II SA/Bd 235/10

Dnia 10 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., (Nr [...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2009 r., (Nr [...]) w przedmiocie wymeldowania skarżącego M. D. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, tj. lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w B. przy ul. J. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że wniosek o wymeldowanie byłego męża złożyła M. D. w dniu 20 kwietnia 2009 r. Wyjaśniła, że po rozwodzie orzeczonym w grudniu 2005 r. M. D. nie przebywa w wymienionym wyżej lokalu; nie ma również kluczy do drzwi wejściowych i nie ponosi kosztów jego utrzymania. Po rozpatrzeniu sprawy z udziałem obu stron sporu meldunkowego Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu M. D. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] wyjaśniono, że w sprawach ewidencyjno-adresowych organy do spraw ewidencji ludności działają na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 dalej jako: "ustawa o ewidencji ludności"). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji i organ odwoławczy ustalono, że opuszczenie spornego lokalu przez M. D. ma charakter trwały i dobrowolny, tak jak tego wymaga art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący od kilku lat nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. W ocenie organu II instancji ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, zaś wymeldowanie ma na celu wyeliminowanie tzw. "fikcji meldunkowych" a więc sytuacji, w których w prowadzonej ewidencji istnieje stan niezgodny z rzeczywistością. Organ meldunkowy nie jest uprawniony do rozstrzygania spraw mieszkaniowych, majątkowych i rodzinnych. Skargę do tutejszego Sądu na decyzję Wojewody [...] wniósł M. D., zarzucając organowi drugiej instancji naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz błędne zastosowanie. Ponadto skarżący zarzucił organowi drugiej instancji mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania: art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W szczególności skarżący podniósł, że organ drugiej instancji dokonał nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji poprzez przyjęcie, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny dobrowolnie. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: "ustawa p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie uchybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Należy zwrócić uwagę, iż kluczowe znaczenie dla niniejszego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego. Tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jak słusznie zauważono w orzecznictwie sądów administracyjnych źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła ona uprawnienie do przebywania w tym miejscu, czy też nie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, w sprawie, jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania skarżącego wskazać należało ustanie jego pobytu w spornym lokalu. Nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że ma on utrudniony dostęp do lokalu z uwagi na wymianę zamków przez żonę . Na skutek interwencji Policji skarżący miał dostęp do lokalu. Od opuszczenia lokalu w dniu 3 września 2005 r. (oświadczenie skarżącego złożone w dniu 10 grudnia 2009 r., k-8 akt administracyjnych) skarżący zaledwie 6 razy zgłosił brak dostępu do lokalu Policji. Zgodnie z pismem Komisariatu Policji z dnia 6 stycznia 2010 r. (k-16 akt administracyjnych) interwencje miały miejsce raz w 2005 r., 3 razy w 2006 r., raz w 2007 r. i raz 9 lutego 2009 r. Biorąc pod uwagę, że rozwód skarżącego z żoną nastąpił w dniu [...] grudnia 2005 r. a od marca 2005 r. nie przebywa on w miejscu stałego zameldowania, nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych, należy uznać, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. W aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających tezę skarżącego, że został siłą przymuszony do opuszczenia lokalu. Po interwencji Policji miał możliwość przebywania w lokalu, który jednak opuszczał. Nawet gdy sam dokonał wymiany zamków nie pozostał w mieszkaniu lecz sąsiadowi przekazał klucze, aby ten oddał je żonie. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że w miejscu stałego zameldowania nie odbiera korespondencji (k-4). W zawiadomieniu o bezskuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego, komornik sądowy wskazał, że w toku egzekucji ustalono, iż dłużnik nie pracuje i mieszka u swoich rodziców, pozostając na ich utrzymaniu (k-6). Wywiad przeprowadzony przez funkcjonariuszy Policji potwierdził, że skarżący nie przebywa w miejscu stałego zameldowania (pismo KP [...] z dnia 29 czerwca 2009 r. k-20). Przy powyższych ustaleniach stanu faktycznego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że miał od 2005 r. ciągle utrudniony dostęp do lokalu. Sprawca uszkodzenia ciała w dniu 30/31 stycznia 2006 r. został ukarany wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. akt III K 866/07. Dostęp skarżącego do lokalu potwierdza natomiast postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia 19 lutego 2008 r. (RSD-1267/07 L.dz. 5470/07) w sprawie trwającego od stycznia 2006 r. w B. przy ul. J. [...] zmuszania skarżącego do określonego zachowania przez jego byłą żonę i jej konkubenta, którzy uniemożliwiali mu korzystanie z lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu tego postanowienia (k-15 akt administracyjnych) podano w oparciu o zeznania świadków i poczynione ustalenia, że ma on prawo przebywania w lokalu. W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 7 sierpnia 2009 r. (3 Ds. 572/09) stwierdzono, że skarżący wyprowadził się z miejsca stałego pobytu ok. 2007 r. Na podstawie zeznań i wyjaśnień ustalono, że wyprowadzając się z lokalu zabrał on część swoich rzeczy., chociaż skarżący utrzymywał, że w mieszkaniu pozostawił swoje rzeczy, głównie ubrania. Z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienie przestępstwa umorzono dochodzenie przeciwko M. D. podejrzanej o dokonanie kradzieży rzeczy z mieszkania w okresie od roku 2007 do dnia 17 kwietnia 2009 r. Protokół oględzin przeprowadzonych w dniu 2 września 2009 r. przy udziale skarżącego potwierdził brak w mieszkaniu przy ulicy J. [...] rzeczy osobistych należących do skarżącego takich jak: środki czystości, odzież, bielizna. Rzeczy osobistych na potrzeby postępowania o wymeldowanie nie można zaś ograniczać do mebli, czy też nakładów poniesionych na remont mieszkania, wobec czego dostarczone przez skarżącego rachunki nie mają wpływu na wynik sprawy. Decydujące znaczenie natomiast mają nakłady poniesione na utrzymanie lokalu (opłaty za zużycie wody, energii, czynsz, wywóz nieczystości), które świadczą o korzystaniu z mieszkania w życiu codziennym. Sąd podkreśla, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania (jego opuszczenia). Istotny dla sprawy wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozważając kwestię opuszczenia przez skarżącego lokalu zważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00; wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02; wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt OSK 127/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy administracyjne trafnie przyjęły, że skarżący nie zamieszkuje - w powyższym znaczeniu - w lokalu dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Z akt sprawy wynika, że co najmniej od 3 lat skarżący nie mieszka w spornym mieszkaniu, a swoje centrum życiowe koncentruje u rodziców lub u M. B., z którą pozostaje w związku (k-22). Posiada klucze do mieszkania lub posiadał, bo sam dokonał wymiany zamków, niemniej w nim nie zamieszkuje. Nie było w ocenie Sądu konieczne przesłuchiwanie w charakterze świadków sąsiadów, ponieważ z wymienionych powyżej orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym wprost wynika fakt trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącego. Przedmiotem postępowania w sprawie było wymeldowanie skarżącego z przedmiotowego lokalu, a nie jego byłej żony, dlatego nie ma wpływu na wynik sprawy wniosek o jej wymeldowanie złożony przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. orzekającą o wymeldowaniu skarżącego, w oparciu o przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, odpowiada prawu. Mając na względzie powyższe, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.