnego. W konsekwencji, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 (który to przepis w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania), pozbawia statusu bezrobotnego tego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jednym z tych warunków jest, jak to już wyżej wskazano, niepozostawanie w zatrudnieniu i niewykonywanie innej pracy zarobkowej. Wobec tego podjęcie przez bezrobotnego zatrudnienia lub innej pracy zawodowej skutkuje z mocy ustawy utratą statusu osoby bezrobotnej, a organ zatrudnienia jest zobowiązany do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego. Decyzja taka ma charakter decyzji związanej, a zatem nie mieści się w ramach uznania administracyjnego. Jednocześnie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze właściwe pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących jego zachowanie (odpowiednio: skutkujących utratą) tego statusu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 13 maja 2015 r. i powołane tam: wyrok NSA z 17 stycznia 2012 r., I OSK 1483/11; a także wyroki WSA: z 11 marca 2014 r., II SA/Bd 40/14; z 19 września 2013r., II SA/Sz 273/09; z 11 grudnia 2007 r., III SA/Łd 163/07 - dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiąże się to z obowiązkiem zawiadomienia przez bezrobotnego, w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku, zgodnie z art. 74 ustawy. Przedstawione powyżej unormowania i ich wykładnia prowadzą do wniosku, że bezrobotny może zostać pozbawiony statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy tylko wówczas, jeżeli miał (a co najmniej przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można by w danym przypadku odeń wymagać: powinien mieć) świadomość wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym jemu uprzednio w sposób właściwy pouczeniem skutkują utratą statusu bezrobotnego. W niniejszej sprawie skarżąca zakwestionowała zarówno fakt wykonywania innej pracy zarobkowej (umowy zlecenia), twierdząc, że umowa wygasła, jak i prawidłowość dokonanego przez organ pouczenia o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. Stwierdzić należy w związku z tym, z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że strona skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika - [...] od dnia [...] 2014r. do [...] 2014 r. W podanym okresie skarżąca była związana umową zlecenia zawartą w dniu [...] 2014 r. z wyżej wskazanym podmiotem, która to umowa, jak wskazuje sama skarżąca, nie została przez żadną ze stron wcześniej rozwiązana. W świetle powyższych okoliczności organ administracji trafnie przyjął, że strona skarżąca świadczyła inną pracę zarobkową we wskazanym okresie. Nietrafna jest przy tym argumentacją skarżącej o wygaśnięciu umowy w związku z zaprzestaniem świadczenia pracy. Ewentualne spory co do okresu trwania umowy zlecenia, wbrew jednoznacznej treści tej umowy, nie stanowią przedmiotu postępowania administracyjnego ani przed sądem administracyjnym. Podkreślenia wymaga, iż organy w niniejszej sprawie związane są domniemaniem prawdziwości wynikającym z treści dokumentu urzędowego – wystawionego przez uprawniony organ ZUS Oddział w [...], co do tego, że w spornym okresie skarżąca pozostawała objęta ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym z tytułu umowy zlecenia, objęcie ubezpieczeniem nastąpiło wszakże na skutek zgłoszenia zleceniodawcy. Ewentualne zaniedbanie przez stronę lub zleceniodawcę formalnego rozwiązania umowy cywilnoprawnej lub wykazania przez ZUS podstaw skorygowania okresu ubezpieczenia, skutkuje prawnymi konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że strona skarżąca nie poinformowała organu o zawarciu umowy zlecenia i otrzymywaniu z tego tytułu wynagrodzenia, mimo że powinna mieć świadomość konieczności informowania organu o takich okolicznościach. W dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy tj. w dniu [...] 2014 r., skarżąca wypełniła bowiem "Kartę rejestracyjną bezrobotnego", która w części C zatytułowanej "Oświadczenie bezrobotnego" zawierała gotowe formuły odnoszące się do statusu bezrobotnego. Skarżąca złożyła na tej Karcie oświadczenie, poświadczając je własnoręcznym podpisem, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej (pkt 1) oraz jednocześnie zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie (pkt 17). Podkreślenia wymaga, iż w dniu rejestracji tj. [...] 