II SA/Bd 178/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2009r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr SKO-[...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2008r. nr SKO-[...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Bd 178/09 Uzasadnienie A. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], sygn. akt: [...] utrzymującą w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 158§ 1 i art. § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzję swoją własną z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Miasta B. z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Leśny Park Kultury i Wypoczynku w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działki nr [...] i [...] położone w B., przy ul. G. [...], zapisane w KW [...]. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zarząd Miasta B.y powołując się na przepis art. 2 ust. 1- 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) stwierdził nabycie przez Leśny Park Kultury i Wypoczynku w B. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w B. przy ul. G. obejmujących między innymi działki nr [...] i [...]. Obowiązujący w dacie wydania decyzji powyższy przepis stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życie w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Uprawnienia państwowych gospodarstw rolnych do będących w dniu wejścia w życie ustawy w ich zarządzie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa (ust. 1). Budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu wejścia w życie ustawy w zarządzie osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych (ust. 2). Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust. 1, oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, o których mowa w ust. 2, stwierdza się decyzją wojewody w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub decyzją zarządu gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. W decyzji tej określa się również okres użytkowania wieczystego z zachowaniem zasad określonych w art. 236 Kodeksu cywilnego (ust. 30). Wnioskiem z dnia [...] A. J. H. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o stwierdzenie nieważności wydanej przez Zarząd Miasta B. decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Decyzji Zarządu Miasta B. z dnia [...] zarzucił rażące naruszenie prawa, poprzez nie uwzględnienie interesu byłych właścicieli nieruchomości w prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, gdyż wnioskodawca i uczestnicy są byłymi współwłaścicielami i spadkobiercami byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, która wywłaszczona została na podstawie decyzji z dnia [...] Urzędu Miejskiego w B. Zarządu Gospodarki Terenami. Skarżący dodał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Pierwszy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z dnia [...] pochodził od W. R. Następnie wniosek złożyła W. D., działając w imieniu własnym jak również Z. H., D. L.- B., B. Ł., B. Ł. oraz Z. K. Wystąpienia te zostały uzupełnione przez W. D. oraz spadkobierców po Z. K., Z. H. oraz W. R. Na nieruchomości ciążyły roszczenia osób trzecich o jej zwrot. Zdaniem skarżącego sporną decyzją wskutek ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku w B. skarżący i uczestnicy mając interes prawny zostali pominięci w postępowaniu zakończonym decyzją Zarządu Miasta B. z dnia [...] na zasadzie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis stanowi, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miasta B. z dnia [...] odmówiło stwierdzenia jej nieważności. Kolegium powołało się na obowiązujący w dacie wydania decyzji z dnia [...] przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464). Z uwagi na powyższe Kolegium stwierdziło, że grunty będące przedmiotem postępowania w dniu [...] znajdowały się w zarządzie Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku w B.. Oddanie ich w zarząd nastąpiło decyzją Urzędu Miejskiego w By. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] znak: [...]. Kolegium odnosząc się do zarzutu pominięcia w postępowaniu byłych właścicieli nieruchomości uznało, że w postępowaniu uwłaszczeniowym organ nie bada podstawy nabycia nieruchomości na własność Skarbu Państwa bądź gminy. Ponieważ ani przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego, ani w jego trakcie byli właściciele nie wystąpili z żadnym wnioskiem dotyczącym tej nieruchomości, organowi nie były znane osoby, których prawa mogłyby zostać pominięte w prowadzonym postępowaniu. Organ podał, że wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej złożony został w grudniu 1992 r., a zatem przy wydawaniu decyzji uwłaszczeniowej nie doszło do rażącego naruszenia prawa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zwrócił uwagę na następujące kwestie: 1. brak powiadomienia osób mających status strony w postępowaniu o stwierdzenie nabycia przez Leśny Park Kultury i Wypoczynku w B. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w B. przy ul. G. obejmujących między innymi działki nr [...] i [...], 2. naruszenie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia przez Leśny Park Kultury i Wypoczynku w B. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w B. przy ul. G. obejmujących między innymi działki nr [...] i [...] praw osób trzecich w rozumieniu art. 200 ust. 4 u.g.n., 3. zbycie spornej nieruchomości na rzecz Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku w czasie trwania postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - art. 34 u.g.n. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdziło, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Celem postępowania jest jedynie ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Kolegium powołując się na treść przepis art. 2 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja Zarządu Miasta B. z dnia [...] Nr [...] stwierdziło, że nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa i nie doszło do nie uwzględnienia interesu byłych właścicieli nieruchomości w prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym. Kolegium nie zgodziło się z poglądem zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, "że organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe - stosownie do ogólnej zasady postępowania administracyjnego, zawartej w art. 9 kpa, nakładającej na organ prowadzący postępowanie obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków - powinien poinformować poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobiercę o roszczeniu przysługującym mu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Osoby te mają bowiem interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, wynikający z postanowień art. 200 ust. 4 i art. 136 ust. 1 u.g.n., i powinny być traktowane jako strony we wszystkich postępowaniach dotyczących tej nieruchomości, które mogą uniemożliwić lub utrudnić realizację roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości". Kolegium uznało, że powyższe stanowisko byłoby trafne, ale w sytuacji, gdyby dotyczyło postępowań uwłaszczeniowych prowadzonych po wejściu w życie przytoczonych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast rozpatrując sprawę z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji należy mieć na uwadze przepisy obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Na ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani zmiana interpretacji prawa. Organ odniósł się do kolejnego stanowiska wnioskodawcy że: "zawarte w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami sformułowanie, iż przewidziane w tych przepisach uwłaszczenie określonych podmiotów nie może naruszać praw osób trzecich, obejmuje również roszczenie podmiotu wywłaszczonego lub jego spadkobiercy o zwrot nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu." "Klauzula" nabycie nie może naruszać praw osób trzecich "powinna być odczytywana jako warunek wystąpienia lub niewystąpienia z mocy prawa skutku w postaci przekształcenia się zarządu w użytkowanie wieczyste." "Należy przyjąć, że data wszczęcia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a więc data dokonania przez stronę określonej czynności procesowej, jaką jest złożenie wniosku o wszczęcie postępowania, nie może decydować o możliwości realizacji przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę materialnoprawnego roszczenia o odzyskanie wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli roszczenie to jest zasadne, to znaczy jeżeli najpóźniej w dniu [...] powstały materialnoprawne przesłanki zwrotu nieruchomości, a w szczególności nieruchomość stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona." Strona przytoczyła także Uchwałę Sądu Najwyższego z 27 stycznia 200 r., w której sąd stwierdził, "grunty nie stają się przedmiotem praw określonych wart. 2 ust. 1 i 3 ustawy uwłaszczeniowej, jeżeli 5 grudnia 1990 r. były zbędne na cel określony w decyzji o uwłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości" zwracając uwagę, że w uchwale nie precyzuje się terminu złożenia wniosku warunkującego niedopuszczenie do uwłaszczenia. Kolegium podzieliło przedstawione wyżej stanowisko. Zwróciło jednak uwagę, że ustalenie czy "powstały materialnoprawne przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej" i czy grunty "były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" może nastąpić jedynie w postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej prowadzonym na wniosek strony. W dacie wydania zaskarżonej decyzji żadne przepisy nie obligowały organu do badania legalności nabycia gruntów będących przedmiotem postępowania na własność Skarbu Państwa. Nie wskazywały również, jaki organ miałby takie postępowanie przeprowadzić i w jakim trybie. Nie sposób, zatem uznać, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Organ odnosząc się do podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii wpisu prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, organ stwierdził, że wpisu prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej dokonano [...] Strona przytoczyła treść przepisu art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, że oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej, stojąc na stanowisku, że użytkowanie wieczyste powstało z chwilą wpisu do księgi wieczystej. Kolegium nie podzieliło tego stanowiska. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło, bowiem z mocy prawa z dniem [...]. Decyzja uwłaszczeniowa jest decyzją deklaratoryjną potwierdzającą jedynie ten fakt. W końcowej części uzasadnienia Kolegium dodało, że nie znalazło także podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o pozostałe przesłanki art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], sygn. akt: [...] skarżący zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wydanej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: ugn) w zw. z art.2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 z dnia 20 listopada 1990 r. poz. 464), polegające na ustanowieniu użytkowania wieczystego (na mocy decyzji, o której stwierdzenie nieważności wnosi wnioskodawca), które naruszało prawa osób trzecich. 2. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art.10 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 200 ust.4 ugn, w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 z dnia 20 listopada 1990 r. poz. 464), polegające na braku powiadomienia w postępowaniu o stwierdzeniu nabycia przez Leśny Park Kultury i Wypoczynku w Bydgoszczy prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w B. przy ulicy G. osób mających status strony o toczącym się postępowaniu. - przy czym oba w/w naruszenia powinny w konsekwencji na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Zarządu Miasta B. z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Leśny Park Kultury i Wypoczynku w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działki nr [...] i [...] położonych w Bydgoszczy, przy ul. G. [...], zapisanych w księdze wieczystej nr [...], podczas gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezpodstawnie odmówiło stwierdzenia nieważności. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz również w całości poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...],[...]; 2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił: Ad.1 Cytując tezę Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r., skarżący stwierdził, że spostrzeżenie zawarte w podjętej uchwale należy rozumieć w ten sposób, że decyzja uwłaszczeniowa obarczona jest istotną wadą prawną, jeżeli 5 grudnia 1990 r. grunty podlegające uwłaszczeniu były zbędne na cel określony we wcześniejszej decyzji wywłaszczeniowej. Uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich, a art. 200 ugn wprost odwołuje się do rozwiązań wspomnianej ustawy z 1990 r. oraz do zdarzeń i stanów prawnych powstałych pod jej rządem. Skoro uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich to organ prowadzący postępowania uwłaszczeniowe badając kwestię zaistnienia podstaw prawnych do uwłaszczenia (w tym przypadku Zarząd Miasta B. prowadzący postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] Nr [...]) powinien zbadać również to czy uwłaszczenie nie naruszy praw osób trzecich. W konsekwencji w realiach przedmiotowej sprawy Zarząd Miasta B. powinien w ramach badania wspomnianej okoliczności stwierdzić czy powstały materialnoprawne przesłanki zwrotu nieruchomości, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skarżący na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r. (OSNIA 995, Nr 18, poz.223) oraz wyroku z dnia 18 lutego 1996 r. (III ARN 65/96: OSNIA 1996, Nr 16, poz. 219) oraz pogląd doktryny (Gerard Bieniek, Komentarz do Ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wydawnictwo Zachodnie Centrum Organizacji, Warszawa-Zielona Góra 1998, Tom II, s.266). Skarżący ponownie powołując się na wyrok wyroku SN z dnia 27 stycznia 2000 r. (sygn. akt III ZP 14/99), że grunty nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy uwłaszczeniowej, jeżeli 5 grudnia 1990 r. były zbędne na cel określony w decyzji o uwłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Zdaniem skarżącego w komentarzach oraz artykule zaczerpniętym z Rzeczpospolitej z dnia 2 lutego 2002 r.: "Były właściciel ważniejszy", do tego wyroku Sąd Najwyższy nie sprecyzował terminu złożenia wniosku warunkującego niedopuszczenie do uwłaszczenia i można przyjąć, że złożenie tegoż wniosku nie musiało zostać dokonane w żadnej określonej dacie. Skorzystanie z uprawnień przewidzianych w art. 69 ust. 1 tej ustawy nie mogło podlegać żadnym ograniczeniom w czasie. Podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 lutego 1999 r. OPS 15/98 (ONSA 1999 nr 3 poz. 75), w której stwierdzono, że: "Złożenie po dniu 5 grudnia 1990 r. wniosku na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) o zwrot nieruchomości, o której mowa w art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. Nr 79, poz. 464 ze zm.), nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tego roszczenia, w szczególności jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości." (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r., III ZP 14/99). Ad. II Osoby trzecie powinny były zyskać status strony w postępowaniu uwłaszczeniowym. Były właściciel nieruchomości wywłaszczonej jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego gruntów (własności budynków, lokali i innych urządzeń), bowiem postępowanie to dotyczy niewątpliwie interesu prawnego byłego właściciela lub jego następcy prawnego, który powinien być zawiadomiony o wszczęciu tego postępowania i może brać w nim udział. Materialnoprawną podstawą przyznania byłemu właścicielowi nieruchomości wywłaszczonej lub jego następcy prawnemu statusu strony tego postępowania jest przepis art. 2 ust. 2 zdanie drugie ustawy zmieniającej, bowiem nie ulega wątpliwości, że osoby te są osobami trzecimi w rozumieniu tego przepisu i w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego mogą być stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego gruntów (własności budynków, lokali i innych urządzeń). Zdaniem skarżącego w sytuacji, gdy osoby trzecie mające status strony nie brały udziału w postępowaniu skutkiem prawnym jest nieważność decyzji wydanej w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania (art. 10 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 200 ust. 4 ugn, w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). W udzielonej odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego w wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do podniesionych w skardze zarzutów Kolegium wyjaśniło, że są one powtórzeniem podniesionych wcześniej zarzutów i żądań zawartych w pismach procesowych. Istota w różnicy stanowisk Kolegium i skarżącego sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy prowadząc postępowanie uwłaszczeniowe organ miał obowiązek zbadać, czy nieruchomość objęta wnioskiem stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem skarżącego tak. Zdaniem Kolegium nie. Przede wszystkim dlatego, że postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej prowadzi się na wniosek, a nie z urzędu. W piśmie z dnia [...] pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że poprzednik prawny Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku Sp. z o. o. w B. przed [...] posiadał status prawny przedsiębiorstwa państwowego, którego organem założycielskim i organem sprawującym nadzór był Prezydent Miasta B. Następnie z mocy prawa z dniem [...] stał się przedsiębiorstwem komunalnym, a dnia [...] został przekształcony aktem przekształcenia z przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością ze 100% kapitałem Gminy B. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący dołączył wykaz z księgi rejestrowej nr [...], odpis pełny KRS Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku sp. zo.o. w B., fragment strony internetowej z Biuletynu Informacji Publicznej LPKiW, oraz wskazało na akt przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Rep. [...] nr [...] z dnia [...]. Zdaniem skarżącego powyższe zmiany własnościowe mają istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przedsiębiorstwo komunalne nie mogło być podmiotem uwłaszczenia w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464). LPKiW nie był po 27 maja 1990 r. państwową osobą prawną. Uwłaszczenie komunalnych osób prawnych stało się dopiero możliwe od dnia 23 grudnia 1992 r. na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 października 1992 r. zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 91, poz. 455). Zdaniem skarżącego wydanie decyzji uwłaszczającej przed dniem 23 grudnia 1992 r. skutkuje rażącym naruszeniem prawa przy jej wydawaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne mają zatem uprawnienia wyłącznie kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw, a uznając, że zaskarżona decyzja, czy postanowienie narusza prawo materialne bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.). Wskazać także należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że Sąd, rozpatrując sprawę we wskazanych granicach, obowiązany jest zbadać z urzędu, czy wydana decyzja lub postanowienie nie naruszają prawa i zostały oparte na obowiązujących przepisach prawnych. Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję bądź postanowienie między innymi w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Z analizy tego przepisu wynika, iż stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania skutkować powinno uwzględnieniem skargi niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy. Przy czym, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1321/05 (LEX nr 317405), dyspozycja tego przepisu ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. W przepisie tym chodzi o jakiekolwiek naruszenie prawa, a jedynym ograniczeniem zastosowania tegoż przepisu jest to, czy naruszenie określonej normy daje podstawy do wznowienia postępowania. Tym samym ustawodawca wskazuje, że realizacja zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. jest wartością wyższą niż przestrzeganie innej zasady ogólnej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., czyli zasady trwałości decyzji administracyjnej. W tym stanie prawnym zasadnym jest stanowisko, że w przypadku naruszeń prawa stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ocena Sądu ogranicza się do stwierdzenia tych naruszeń dla rozstrzygnięcia sprawy zawartego w zaskarżonej, decyzji. W sprawie niniejszej Sąd stwierdził w toku kontroli legalności decyzji podjętych w postępowaniu administracyjnym naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako k.p.a.), co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten ma zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przekładając powyższe na grunt rozpoznawanej po dokonaniu analizy akt sprawy należy stwierdzić, że dokumenty, a więc dowody dostarczone przez skarżącego wraz ze stanowiskiem zawartym w piśmie z dnia [...] nie były znane organom w dniu orzekania w sprawie. Dokumenty te zostały ujawnione na etapie postępowania sądowego, a więc w chwil, gdy zaskarżona decyzja była decyzją ostateczną. Nadto są to dokumenty wskazujące na przekształcenia własnościowe, które już zostały zakończone w dniu wydawania decyzji ostatecznej. Z mocy prawa powstało przedsiębiorstwo komunalne, które to zostało przekształcone w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością dnia [...]. Dowody dostarczone przez stronę skarżącą są nowymi dowodami istotnymi w rozumieniu art. 75 k.p.a, istniejącymi w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi, który wydał decyzję. Spełnienie zatem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a w związku z ujawnieniem na etapie postępowania nowych dowodów skutkuje orzeczenie uwzględniającym skargę. Nowe dowody dostarczone przez skarżącego, są istotne w świetle rozpoznawanej sprawy z tego względu, że uwłaszczenie zostało dokonane w dniu [...], natomiast z mocy prawa Leśny Park Kultury i Wypoczynku w B. stał się [...] r. przedsiębiorstwem komunalnym, które to następnie z dniem [...]. stało się jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością na skutek przekształcenia aktem przekształcenia z przedsiębiorstwa komunalnego. Zestawienie powyższych dat wskazywałoby, że w dniu wydawania decyzji uwłaszczeniowej [...] Leśny Park Kultury i Wypoczynku w B., nie był już przedsiębiorstwem komunalnym. W wyroku z dnia 13 stycznia 2005 r. sygn. akt OSK 872/04 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że: "W przypadku komunalnych osób prawnych dla uwłaszczenia w trybie przewidzianym art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) niezbędne jest istnienie ich również w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jeżeli komunalna osoba prawna istniejąca w dniu 5 grudnia 1990 r. przestała istnieć przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 października 1992 r. - to utraciła zdolność nabywania praw, które kończy się z chwilą utraty osobowości prawnej i zdolności prawnej. Wsteczne działanie przepisu art. 2a, o którym wyżej mowa, nie może dotyczyć nieistniejących osób prawnych, które nie mogą nabywać praw" -LEX nr 220259. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organu I instancji, nie zostały zbadane przekształcenia własnościowe. Zarzut w tym zakresie wskazujący na rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji uwłaszczeniowej został ujawniony przez stronę skarżąca na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. W świetle powyższego nalazło orzec jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze Sąd uznał je za niezasadne. W pierwsze kolejności należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest sprawa prowadzona w nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji utrzymującej w mocy decyzję, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Miasta B. z dnia [...]. Nie jest zatem w kontekście zaskarżonej sprawy rozpoznawana sprawa główna. Samorządowe Kolegium odwoławcze prawidłowo przyjęło, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. Decyzja ta została wydana we właściwym trybie i w oparciu o prawidłową podstawę prawną. Kluczowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma data złożenia wniosku przez byłych spadkobierców i właścicieli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w [...]