II SA/Bd 233/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. i Z. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru [...] w B. z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru [...] w B. na rzecz A. K. i Z. K. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] lutego 2025 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (w skrócie "WINB"), na podstawie art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z odwołaniem A. K. i Z. K. z dnia [...].11.2024 r. oraz pismami z dnia [...].11.2014 r., [...].12.2024 r., [...].12.2024 r., [...].01.2025 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej "PINB") z [...] września 2024 r. [...], stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy. PINB prowadził postępowanie w sprawie legalności wykonywania robót budowlanych w budynku gospodarczym – magazyn płodów rolnych zlokalizowanym na działce o nr ewide[...] położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność W. i M. K.. Organ zakończył to postępowanie wydaniem decyzji z [...] września 2024 r., którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nałożył na inwestorów W. i M. K. obowiązek wykonana określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych w ww. budynku na działce nr [...] do stanu zgodnego z prawem – zgodnie z ocena techniczną sporządzoną przez technika budowlanego. Organ określił termin wykonania robót do 31 października 2024 r. W odwołaniu od powyższej decyzji A. i Z. K., jako właściciele sąsiedniej nieruchomości, podnieśli zarzuty związane z pozbawieniem ich przymiotu strony w postępowaniu mimo negatywnego oddziaływania nielegalnie przebudowanego budynku przekształconego na chłodnię na ich nieruchomość oraz wskazywanych naruszeń prawa. Wskazanym na wstępie postanowieniem WINB stwierdził niedopuszczalność odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy nadzoru budowlanego uznał, podobnie jak organ pierwszej instancji, że odwołującym się nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Wskazał, że z akt administracyjnych wynika, że PINB nie uznał odwołujących się za strony postępowania i nie brali oni udziału w postępowaniu. O statusie strony decydują przepisy prawa materialnego, tu tytuł prawny do nieruchomości oraz wpływ planowanej lub zrealizowanej inwestycji na prawnie chronione uprawnienie lub interes prawny podmiotu posiadającego tytuł prawny. WINB wskazał, że w piśmie przekazującym odwołanie organ I instancji wskazał, że nie uznał odwołujących się za strony postępowania bowiem otwór okienny wykuto w ścianie zachodniej q odległości około 11 m od granicy działki zaś nieruchomość wnoszących odwołanie sąsiaduje z budynkiem gospodarczym - magazynem płodów rolnych od strony południowej. Sam fakt uznania pp. A. i Z. K. za stronę postępowania dotyczącego wydania przez Starostę pozwolenia na budowę, gdyż są to odrębne postępowania. Z uwagi na to, że przedmiotem postępowania organu I instancji jest przebudowa budynku gospodarczego, która nie narusza warunków technicznych wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w odniesieniu do działki odwołujących się. A. K. i Z. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie wnieśli o jego uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji w sprawie legalności robót budowlanych w budynku gospodarczym – magazynie płodów rolnych na działce siedliskowej [...] w [...] z powodu zagrożenia pożarowego, budynku notorycznie samowolnie przebudowywanego i wykorzystywanego niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżący zarzucili naruszenie przez organ odwoławczy art. 134 k.p.a. podnosząc, ze organ odwoławczy wbrew obowiązkowi nie rozpoznał ich odwołania, ani nie przeprowadził własnego postępowania wyjaśniającego, a jedynie powielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem skarżących ich przymiot strony w niniejszym postępowaniu wynika z niezgodnego z przepisami prawa usytuowania spornego magazynu służącego dp działalności pozarolniczej w odległości 3 m od ich domu mieszkalnego, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem o z 8 marca 2022 r. sygn. II SA/Bd 1131/21. Organu nadzoru budowlanego obydwu instancji ignorują wyroki sądu. Skarżący powołali się na będącą w ich posiadaniu opinię rzeczoznawcy do spraw przeciwpożarowych zgodnie z którą odległość tego budynku od ich zabudowy winna wynosić 8 m. Stwarza to zagrożenie pożarowe, co stanowi przesłankę uznania ich za strony postępowania. Podkreślili