II SA/Bd 206/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-11-26
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewcz, Leszek Kleczkowski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych ze szkodą na działkę sąsiednią, uzasadniającą nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły brak związku przyczynowo-skutkowego między zmianami stanu wody na gruntach sąsiednich a szkodami na działce skarżącego. Mimo stwierdzenia szkód, nie zostały spełnione przesłanki z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, ponieważ szkody te nie powstały w wyniku zmiany kierunku i natężenia wód opadowych lub roztopowych, lecz z innych czynników, takich jak nawalne deszcze, budowa geologiczna terenu czy niewłaściwe odprowadzanie wód opadowych z dachów i nieszczelność zbiornika bezodpływowego na działce skarżącego.Stan faktyczny
Skarżący E. W. domagał się nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w związku z zalewaniem jego działki. Organy administracji (Burmistrz i Samorządowe Kolegium Odwoławcze) odmówiły nakazania takich działań, uznając, że mimo wystąpienia szkód na działce skarżącego, nie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą na jego działkę, a szkody wynikają z innych przyczyn. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa wodnego, wskazując na dowolną ocenę dowodów i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewcz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Burmistrz G. decyzją z dnia [...] 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 234 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo Wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek E. W. (dalej jako: "skarżący") w sprawie ustalenia czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych z działek o numerach ewidencyjnych [...] obręb [...] ze szkodą na działkę o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...], gm. G., odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie ustalenia czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych z działek o numerach ewidencyjnych 21/4, 21/6, 21/16, 21/13, 20/2 i 19/3 obręb [...] ze szkodą na działkę o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...], gm. G..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w świetle obowiązującego prawa oraz na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego: protokołów, dowodów dostarczonych przez strony postępowania, wyjaśnień stron postępowania, informacji z rejestru gruntów, wydruków z Systemu Informacji Przestrzennej, opinii powołanego biegłego I. H., opinii biegłego P. G., opinii biegłej K. K.-W., materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach administracyjnych mających znaczenie w niniejszej sprawie, ustalono, że nie została spełniona przesłanka o zmianie kierunku przepływu wód opadowych i/lub roztopowych oraz kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą na działkę o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] gm. G.. W ocenie Burmistrza doszło do zmiany użytkowania terenu i zmiany stosunków wodnych na działkach przylegających do działki nr [...] tj. działek o nr [...] obręb [...], jednakże nie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą na działkę nr [...].
Organ ustalił, że obszar dla działek o numerach ewidencyjnych [...] obręb [...] gm. G. nie został objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w związku z powyższym na podstawie informacji z rejestru gruntów, prowadzonej przez Starostę Inowrocławskiego wynika, że działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowią tereny mieszkaniowe, działka nr [...] nieużytki, działka nr [...] stanowi tereny mieszkaniowe oraz grunty orne (RIVa), z kolei działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowi tereny mieszkaniowe, łąki trwałe (ŁIV) i grunty orne (RIVa), działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowi grunty orne (RIVa). Organ na podstawie informacji od stron postępowania - E. W., M. N. oraz opinii P. G., ustalił, że zmiany użytkowania terenu nastąpiły i polegały na budowie rowu na granicy z działką [...] oraz późniejsze zasypanie fragmentu rowu przy działce nr [...], nawiezieniu ziemi na działkę nr [...] oraz budowie drogi dojazdowej umożliwiając zjazd na teren działki, budowie grobli wzdłuż stawów, utwardzeniu fragmentu działek nr [...], wykonanie stawów rybnych w miejscu zagłębienia, utwardzenie i podniesienie fragmentu działki [...] Organ dał wiarę M. N., że wszystkie powyższe zmiany przeważnie miały miejsce przed 2006 r., zanim stał się właścicielem działki [...], co jest spójne z informacjami E. W. oraz z aktami sprawy [...].
