II SA/Bd 241/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie spłaty zaległego uposażenia oddala skargę. II SA/Bd 241/10 U Z A S A D N I E N I E Decyzją personalną z dnia [...] nr [...], Dyrektor Aresztu Śledczego w T., na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4, art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 103 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o Służbie Więziennej", a także § 1 ust. 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 14, poz. 137), po rozpatrzeniu raportu Z. L. z dnia 23 lutego 2009 r., przyznał wyżej wskazanemu wyrównanie w wysokości 1.670,29 zł, stanowiące różnicę między kwotą wypłaconego mu dodatku za wysługę lat, a należnego za okres od 23 lutego 2006 r. do 23 lutego 2009 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z ustawą o Służbie Więziennej funkcjonariusz otrzymuje za wysługę lat dodatek o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego. Podstawą ustalenia wysokości tego dodatku jest okres służby w Służbie Więziennej, a także okres zasadniczej służby wojskowej. Zaliczenia okresu służby wojskowej do okresu służby w Służbie Więziennej dokonuje się na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych funkcjonariusza. Organ podał, że Z. L. został przyjęty do Służby Więziennej decyzją personalną nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia [...] z dniem 1 lipca 1998r. W związku z zaliczeniem funkcjonariuszowi do okresu, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, okresu odbywania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, ustalono prawo do dodatku w następujący sposób: - z dniem 1 lipca 1998 r., po 5 latach służby - w wysokości 10 % uposażenia zasadniczego, - z dniem 25 stycznia 2003 r., po 10 latach służby - w wysokości 15% uposażenia zasadniczego, - z dniem 25 stycznia 2008 r., po 15 latach służby - w wysokości 20% uposażenia zasadniczego. Wskazano również na regulację zawartą w art. 103 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którą roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, natomiast bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia oraz uznanie roszczenia. Z uwagi na treść tego przepisu wyjaśniono, że wyrównanie zostanie wypłacone za okres od 23 lutego 2006 r. do 23 lutego 2009 r., ponieważ skarżący złożył raport dotyczący spłaty zaległych świadczeń pieniężnych w dniu 23 lutego 2009 r., w związku z czym dopiero w tym dniu bieg terminu przedawnienia roszczenia pieniężnego został przerwany. W związku z powyższym organ stwierdził, że wypłata należnych świadczeń obejmuje jedynie okres poprzedzający trzy lata licząc wstecz od dnia złożenia przez skarżącego raportu. Z. L. wniósł od tej decyzji odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wydania nowej decyzji personalnej przyznającej wyrównanie należności finansowych wynikających z zaliczenia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej od dnia przyjęcia do Służby Więziennej do dnia wydania decyzji personalnej, zaliczającej okres pełnionej nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej. Decyzją z dnia [...] L.dz. [...], wydaną na podstawie art. 31 ust. 4, art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 103 ustawy o Służbie Więziennej, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję personalną. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że okres nadterminowej zasadniczej służby wojskowej zaliczono Z. L. do wysługi lat decyzją personalną z dnia [...], nr [...]. Odnosząc się do kwestii wymagalności przysługującego funkcjonariuszowi roszczenia oraz jego przedawnienia organ II instancji stwierdził, że bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie został przerwany na skutek złożenia przez Z. L. w dniu 23 lutego 2009 r. raportu Dyrektorowi Aresztu Śledczego w T., w związku z czym spłata uposażenia należnego z tytułu dodatku za wysługę lat obejmować powinna jedynie okres poprzedzający trzy lata wstecz od dnia złożenia raportu, czyli okres od dnia 23 lutego 2006 r. do dnia 23 lutego 2009 r. Na powyższą decyzję Z. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż przedłożenie przez niego książeczki wojskowej w dniu przyjęcia do Służby Więziennej z zawartą w niej adnotacją o odbyciu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej stanowi podstawę do ustalenia dodatku za wysługę lat w Służbie Więziennej. Zdaniem funkcjonariusza kolejną czynnością przerywającą bieg przedawnienia przysługującego mu roszczenia było złożenie raportu z dnia 7 lutego 2007 r. do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B., w którym wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia [...], nr [...], w związku z rażącym naruszeniem prawa polegającym na niezaliczeniu okresu pełnienia przez niego nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu zasadniczej służby wojskowej. Z związku z