2014r. skarżąca przedłożyła dwie umowy zlecenie z [...] w [...] obejmujące wcześniejsze okresy czyli od [...]2014r. do [...].2014r. i od [...].2014r. do [...]2014r., a jednocześnie nie przedłożyła i nie ujawniła okoliczności istotnej dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej czyli innej umowy zlecenia zawartej z tym podmiotem – spornej umowy z dnia [...].2014r., w której zobowiązała się wykonać zlecone zadanie w okresie od [...].2014r. do [...]2014r. Skarżąca winna rozważyć, dlaczego nie ujawniła organowi tej właśnie umowy, bowiem gdyby to uczyniła, z pewnością zostałoby to uwzględnione przy pierwotnym rozpatrzeniu jej wniosku o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, skarżąca otrzymała informację pełną, jasną i niewymagającą dokonywania jakichkolwiek interpretacji jej treści, a zatem w sposób wystarczający została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i była (powinna być) świadoma, co należy rozumieć pod pojęciem statusu bezrobotnego, jego utraty oraz skutków i przyczyn takiego stanu rzeczy. Podkreślić należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania pouczeń, czy w okresie późniejszym skarżąca zgłaszała organowi, że nie rozumie pojęcia bezrobotnego, obowiązków bezrobotnego, czy konsekwencji ich niedopełnienia. Jak trafnie wskazywał Wojewoda rejestrację osób bezrobotnych w PUP przeprowadza profesjonalnie przygotowany pracownik, którego jednym z podstawowych zadań jest udzielanie wyjaśnień we wszystkich kwestiach związanych z dokonywaną rejestracją i przyznawanym statusem bezrobotnego i jeżeli skarżąca miała jakiekolwiek wątpliwości w czasie rejestracji, to winna je zgłosić temu pracownikowi, czego nie uczyniła. Skoro zaś skarżąca nie zażądała udzielenia jej wyjaśnień, nie doszło do naruszenia jej prawa do uzyskania odpowiednich informacji. Pouczenia udzielone przez PUP były merytorycznie poprawne i w sposób całościowy informowały bezrobotnego o ogóle ciążących na nim obowiązków. Brak uszczegółowienia poszczególnych zapisów, w tym definicji innej pracy zarobkowej, przy zapewnieniu bezrobotnemu wsparcia pracowników PUP, nie powinien wpływać na negatywną ocenę działania organu w tym zakresie. Skarżąca, jako osoba z wyższym wykształceniem o ile miała w tym zakresie wątpliwości winna uzyskać stosowana informację na temat, czy i jaki wpływ na przyznanie statusu osoby bezrobotnej i związanych z tym dalszych uprawnień ma okoliczność, iż pozostaje w cywilnoprawnym stosunku na podstawie zawartej umowy zlecenia, ale uważa że umowa ta została zrealizowana i wygasła. Z powyższych względów, na podstawie analizy akt sprawy, jako prawidłowe należy uznać stanowisko organów administracji, iż zaistniała określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przesłanka wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2015r. w sprawie utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].2015r. z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), wyszła bowiem na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna i nowy dowód, istniejące w dacie wydania decyzji - nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowy dowód stanowi umowa zlecenie z dnia [...].2014r. a nową okolicznością w rozumieniu tego przepisu z pewnością jest wynikający z pisma ZUS z [...] 2015r. fakt objęcia skarżącej ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz PTZN w okresie od [...].2014r. do [...].2014r. i jej wyrejestrowania przez płatnika składek dopiero z dniem [...].2015r. Sąd zważył, że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego, określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wznowieniowej okoliczności. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W świetle przytoczonych prawidłowo przez organy norm materialnoprawnych zaistniały przesłanki do uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. do uchylenia pierwotnej decyzji i orzeczenia, że skarżąca utraciła status bezrobotnej z dniem [...].2014r., nie mogła bowiem jako osoba pozostająca w stosunku prawnym zlecenia, z którego tytułu podlega odrębnemu ubezpieczeniu społecznemu, w tym samym czasie posiadać statusu osoby bezrobotnej, w rozumieniu ww. przepisów prawa. Wskazać dodatkowo należy także i treść i charakter umowy zlecenia z [...] 2014r., zgodnie z którą strony umówiły się na wykonanie zleconego zadania (Realizacja Programu SUPP System Ukierunkowanej Pomocy Psychologicznej – prowadzenie zajęć indywidualnych i grupowych zgodnie z ofertą FRHP oraz prowadzenie dokumentacji uczestników programu, sprawozdanie z realizacji) w okresie od [...].2014r. do [...]2014r. Zgodnie z pkt 5 umowy, zleceniodawca zobowiązał się zapłacić skarżącej wynagrodzenie w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty przedłożenia rachunku na podstawie sprawozdania z czasu pracy w formie pisemnej i elektronicznej lub cząstkowej informacji z realizacji zadania. Skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania, iż dwukrotnie uzyskała zapłatę za wykonanie przedmiotowego zlecenia zgodnie z umową z [...].2014r. tj. na podstawie rachunku nr [...] z dnia [...].2014r. (na kwotę [...]zł z tytułu warsztatów dla uczniów) oraz rachunku nr [...] z dnia [...].2014r. ( na kwotę [...]zł z tytułu rozmów diagnostycznych) Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień o charakterze procesowym, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy oraz nie narusza przepisów prawa materialnego, to tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd oddalił skargę.