Burmistrz powołując się na opinię K. K.-W., podniósł, że zgodnie z nachyleniem terenu działki nr [...], spływ powierzchniowy odbywa się w kierunku północnym tj. w kierunku rowu i działki nr [...]. Powyższe jest zgodne z opinią P. G., który wskazał różnice rzędnych wysokościowych od 0,85 do 1 m co oznacza, że woda w sposób naturalny spływa w kierunku najniżej położonej części. Jak wynika z protokołów sporządzonych na okoliczność wizji lokalnej z powołanymi biegłymi, należy zaznaczyć, że działka nr [...] została utwardzona i wyrównana, jednakże ze względu na małą powierzchnię działki i małe różnice pomiarów wysokościowych wykonanych przez P. G. ma niewielki wpływ na zalewanie działki nr [...]. Podobnie teren działki nr [...] obniża się w kierunku północnym tj. w kierunku działki nr [...] Zgodnie z nachyleniem woda z działki nr [...] jest odprowadzana w kierunku północnym na działkę nr [...] i częściowo na działkę nr [...]. Z kolei największe zmiany zaszły przed rokiem 2006, kiedy usypano groble i drogi wokół stawów, nawieziono ziemię, podwyższono teren i wybudowano rów na granicy działek [...] Powyższe spowodowało, że spływ wód opadowych z działki nr [...] był kierowany głównie do rowu.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że teren działki nr [...] został podwyższony względem stanu pierwotnego (pomiary biegłego P. G. różnic wysokości 23 cm i 14 cm) jednakże nie zmieniło to kierunku i natężenia wód opadowych, który nadal jest skierowany w kierunku północnym do działki nr [...]. Powyższe znajduje uzasadnienie w opinii K. K.-W., która dodatkowo wskazała na podniesienie terenu działek [...] lecz bez zmiany kierunku nachylenia terenu w kierunku działki nr [...]. W toku postępowania administracyjnego Burmistrz ustalił, że wykopanie rowu przy granicy działek [...] nastąpiło wyniku ustnego porozumienia w latach 1990-2006 celem odblokowania odpływu wód opadowych spływających w sposób powierzchniowy z terenu działek [...] oraz drogi nr [...]. Analizując powyższe organ wskazuje, że kierunek spływu wód opadowych nie uległ zmianie. Biorąc pod uwagę prace związane z podwyższeniem terenu m.in. działek o numerach [...] obręb [...] nie spowodowały zmiany stanu wody na gruncie, co nie ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany z jego warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Powyższe potwierdza ekspertyza powołanej biegłej oraz pomiary P. G.. Organ podkreślił, że ze względu na małą ilość danych archiwalnych pomiarów wysokościowych dla poszczególnych nie można stwierdzić lub wykluczyć jednoznacznie negatywnych zmian ukształtowania terenu. Organ dał wiarę pomiarom i wnioskom biegłego P. G., ponieważ odzwierciedlają stan zastany podczas wizji lokalnej oraz są spójne z ustaleniami K. W..
Organ ustalił, że skarżący wielokrotnie zgłaszał zalewanie działki nr [...] i zauważył związek z występowaniem większych opadów atmosferycznych na terenie [...] w latach 2018-2023. Powyższe ustalenie jest odzwierciedlone zarówno w opinii powołanej biegłej jak i w piśmie radcy prawnego A. J. z dnia [...] 2023 r. (data wpływu: [...].2023r.). Dane dotyczące sumy opadów, okresów występowania zwiększonych opadów atmosferycznych są spójne i jednoznacznie dokumentują, że główną i bezpośrednią przyczyną zalewania działki nr [...] są intensywne opady atmosferyczne. Organ dał wiarę wnioskom wniesionym przez A. J. oraz M. B. dotyczących stwierdzenia, że przyczyną nie jest zmiana, która nastąpiła po 2018 r., ponieważ żadne prace nie były wykonane po 2018 r., lecz podtopienie które się utrzymuje jest wynikiem deszczu nawalnego oraz zmian atmosferycznych.