tym skarżący stwierdził, że złożony przez niego w dniu 23 lutego 2009 r. raport nie przerywał biegu przedawnienia roszczenia i stanowił jedynie pismo mające na celu zobligowanie Dyrektora Aresztu Śledczego w T. do podjęcia decyzji w sprawie wypłaty należnego mu świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji. Wyrokiem z dnia [...] w sprawie [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarżący podjął czynność mającą na celu wypłatę zaległego dodatku dopiero 23 lutego 2009 r., tj. w dniu złożenia stosownego raportu, jednakże podejmowane przez niego przed tą datą próby dochodzenia roszczenia powinny być przedmiotem refleksji organu, czy nie stanowią podstawy do ewentualnego skorzystania z ust. 2 art. 103 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Uznano, że organ powinien przynajmniej rozważyć, czy wcześniej kierowane wnioski o wypłatę zwiększonego dodatku, w tym zawarte w piśmie z dnia 7 lutego 2007 r., stanowią nadzwyczajną okoliczność usprawiedliwiającą opóźnienie w żądaniu wyrównania należności. Wskazano również, że pomimo, iż obowiązek wykazania istnienia tych nadzwyczajnych okoliczności obciąża podmiot, który się na nie powołuje, to jednak organ nawet w przypadku braku jakiejkolwiek aktywności skarżącego w tej kwestii powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazać przynajmniej, iż nie dopatrzył się tych wyjątkowych okoliczności z urzędu. Zauważono, że uwzględnienie tych okoliczności objęte jest uznaniem administracyjnym, co rodzi konieczność ustosunkowania się organu do tej kwestii. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. wydał w dniu [...] decyzję, L.dz. [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję personalną. W uzasadnieniu stwierdził, że rozpatrując po raz drugi odwołanie nie dopatrzył się niezgodności decyzji z obowiązującymi przepisami. Wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił datę przerywającą bieg terminu przedawnienia na dzień 23 lutego 2009 r., zaś po analizie zebranego materiału nie znaleziono podstaw do skorzystania z określonej w art. 103 ust. 2 możliwości nieuwzględnienia przedawnienia. Zdaniem organu wcześniejsze raporty skarżącego nie dotyczyły kwestii wypłaty zaległych świadczeń, lecz zmierzały jedynie do zwiększenia bieżącego dodatku. Na powyższą decyzję Z. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący powtórzył, iż jego zdaniem złożenie raportu z dnia 7 lutego 2007 r. stanowiło czynność przerywającą bieg przedawnienia dochodzonego roszczenia. Powołał się również na wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrok z dnia 3 listopada 2009 r. w sprawie II SA/Bd 757/09, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że poprzez złożenie pisma zawierającego wniosek o zaliczenie nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do wysługi lat w Służbie Więziennej i o wydanie nowej decyzji w sprawie, funkcjonariusz Służby Więziennej podjął czynność zmierzającą bezpośrednio do ustalenia roszczenia w postaci zaległego dodatku za wysługę lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznawanie skarg na ostateczne decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie administracyjne. Stwierdzenie w trakcie rozpoznawania skargi na decyzję, iż nastąpiło w toku postępowania administracyjnego naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również konstatacja, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co do zasady obliguje Sąd do uchylenia tej decyzji w całości albo w części, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." W przypadku zaś stwierdzenia, że żadne ze wskazanych powyżej uchybień nie miało miejsca w toku postępowania administracyjnego, Sąd nie uwzględnia skargi i wydaje wyrok oddalający ją, stosownie do art. 151 p.p.s.a. W myśl przepisów art. 96 ust. 1 i 2 oraz art. 97 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusz Służby Więziennej otrzymuje z tytułu służby uposażenie, składające się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia, oraz inne świadczenia pieniężne określone w ustawie, prawo do uposażenia zaś powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Natomiast z treści art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w/w ustawy wynika, iż ustawodawca w ramach wchodzących w skład uposażenia dodatków do uposażenia zasadniczego wyróżnił m.in. mający charakter stały dodatek za wysługę lat, którego wysokość uzależnił od okresu służby funkcjonariusza w Służbie Więziennej. Ustalając zaś okres służby, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, należy uwzględnić okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 100 ust. 2). Należy także wskazać, iż zmiana uposażenia, w myśl art. 102 ust. 1 w/w ustawy, następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Zgodnie natomiast z treścią art. 103 ust. 1 w/w ustawy roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Bieg zaś terminu przedawnienia roszczenia przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia, a także uznanie roszczenia, stosownie do art. 103 ust. 3 ustawy o służbie więziennej. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jedynie w sytuacji, gdy opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, o czym stanowi art. 103 ust. 2 w/w ustawy. Przede wszystkim nadmienić należy, że dotychczasowy przebieg sprawy, tj. treść wniosków kierowanych przez skarżącego do właściwych organów Służby Więziennej oraz treść podejmowanych przez te organy decyzji w sprawie, znany jest Sądowi na podstawie akt sprawy, a także z racji wcześniejszego rozpoznawania skargi wniesionej przez tego samego skarżącego. W opinii Sądu stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, a wydawane w jej toku przez właściwe organy Służby Więziennej decyzje są zgodne z obowiązującymi przepisami, dlatego też wystarczające dla rozpoznania skargi jest skupienie się na kwestii przerwania biegu przedawnienia dochodzonego przez skarżącego roszczenia. W uzasadnieniu poprzedniego wyroku wydanego w ramach niniejszej sprawy Sąd jednoznacznie stwierdził, że skarżący podjął starania o wypłatę zaległego dodatku dopiero w dniu 23 lutego 2009 r., tj. w dniu złożenia stosownego wniosku o spłatę zaległych świadczeń finansowych, uznając jednocześnie, że wcześniejsze działania funkcjonariusza zmierzały jedynie do bieżącego zwiększenia należnego mu dodatku. Uchylenie zaś decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. wiązało się jedynie z potrzebą ponownego rozpoznania sprawy przez ten organ pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 103 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Sąd polecił organowi II instancji rozważyć, czy kierowane przez skarżącego przed 23 lutego 2009 r. wnioski o wypłatę zwiększonego dodatku, przede wszystkim zawarte w piśmie z dnia 7 lutego 2007 r., mogą zostać uznane za wyjątkową okoliczność usprawiedliwiającą opóźnienie w dochodzeniu roszczenia w rozumieniu przepisu wskazanego w zdaniu poprzedzającym, podkreślając jednocześnie, że uwzględnienie tych okoliczności przez organ objęte jest uznaniem administracyjnym. Tak więc właściwy organ został jedynie zobligowany do powtórnego przeanalizowania odwołania i wydania nowej decyzji w sprawie, przy jednoczesnym zagwarantowaniu mu swobody w zakresie stwierdzenia zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 103 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, ograniczonej jednakże obowiązkiem uzasadnienia zajętego stanowiska. Podkreślić bowiem należy, że decyzja wydana w oparciu o przepis art. 103 ust. 2 ma charakter decyzji uznaniowej – od uznania organu zależy to, czy uwzględni on przedawnienie. Rolą Sądu natomiast jest skontrolowanie, czy decyzja taka nie przekracza granic uznania administracyjnego i nie nosi cech dowolności. Wykonując dyspozycję Sądu Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej rozpatrzył ponownie sprawę i wydał nową decyzję, odmawiając uznania wskazanych powyżej działań skarżącego za wyjątkowe okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie w dochodzeniu roszczenia i należycie uzasadniając swoje stanowisko. W związku z faktem, że konkluzja tej decyzji jest zgodna ze stanowiskiem w kwestii przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonego przez skarżącego roszczenia zajętym przez Sąd we wcześniejszym wyroku dotyczącym niniejszej sprawy, nie ma zarówno podstaw, jak i prawnej możliwości jej uchylenia. Sąd jest bowiem, stosownie do art. 153 p.p.s.a., związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, które zapadło w ramach danej sprawy. W orzecznictwie wyraźnie wskazuje się, że związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2008 r., I SA/Wr 938/07, System Informacji Prawnej LEX nr 512327). Podobnie podkreśla się również, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., II SA/Ol 443/09, System Informacji Prawnej LEX nr 501813). Skoro więc we wcześniej wydanym wyroku w ramach danej sprawy Sąd przyjął określone zapatrywanie na problem przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonego przez skarżącego roszczenia, a organ odwoławczy w swojej decyzji zapatrywanie to uwzględnił, to Sąd orzekający, nie mogąc wyrazić już odmiennego stanowiska w tej kwestii, musi uznać zachowanie organu za całkowicie zgodne z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się zaś do poczynionych w skardze uwag dotyczących treści uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Bd 757/09, w którym przyjęto odmienne zapatrywanie na identyczny problem, podkreślić należy, że mamy tu do czynienia z zupełnie inną sprawą i w związku z tym, a contrario do przepisu art. 153 p.p.s.a., stanowisko to nie wiąże ani Sądu, ani organu odwoławczego. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.