II SA/Bd 230/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę. II SA/Bd 230/09 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. T. Z. powołując się na art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 2005 r., Nr 86, poz. 732), – zwrócił się o umorzenie, częściowe umorzenie lub ewentualne rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na dzieci, a także umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości i w przypadku rozłożenia powstałych zaległości na raty - o możliwość bezpośredniej wpłaty tych rat na konto organu, z pominięciem sądowego postępowania egzekucyjnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Wójt Gminy G. D. na podstawie art. 16 wskazanej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2007 r., Nr 192, poz. 1378 ze zm.) oraz art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. ze zm.), odmówił T. Z.: 1. umorzenia należności z tytułu wypłaconych I. Z. w okresie od [...] września 2005 r. do [...] stycznia 2008 r. zaliczek alimentacyjnych dla dzieci D. Z. i D. Z. z powodu bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego świadczeń alimentacyjnych należnych od T. Z., 2. umorzył postępowanie o częściowe umorzenie lub rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oraz o umorzenia postępowanie egzekucyjnego w całości dotyczącego umożliwienia spłaty w/w zadłużenia bezpośrednio na konto organu – jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w okresie od [...] września 2005 r. do [...] stycznia 2008 r. organ wypłacił I. Z. zaliczki alimentacyjne dla dzieci: D. i D. Z. w łącznej kwocie [...] zł w związku z bezskutecznością prowadzonego postępowania egzekucyjnego świadczeń alimentacyjnych. Powyższe stanowisko wnioskodawca zakwestionował składając odwołanie T. Z. argumentował, że znajduje się obecnie w trudnej sytuacji życiowej, ponieważ po opłaceniu wszystkich rachunków (po połowie z matką) oraz bieżących rat alimentacyjnych i kosztów postępowania egzekucyjnego na utrzymanie pozostaje mu kwota [...] zł. Odwołujący stwierdził również, że uzasadnienie decyzji, w którym wskazano, że jako osoba zdrowa z atrakcyjnym zawodem może polepszyć swą sytuację materialną, mija się z prawdą ponieważ w zawodzie odwołujący mógłby zarabiać maksymalnie [...] zł. netto, co po odliczeniu kosztów dojazdów pogorszy jego sytuację materialną. T. Z. poinformował również, że od lat intensywnie stara się o pracę nie tylko w zawodzie stolarza, lecz również w innych branżach, bez rezultatu na skutek upadłości wielu zakładów. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. – D. z dnia [...] grudnia 2008 r. we wskazanym przedmiocie. Organ odwoławczy uzasadniając swoją decyzję uznał, iż po szczegółowej analizie akt sprawy, a w szczególności wywiadu środowiskowego, oświadczeń strony oraz brata i matki T. Z. w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości. Wyjaśnił, że przepis art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej formułuje uprawnienie dla właściwego organu do umarzania należności alimentacyjnych, które to rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy i jest uzależnione od stwierdzenia przez organ właściwy przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym. Oznacza to, że w gestii organu jest odmowa albo przychylenie się do wniosku strony. Warunkiem wydania niewadliwej decyzji będzie jednak szczegółowe zbadanie stanu faktycznego sprawy po kątem występowania tychże przesłanek i zindywidualizowanie uzasadnienia decyzji. Zdaniem organu l instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i należycie rozważył przesłanki umorzenia należności, bezspornie wyjaśniając okoliczności co do sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. T. Z. posiada źródło utrzymania z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym brata P. Z. Jest osobą samotną (prócz obowiązku alimentacyjnego nie ma na utrzymaniu żadnych osób), za zajmowany lokal mieszkalny ponosi połowę kosztów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. T. Z. zakwestionował stanowisko organów orzekających wskazując, że jest ono dla niego krzywdzące, nie uwzględniające jego praw. Argumentował, iż w Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozytywnie rozpoznał jego wniosek dotyczący rozłożenia należności na raty. Wskazał, że czuje się dyskryminowany takim postępowaniem organów orzekających. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z e zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd może zaskarżona decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Przy czym dokonanie takiej oceny następuje na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W tych to ramach Sąd przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Jak z przepisu tego wynika, organ administracji działa w ramach uznania administracyjnego. W gestii zatem organu jest odmowa lub przychylenie się do wniosku strony. Nie oznacza to oczywiście, że decyzje w tym przedmiocie mogą być podejmowane w sposób dowolny. Organ administracji ograniczony jest bowiem postanowieniami przytoczonego wyżej przepisu wskazującego, że w tym zakresie powinno brać się pod uwagę sytuację dochodową osoby zobowiązanej i rodziny tych osób. Dopiero po ustaleniu tej sytuacji organ może rozstrzygać o umorzeniu ciążących na dłużniku alimentacyjnym należności biorąc pod uwagę okoliczności odnoszące się do tej sytuacji przemawiające za udzieleniem wnioskowanej ulgi, jak i przeciw jej udzieleniu. Nie można przy tym zapominać również o charakterze zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z postanowieniami art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci mają charakter obligatoryjny. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie na podstawie art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek zaliczek alimentacyjnych. Badając zatem wskazane w art. 16 cyt. ustawy przesłanki organ winien rozważyć czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. W niniejszej sprawie organy zarówno I jak i II instancji trafnie uznały, że wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaty zaliczki alimentacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały w sprawie takie okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie żądania skarżącego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, że T. Z. posiada źródło utrzymania z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym brata P. Z. Jest osobą samotną (prócz obowiązku alimentacyjnego nie ma na utrzymaniu żadnych osób), za zajmowany lokal mieszkalny ponosi połowę kosztów. Jest osobą młodą (32 lata), zdrową, z wyuczonym zawodem. Aktualne dochody wynoszą [...] zł. miesięcznie netto Ponadto, sytuacja rodzinna skarżącego nie powoduje trwałej przeszkody, która uniemożliwiałaby skarżącemu wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci. Zdaniem Sądu stan faktyczny został ustalony i oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W odniesieniu do rozstrzygnięcia w zakresie postępowania o częściowe umorzenie lub rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości dotyczącego umożliwienia spłaty w/w zadłużenia bezpośrednio na konto organu należy stwierdzić, że z postanowień art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, umorzenie pobranych zaliczek może nastąpić tylko i wyłącznie we wskazanych w nim przypadkach. Z tego nie wynika, aby organ administracji miał możliwość umorzenia postępowania o częściowe umorzenie lub rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oraz o umorzenia postępowanie egzekucyjnego w całości dotyczącego umożliwienia spłaty w/w zadłużenia bezpośrednio na konto organu. W związku z powyższym w tym zakresie nie było podstaw do prowadzenia postępowania, zatem wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu jakie temu pojęciu nadaje art. 105 K.p.a Stanu tego nie zmienia również fakt, że w innych postępowaniach w odniesieniu do innych świadczeń uwzględniano wnioski skarżącego w tym zakresie. Taka możliwość wynikała bowiem z innych przepisów szczególnych. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.