Po rozpatrzeniu i analizie przez organ materiału dowodowego sprawy tj. opinii powołanej biegłej, opinii P. G., pism Stron postępowania oraz wykluczeniu zmiany kierunku i natężenia wód opadowych ze szkodą na działkę nr [...] Organ podzielił wnioski powołanej biegłej o kilku przyczynach zalewania działki nr [...], które wystąpiły w wyniku wzajemnego odziaływania i nakładania się na siebie. Ponadto słusznie wskazano na słabo przepuszczalny teren analizowanych działek co potwierdzają mapy geologiczne (co jest spójne także z opinią I. H.), a także zmiany z zagospodarowania obszaru rolniczego na zabudowę mieszkalną i gospodarczą. Kolejną przyczyną zalewania działki jest odprowadzanie wody opadowej z działek nr [...], które nie są wyposażone w urządzenia do zagospodarowania wód opadowych z powierzchni dachów na terenie własnej działki. Powyższe znajduje uzasadnienie w opinii biegłej oraz potwierdzają protokoły z oględzin. Organ wskazał, że zagospodarowanie wód opadowych na działkach, których zmieniono rodzaj użytkowania gruntu tj. z rolnego na budowalny nie zostało dostosowane do potrzeb wynikających ze sposobów zagospodarowania terenu
Jednocześnie Burmistrz zwrócił uwagę na problem, jaki była nieszczelność zbiornika bezodpływowego na terenie działki E. W., a który również bezsprzecznie przyczyniał się do zalewania terenu działki nr [...]. Organ ustalił, że przyczyną podmokniętego terenu działki nr [...] są też nieczystości ciekłe odprowadzane do gruntu z nieszczelnego zbiornika, co znalazło odzwierciedlenie także w protokole J. D. z kontroli okresowej 1-rocznej stanu technicznego instalacji i kanalizacji sanitarnej oraz zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe w budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Organ dodał też, że Państwo N. wskazywali na odprowadzania nieczystości ciekłych przez Pana E. W. do przedmiotowego rowu.
Zdaniem organu powyższe okoliczności wskazują na to, że została spełniona przesłanka o wystąpieniu szkód na gruncie sąsiednim, jednakże powstała nie z przyczyn zmian kierunku i natężenia wód opadowych lub roztopowych, gdy do takowych nie doszło lecz z wielu czynników. Nie istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianą ukształtowania terenu na gruntach działek nr [...] a wystąpieniem szkód na działce nr [...].
Powyższa decyzja Burmistrza została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] 2025, nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z wytycznymi zawartymi we wcześniejszej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r. został ustalony stan stosunków wodnych na działkach, których dotyczyło postępowanie. Dokonano wszechstronnej analizy problemu hydrologicznego, zastanego w okolicy i ewentualnych powiązań następstw i skutków zmian stanu wody związanych z dokonanym zagospodarowaniem działek. Zdaniem Kolegium, wyniki przeprowadzonego przez organ drugiej instancji postępowania administracyjnego, w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 234, tj. szkodliwe oddziaływanie zmiany stanu wody na nieruchomość skarżącego. Przeciwne twierdzenia skarżącego, nie zostały poparte dowodami, które uzasadniałyby przyjęcie odmiennego stanowiska. Poza tym przepis art. 234 p.w. nie zobowiązuje organu do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie - w stanie faktycznym niniejszej sprawy z działek nr [...] ze szkodą na działkę nr [...]. Tym samym z uwagi na stwierdzenie, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych, a powstaniem szkody na działce skarżącego zasadnym było, zdaniem Kolegium, wydanie przez organ I instancji decyzji odmownej w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych.
SKO zwróciło także uwagę, że na stosunki wodne na działce skarżącego, ma także wpływ ukształtowanie i budowa geologiczna terenu, które zostały szczegółowo przedstawione w sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania opinii w zakresie hydrologii oraz złożone do niej wyjaśnienia. W ocenie organu odwoławczego sporządzona opinia wraz z jej uzupełnieniami jest rzetelna, spójna i logiczna i może stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. W opinii uprawniony hydrolog wykazał jednoznacznie, że nie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, o których mowa w art. 234 p.w.
Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zasługują na uwzględnienie zarzuty związane z nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego. Biegła z zakresu hydrologii w sposób wyczerpujący odniosła się do złożonych przez Skarżącego zastrzeżeń do opinii, które co do zasady zostały powtórzone w złożonym odwołaniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję E. W. zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza opinii biegłych powołanych w sprawie, podczas gdy zgromadzone dowody nie dawały podstaw do wydania zaskarżonej decyzji;
2) art. 8 i art. 12 k.p.a. poprzez rozpatrywanie przedmiotowej sprawy z naruszeniem zasady szybkości postępowania i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, ponieważ postępowanie to trwało 4 lata, a pomimo tego w toku postępowania pierwszo- i drugoinstancyjnego niewłaściwie zebrano i oceniono zgromadzony materiał dowodowy;
3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, które nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, podczas gdy relewantne w niniejszej sprawie jest ustalenie, m.in. stanu pierwotnego, którego zabrakło w decyzji organów obu instancji.
Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm., dalej: pw) poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zmaterializowały się przesłanki, podczas gdy należycie dokonana ocena całokształtu materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż nastąpiła zmiana stanu wód.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji według wskazanego kryterium, Sąd stwierdził, że zostały one wydane zgodnie z prawem. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a.), co doprowadziło do oddalenia skargi.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepisy art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2024 r. poz. 1087), zgodnie z którym jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Jak wynika ze wskazanego przepisu przesłanką do wydania decyzji nakazowej jest ustalenie, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Obowiązki na tej podstawie mogą zostać nałożone wyłącznie na aktualnego właściciela nieruchomości, niezależnie, czy to wskutek jego działań doszło do zmian stanu wody na gruncie. Tym samym aktualny właściciel nieruchomości może ponosić konsekwencje działań poprzednich właścicieli. Dla wydania tej decyzji, konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo-skutkowy.
Pod pojęciem zmian stanu wody na gruncie należy rozumieć takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Także spowolnienie spływu wody z gruntów spowodowane podwyższeniem terenu sąsiedniej działki stanowi jedną ze zmian stosunków wodnych na gruncie. Również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, wprowadzenie systemu drenażowego wokół budynku, czy też samo wybudowanie fundamentów może powodować zmiany stanu wody na gruncie jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, naruszenie istniejącego systemu drenażowego, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2017 r., sygn. II OSK 159/16).
Zastosowanie art. 234 ust. 3 Prawo wodne jest możliwe więc dopiero po bezspornym ustaleniu, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz że zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wody przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich. Wymaga to precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany, jak i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy.
W kontekście obowiązków w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, należy wskazać, że stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572, dalej: k.p.a.) w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Jako dowolne przy tym należy traktować takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że sprawy z zakresu naruszenia stosunków wodnych dotyczą skomplikowanej problematyki, wymagającej najczęściej wiadomości specjalnych, przeważnie z geologii, hydrologii, melioracji. Z tego względu kluczowym dowodem jest zwykle opinia biegłego. Biegły nie może jednak zastąpić organu administracji w ustaleniu stanu faktycznego, jako że to na organie administracji publicznej ciążą obowiązki wynikające m.in. z przepisów art. 7, 77, 80 k.p.a.
Zdaniem Sądu zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, oparty o należyte wyjaśnienia, a także niezbędne dokumenty oraz oględziny. Jego analiza pozwala zaś opowiedzieć się za trafnością odmowy zastosowania art. 234 ust. 3 Prawo wodne w sprawie.
Organ I instancji trzykrotnie przeprowadzał oględziny (por. protokoły z [...].2021 r., [...].2022 r. i [...].2023 r.) terenu działki skarżącego - [...] oraz działek nr [...], które według skarżących miały negatywnie oddziaływać na jego nieruchomość. Na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy powołano też trzech biegłych: I. H. - biegłego z zakresu gleboznawstwa (którego opinia została jednakże przez organ uznana za niewiarygodną z uwagi na występujące w niej nieścisłości i brak oparcia jej na wiarygodnych danych); P. G. – biegłego z zakresu geodezji, K. K.-W. – biegłą z zakresu hydrologii.