. Z akt sprawy bowiem wynika, że na dzień 5 grudnia 1990 r., kiedy to na mocy art. 2 ust. 1- 3 ustawy z dnia [...] o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) sporne nieruchomości, jako grunty stanowiące własność Skarbu Państwa będące w dniu wejścia w życie w zarządzie Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku w B. stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, nie wpłynął do uprawnionego organu żaden wniosek pochodzący od osoby legitymowanej do jego złożenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości, co trafnie podkreślił organ w zaskarżonych decyzjach. Ma rację strona skarżąca, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Rozstrzygnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości ma niewątpliwie pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym. W rozpoznawanej sprawie nie było wniosku pochodzącego od osoby uprawnionej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a zatem nie zostały zgłoszone stosowne roszczenia, organ nie wiedział zatem o interesie osób trzecich. Nie miał natomiast obowiązku na podstawie przepisów prawa z urzędu ustalać tych osób i ich interesu prawnego, ponieważ postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jak już trafnie zasugerował organ administracji jest postępowaniem prowadzonym na wniosek, a nie z urzędu. Wynika to z art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami: "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Przytoczone w skardze w kontekście rozpoznawanej sprawy orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi w ocenie Sądu do ukształtowania wykładni użytego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. zwrotu "nie narusza to praw osób trzecich", w kontekście wzajemnych relacji postępowania uwłaszczeniowego i postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Orzecznictwo to przede wszystkim ugruntowało stanowisko, że złożenie po dniu [...]. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tego roszczenia, w szczególności jeżeli w dniu [...] zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie Sądu ocena, czy uwłaszczenie narusza prawa osób trzecich, powinna uwzględniać stan prawny nieruchomości istniejący w dniu [...] i powinna być dokonywana w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nabycia przez państwowe osoby prawne prawa użytkowania wieczystego gruntów (własności budynków, lokali i innych urządzeń). Prawo byłych właścicieli do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej korzysta z zasady pierwszeństwa przed prawami państwowej osoby prawnej, ponieważ zostało tym osobom przyznane znacznie wcześniej, niż prawo państwowych osób prawnych, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Warunkiem jednak jest w ocenie Sądu, aby poprzedni właściciel lub jego następca prawny złożył wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed wszczęciem albo w toku postępowania "uwłaszczeniowego". Taka sytuacja doprowadziłaby do obowiązku zawieszenia postępowania "uwłaszczeniowego" przez organ, do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, ponieważ zagadnienie zasadności roszczenia o zwrot tej nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym dla nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, skoro nabycie tego prawa nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich. W ocenie Sądu grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu [...] w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i ust. 3 powołanej ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że zamiana prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntów dokonywała się z mocy prawa, jednakże pod warunkiem, że państwowa osoba prawna posiadała w zarządzie w dniu [...] grunty stanowiące własność Skarbu Państwa (gminy). O spełnieniu warunku świadczył stan prawny i faktyczny gruntów istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. (wejście w życie ustawy), a nie stan istniejący w dniu wydawania decyzji potwierdzającej nabycie tych praw. Nie można przy wyjaśnianiu znaczenia przepisu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej pominąć okoliczności, że przewidziane w tym przepisie przekształcenie prawa zarządu gruntów przysługującego tym osobom prawnym w dniu 5 grudnia 1990 r. w prawo użytkowania wieczystego oraz nabycie na własność położonych na tych gruntach budynków, lokali i innych urządzeń, następowało z mocy prawa, zaś stwierdzenie nabycia tych praw - w drodze decyzji wojewody. W tym miejscu na aprobatę Sądu zasługuje wykładnia ww. przepisu zawarta w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99, na którą to uchwałę powołuje się również skarżący: " Z wykładni językowej i systemowej przepisu art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy zmieniającej stanowiącego, że: "nie narusza to prawa osób trzecich" wynika, iż użyty w tym przepisie zaimek "to" odnosi się do nabycia z mocy ustawy przez państwową osobę prawną praw wymienionych w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy. Z powyższego sformułowania wynika, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, które w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawały w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób prawnych pod warunkiem, że owo nabycie z mocy prawa nie narusza prawa osób trzecich. Ocena, czy owo przekształcenie narusza prawa osób trzecich powinna uwzględniać stan prawny nieruchomości istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. i powinna być dokonywana w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nabycia przez państwowe osoby prawne prawa użytkowania wieczystego gruntów (własności budynków, lokali i innych urządzeń). Organ administracji publicznej (wojewoda), który stwierdza w drodze decyzji nabycie z mocy prawa przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego gruntu nie może bowiem ograniczyć się do zbadania jedynie materialnoprawnych przesłanek, o których mowa w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej, lecz powinien także rozważyć, czy nabycie tych praw przez państwową jednostkę organizacyjną nie naruszało prawa osób trzecich do gruntu". (Podobnie obecne orzecznictwo sadów administracyjnych np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia I OSK 874/07). W powyższym wyroku zwrócono również uwagę, na to, że inne są ustawowe przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, a inne postępowania uwłaszczeniowgo. W rozpoznawanej sprawie na dzień 5 grudnia 1990 r. nie był złożony żaden wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez byłego właściciela lub spadkobiercę. Oddanie spornych gruntów w zarząd na rzecz Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku w B. nastąpiło na mocy decyzji wydanej w dniu [...]. Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa nastąpiło decyzją z dnia [...]. Data zatem złożenia przez byłego właściciela lub jego następcy prawnego wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej ma znaczenie w kontekście uprawnienia osób trzecich, których prawa nie mogą być naruszone, jeżeli te prawa są udokumentowane wnioskiem o zwrot złożonym w odpowiednim czasie. W powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia I OSK 874/ 07, opierając się na tezach uzasadnienia przywołanej powyżej uchwały Sąd odróżnił dwie sytuacje: "1) poprzedni właściciel lub jego następca prawny złożył wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed wszczęciem albo w toku postępowania "uwłaszczeniowego" - tu organ administracji publicznej powinien zawiesić postępowanie "uwłaszczeniowe" do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, ponieważ zagadnienie zasadności roszczenia o zwrot tej nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym dla nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, skoro nabycie tego prawa nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich; pogląd ten można uznać za utrwalony w orzecznictwie sądowym; 2) wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej został złożony po zakończeniu postępowania "uwłaszczeniowego" - tu organ administracji publicznej jest obowiązany wszcząć i prowadzić postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, jednakże nie może orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która stała się dla państwowej osoby prawnej przedmiotem prawa użytkowania wieczystego nawet wtedy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu przed dniem 5 grudnia 1990 r., bowiem nieruchomość ta nie jest we władaniu Skarbu Państwa (gminy). Nie jest bowiem dopuszczalne wydawanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością". W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z drugą sytuacją, co oznacza, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] organ nie dopuścił się naruszenia interesu osób trzecich, a zatem decyzja ta nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Nabycie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 200 ugn następuje z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Skutek prawny wynikający z tego przepisu potwierdza zaś dopiero ostateczna decyzja uwłaszczeniowa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1870/06 decyzja ta ma charakter deklaratoryjny w zakresie dotyczącym powstania prawa użytkowania wieczystego, skutek konstytutywny wywiera natomiast w zakresie dotyczącym ustalenia warunków użytkowania wieczystego, w tym i opłat rocznych (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA/Łd 736/02, ONSA 2004/I/38). Warto również wspomnieć, że nabycie prawa użytkowania wieczystego w tym trybie nie zależy od dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpis ten ma bowiem charakter deklaratoryjny (por. uzasadnienie uchwały Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 9 listopada 1998 r., III CZP 33/98, OSNC 4/99/67). Nie przesądzając zatem ostatecznego wyniku sprawy, wobec naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Zgodnie zaś z art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, przy czym rozstrzygnięcie w tym zakresie obowiązuje jedynie do czasu uprawomocnienia się wyroku. W oparciu natomiast o art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.