nadto, że od wielu lat na spornej nieruchomości jest prowadzona z naruszeniem prawa działalność szkodliwie oddziałująca na ich własność, między innymi suszarnia zboża a obecnie zamontowano uciążliwe urządzenia wentylacyjno-chłodnicze co powoduje znaczny hałas, brud plewy od wczesnych godzin porannych do późnych godzin wieczornych. Odbywa się to 20—30 metrów od domu mieszkalnego skarżących i utrudnia znacząco zamieszkiwanie w nim. Dzieje się to na osiedlu o zabudowie miejskiej. Inwestorzy nie wykorzystują budynku w zabudowie zagrodowej zgodnie z przeznaczeniem zatem jedynie do przechowywania płodów rolnych, lecz do własnej szerokiej działalności i produkcji rolniczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszaniem przepisów prawa, które skutkowały koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2025 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania A. K. i Z. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] września 2024 r. nakładającej na inwestorów W. i M. K. obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych w budynku gospodarczym – magazynie płodów rolnych, położonym w [...], na działce nr ewid.[...] do stanu zgodnego z prawem. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm,, dalej "k.p.a."), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy skarżącym A. K. i Z. K. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez PINB w R. – zakończonym przez ten organ wydaniem ww. decyzji z [...] września 2024 r. w rozumieniu art. 28 k.p.a. – jak twierdzą skarżący czy też zasadne jest stanowisko orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego, które wywodzą, że sporne postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych prowadzonych przy budynku gospodarczym – magazynie płodów rolnych na sąsiedniej nieruchomości, nie dotyczy ich interesu prawnego. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący w toku całego postępowania prowadzonego przez organ I instancji, jak również organem odwoławczym bezskutecznie domagali się uznania ich za stronę postepowania administracyjnego powołując się na nieznaczną odległość przedmiotowego budynku magazynu płodów rolnych i to, że między innymi na skutek spornych robót budowlanych prowadzących warunkach samowoli budowlanej inwestycja znacząco zwiększyła obszar oddziaływania powodując zmianę charakteru użytkowania obiektu i zakres uciążliwości z uwagi na uruchomienie chłodni. Istotnym elementem argumentacji skarżących było również to, że uprzednio w wielu postępowaniach prowadzonych przed organami administracji architektoniczno-budowlanej dotyczących m.in. wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dla spornego budynku oraz w innych postępowaniach administracyjnych w których inwestorzy starali się o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla rozbudowy działalności w ramach zabudowy zagrodowej na działce [...] – posiadali oni przymiot strony w tych postępowaniach jak również postepowaniach sądowoadministracyjnych. Zasadnie organ odwoławczy powołał, że zgodnie z art. 127 k.p.a., odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie postępowania, a strona jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postepowania, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). PINB w R. na skutek zgłoszenia Z. K. prowadził z urzędu sporne postępowanie w trybie przepisów art. 50 - 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) – w sprawie legalności robót budowlanych prowadzonych w budynku gospodarczym – magazyn płodów rolnych, zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości [...], które ocenił jako przebudowę budynku wymagającą uzyskania pozwolenia. Inwestorami są właściciele nieruchomości W. i M. K.. W trakcie kontroli ustalono, że w ścianie zewnętrznej budynku od strony zachodniej wykonano otwory o wymiarach około 1,28m ×0,85 m i 1,54m ×0,85 m (całkowity wymiar zewnętrzny około 3,06m×0,85m) , który przeznaczony jest do zamontowania czerpni ściennych powietrza. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd nie podziela stanowiska organów nadzoru budowlanego w zakresie, jakim odmówiły skarżącym przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu naprawczym. Analizując bowiem podnoszone przez skarżących argumenty i przede wszystkim okoliczności wynikające wprost z wydanych w sprawach dotyczących spornego budynku postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, nie można ich pominąć w ocenie tego, czy skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu. Skarżący bowiem skutecznie i wielokrotnie powoływał się na okoliczność, że prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych w sprawach dotyczących między innymi wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę tego budynku został już przesądzony przymiot A. i Z. K. w tym postępowaniu. W sytuacji, gdy zostało prawomocnie przesądzone, że przysługiwał im przymiot strony uprawnionej do skutecznego zainicjowania postępowania wznowieniowego w sprawie budowy spornego budynku magazynu płodów rolnych (decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] czerwca 2016 r.), to tym bardziej brak jest podstaw aby ponownie organy pozbawiały ich tego statusu w sprawach dotyczących samowolnych robót budowlanych związanych potencjalnie z większym oddziaływaniem tego samego budynku na działce nr [...] – na nieruchomość skarżących. W tym zakresie Sąd z urzędu zwraca uwagę chociażby na treść uzasadnień wyroków tutejszego Sądu z 25 września 2018 r. sygn. II SA/Bd 754/18, z 23 marca 2021 r. sygn. II SA/Bd 1178/20, wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2020 r. sygn. II OSK 1966/20 i z 21 maja 2024 sygn. II OSK 2076/21 (dostępne CBOSA). Skarżący są właścicielami sąsiedniej nieruchomości obejmującej działki nr [...] (tereny mieszkaniowe) i [...] (rola) w [...] (księga wieczysta nr [...]). Wskazać przyjdzie, że w ocenie Sądu A. I Z. K. wnieśli odwołanie od decyzji PINB z [...].09.2024 r. w terminie wynikającym z art. 129 § 2 k.p.a., czyli w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji osobom uznanym jako strony postępowania. Była to zatem termin otwarty również dla wniesienia odwołania dla osób, które nie zostały dopuszczone do udziału w postepowaniu w charakterze strony przez organ I instancji, zatem bez własnej winy nie brały udziału w tym postępowaniu. Z analizy akta administracyjnych sprawy wynika bowiem, że W. K. i M. K. otrzymali ww. decyzję [...] września 2024 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem [...] września 2024 r. Już z pisma które wpłynęło do organu [...] września 2024 r. i dalszych wynika, że skarżący są niezadowoleni z postępowania prowadzonego bez ich udziału i zarzucają jego wadliwość, co potwierdzili w piśmie zatytułowanym "odwołanie" z dnia [...] października 2024 r. To bowiem pismo wnieśli w odpowiedzi na informacje organu I instancji o wydaniu decyzji z [...] września 2024 r. Z tych powodów Sąd za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a uchylił zaskarżone postanowienie. Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skargi uchylenia również decyzji organu I instancji, bowiem w niniejszej sprawie kontroli sądowej podlegała zgodność z prawem wyłącznie formalnego rozstrzygnięcie stwierdzającego niedopuszczalność odwołania skarżących z przyczyn podmiotowych. W następstwie niniejszego wyroku organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15) i przepisami art. 127 i 138 k.p.a. zobligowany będzie ponownie rozpoznać sprawę co do jej istoty na skutek odwołania skarżących, rozważając między innymi w jakim zakresie materiał dowodowy jest kompletny, należy go ewentualnie uzupełnić i czy pominięcie skarżących w toku postępowania przed organem pierwszej instancji można konwalidować w okolicznościach tej sprawy w postępowaniu przed organem drugiej instancji, czy nie jest możliwe dla zachowania możliwości realizacji lintersu skarżących. Nie można wykluczyć, że wnikliwa analiza i ewentualne uzupełnienie postepowania w taki sposób aby rozważyć również argumenty skarżących nie będzie skutkowała koniecznością wydania decyzji kuratoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zwrócić jednak należy uwagę, że rozważenia wymaga także treść licznych pism składanych przez skarżących nawet po wydaniu decyzji I instancji, bowiem z treści skarżonego postanowienia wynika, że organ odwoławczy potraktował je wszystkie zbiorczo jako uzupełnienia odwołania od ww. decyzji I instancji. Z treści niektórych z tych pism wynika jednak, że skarżący kwestionuje samowolną zmianę sposobu użytkowania spornego budynku i związanych z tym robót budowlanych, zatem należałoby wyjaśnić ich treść i wolę skarżących, czy nie domagają się np. wszczęcia przez właściwy organ postępowania w trybie przepisu art.71a Prawa budowlanego. Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (zł) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.