Zebrany materiał dowodowy potwierdził, że doszło do zmiany użytkowania terenu i zmiany stosunków wodnych na działkach przylegających do działki nr [...] tj. działek o nr [...] obręb [...], jednakże nie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą na działkę nr [...]. Organ na podstawie informacji z rejestru gruntów, prowadzonej przez Starostę Inowrocławskiego ustalił, że działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowią tereny mieszkaniowe, działka nr [...] nieużytki, działka nr [...] stanowi tereny mieszkaniowe oraz grunty orne (RIVa), z kolei działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowi tereny mieszkaniowe, łąki trwałe (ŁIV) i grunty orne (RIVa), działka numerze ewidencyjnym [...] stanowi grunty orne (RIVa). Na podstawie zebranych informacji, organ I instancji ustalił, że w większości zmiany użytkowania terenu nastąpiły przed 2006 r. i polegały one na budowie rowu na granicy z działką [...], następnie zasypaniu fragmentu rowu przy działce nr [...], nawiezieniu ziemi na działkę nr [...] oraz budowie drogi dojazdowej umożliwiając zjazd na teren działki, budowie grobli wzdłuż stawów, utwardzeniu fragmentu działek nr [...], wykonanie stawów rybnych w miejscu zagłębienia, utwardzenie i podniesienie fragmentu działki [...]
Organ powołując się na sieć hydrograficzną przedmiotowego obszaru ustaloną w oparciu o mapy topograficzne i hydrograficzne oraz opinię biegłej K. K.-W. stwierdził, że zgodnie z nachyleniem terenu działki nr [...] spływ powierzchniowy odbywa się w kierunku północnym tj. w kierunku rowu i działki nr [...]. Powyższe jest zgodne z opinią biegłego P. G., który wskazał różnice rzędnych wysokościowych od 0,85 do 1 m co oznacza, że woda w sposób naturalny spływa w kierunku najniżej położonej części.
Odnosząc się do pozostałych działek i kierunku odprowadzania z nich wody organ I instancji wskazał, że z protokołów sporządzonych na okoliczność wizji lokalnej z powołanymi biegłymi, wynika, że działka nr [...] została utwardzona i wyrównana, jednakże ze względu na małą powierzchnię działki i małe różnice pomiarów wysokościowych wykonanych przez P. G. ma niewielki wpływ na zalewanie działki nr [...]. Podobnie teren działki nr [...] obniża się w kierunku północnym tj. w kierunku działki nr [...] Zgodnie z nachyleniem woda z działki nr [...] jest odprowadzana w kierunku północnym na działkę nr 21/16 i częściowo na działkę nr [...]. Razem z wodą opadową z terenu działki [...] odprowadzana jest dodatkowo woda z terenu działki [...]
Jak wynika z opinii biegłej K. K.-W., zgodnie z pierwotnym i aktualnym nachyleniem terenu spływ powierzchniowy z działek [...] kierowany jest do obniżenia terenu na działce [...]
Organ I instancji ustalił, że w wyniku ustnego porozumienia w latach 1990-2006 doszło do wykopanie rowu przy granicy działek [...] celem odblokowania odpływu wód opadowych spływających w sposób powierzchniowy z terenu działek [...] oraz drogi nr [...]. Z ustaleń biegłej wynika jednakże, że powyższe zmiany w sposobie użytkowania terenu nie wpłynęły na kierunek spływu wód opadowych. Również prace związane z podwyższeniem terenu m.in. działek o numerach [...] obręb [...] nie spowodowały zmiany stanu wody na gruncie i nie doprowadziły do ingerencji w naturalny stan wody na danym terenie, związany z jego warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Powyższe potwierdza ekspertyza powołanej biegłej oraz pomiary biegłego P. G..
Okolicznościami mającymi natomiast wpływ na stan wody na gruncie skarżącego były intensywne opady w miesiącu czerwiec 2020 r. oraz zalanie działki nr [...] wodą opadową. Deszcz nawalny w czerwcu 2020 roku spowodował nagłe podtopienia części miasta i gminy G., podczas których system kanalizacji oraz melioracji wodnych został całkowicie wypełniony wodą opadową niezależnie od zmiany stosunków wody na gruncie. Organ dodał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że sam skarżący wiązał zalewanie działki z występowaniem większych opadów atmosferycznych na terenie [...] w latach 2018-2023.
Wśród przyczyn zalewania działki skarżącego biegła, a w ślad za nią organy, wskazała na słabo przepuszczalny teren analizowanych działek (glina), a także na zmiany z zagospodarowania obszaru rolniczego na zabudowę mieszkalną i gospodarczą oraz wzrost powierzchni uszczelnionych (droga dojazdowa, chodniki, tereny utwardzone). Kolejną przyczyną zalewania działki jest odprowadzanie wody opadowej z połaci dachowych budynków mieszkalnych na działkach [...] i kierowanie wylotów rynien bezpośrednio na powierzchnię gruntu, bez zagospodarowania ww. wody na terenie działki.
Organ zwrócił także uwagę na ujawniony w trakcie postępowania problem nieszczelności zbiornika bezodpływowego na terenie działki skarżącego, który również bezsprzecznie przyczyniał się do zalewania terenu działki nr [...]. Ponadto Państwo N. wskazywali też na odprowadzanie przez skarżącego nieczystości ciekłych do rowu.
W ocenie Sądu sporządzona w sprawie opinia biegłej z zakresu hydrologii wraz z jej uzupełnieniem stanowi rzetelną, logiczną i kompletną odpowiedź na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stosunków wodnych szkodliwie oddziałującej na działki skarżących. Opinia ta jest oparta na obszernym materiale dowodowym zebranym przez organ administracji (w tym na opiniach dwóch innych biegłych), a także na analizach materiałów kartograficznych. Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego, ani przed sądem administracyjnym skarżący nie przedłożył, żadnych dokumentów negujących prawidłowość ustaleń biegłej, co do braku wpływu zmian na sąsiednich gruntach na stosunki wodne na działce [...] Skarżący wprawdzie przedłożył dokumentację fotograficzną, jednakże, z uwagi na ręczne naniesienie na niej dat była ona trudna do zweryfikowania.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, że w sprawie została spełniona przesłanka wystąpieniu szkód na gruncie sąsiednim (tj. gruncie skarżącego) – zalanie gruntu obumieranie tui i drzew owocowych oraz upraw w przydomowym ogródku, jednakże szkody te nie powstały w wyniku zmiany kierunku i natężenia wód opadowych lub roztopowych. Jak już wyżej wskazano, na powstanie powyższych wpływ miały inne czynniki, takie jak nawalne deszcze, budowa geologiczna terenu czy odprowadzanie wód opadowych z działek [...] z powierzchni dachów na teren własnej działki. Zatem wobec stwierdzenia, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich zasadnym było wydanie decyzji odmownej w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Przeprowadzona przez sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Ustalenia organu, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zebrały i przeprowadziły dowody w sprawie i prawidłowo je oceniły. W szczególności uznały za wiarygodną opinię biegłej K. K. W. dla rozstrzygnięcia sprawy. W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów postępowania sąd ocenia jako nieuzasadnione.
Na koniec dodać należy, że organy prawidłowo uznały, że nie zachodziła w niniejszej sprawie określona w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego przesłanka do umorzenia postępowania – tj. upływ 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Postępowanie w sprawie wszczęto bowiem na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] 2020 r. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem skoro wskazana norma została wprowadzona do obowiązującego porządku prawnego dopiero z dniem 1 stycznia 2018r., to wykluczona jest możność jej stosowania do stanów faktycznych pochodzących sprzed tej daty i w związku z tym pierwszym możliwym terminem, od którego należy liczyć bieg 5-letniego terminu określonego w art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne jest data wejścia tego przepisu w życie, a więc dzień 1 stycznia 2018 r. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 sierpnia 2022 r., II SA/Gl 613/21; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2024 r., III OSK 405/23, CBOSA).
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tj. Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło