II SA/Bd 246/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: na podstawie art. 193 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), art. 3 ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) oraz art. 124 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) 1) przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie: - czy przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w zakresie w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom wymagającym opieki pozostającym w związku małżeńskim w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) 2) zawiesić postępowanie w sprawie. II SA/Bd 246/09 Uzasadnienie 1. Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy zawisła sprawa ze skargi A. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. sygn. [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. [...] odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenia: zdrowotne i społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką L. G. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było pozostawanie przez L. G. w związku małżeńskim. W trakcie rozpoznawania sprawy powstały uzasadnione wątpliwości, co do zgodności powołanej podstawy prawnej decyzji z normami konstytucyjnymi wyartykułowanymi w przedstawionym pytaniu. 2. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] r. A. Sz. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad przewlekle chorą L. G. zam. w Ś. gm. S. Do wniosku dołączono kopię dowodu osobistego oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 17, 20, 24, 25, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 28, art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) i § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) oraz art. 104 K.p.a. odmówił A. Sz. świadczenia w formie: świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką, wnioskowanej na L. G. oraz składki na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką wnioskowaną na L. G. W uzasadnieniu decyzji powołano się na treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/07 (Dz. U. z dnia 31 lipca 2008 r., Nr 138, poz. 872). Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją RP przytoczony art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innymi niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodzinny. Wejście w życie powyższego wyroku oznacza, iż od dnia 31 lipca 2008 r. o świadczenia pielęgnacyjne, poza rodzicem lub opiekunem faktycznym niepełnosprawnego dziecka legitymującego się odpowiednim orzeczeniem, mają prawo ubiegać się także inni członkowie rodzinny, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na matkę, gdyż nie spełnia kryteriów uprawniających do ww. świadczenia, gdyż osoba wymagająca opieki Pani L. G. pozostaje w związku małżeńskim. A. Sz. odwołała się od powyższej decyzji, albowiem uważa ją za krzywdzącą, gdyż oboje rodzice zaliczeni są do znacznej niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzeczenie jest zgodne z obwiązującym prawem. Art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka lub opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmie lub zrezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. (Dz. U. Nr 138, poz. 872) Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji, powołany wyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie zdolnej do pracy, obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek alimentacyjny jest to obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania. Artykuł 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, iż obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Za krewnych w linii prostej ustawa uznała zstępnych (syn, córka lub wnuk, wnuczka) i wstępnych (ojciec, matka lub dziadek i babcia). W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. Sz. nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec swojej matki, bowiem matka pozostaje w związku małżeńskim, a małżonkowie nie zostali w tej grupie wymienieni. Powołano się na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niekonstytucyjności tego przepisu i brak jest podstaw do przyznania stronie żądanego świadczenia. Zgodnie z przywołanymi przepisami, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełnić łącznie wszystkie ustawowe przesłanki z art. 17 ust. 1 i 2, a ponadto nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. 3. Zgodnie z art. 128 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepis art. 129 § 1 K. r. i. op. określa kolejność obciążeń obowiązkiem alimentacyjnym - obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Z kolei przepis art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość samemu obowiązkowi lub gdy uzyskane od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W rozpatrywanej sprawie w stosunku do L. G. jak i jej męża E. G. orzeczono o znacznym stopniu niepełnosprawności. W stosunku do obojga małżonków orzeczono o konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W takiej sytuacji wbrew poglądowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy uznać, że na córce A. Sz., z mocy art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego spoczywa obowiązek alimentacyjny. 4. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., zwana dalej ustawą) był przedmiotem interpretacji w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/07. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innymi niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia tego prawa przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, mającym uprawnienia alimentacyjne. Niniejsze pytanie związane jest z przesłanką negatywną uzyskania świadczenia alimentacyjnego, mianowicie przesłanką określoną w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. 5. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Konstrukcja tego przepisu jest zrozumiała, gdy jedno z małżonków spełnia warunki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast drugi z małżonków jest pełnosprawny i zdolny do opieki. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie w stosunku do obojga rodziców wnioskodawczyni A. Sz. zostały wydane orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. L. G. orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] r. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności, a jej męża E. G. orzeczeniem z tej samej daty zaliczono także do znacznego stopnia niepełnosprawności. W stosunku do obojga wskazano m.in. na konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Na oboje rodziców, gdyby nie byli małżeństwem, A. Sz. uzyskałaby prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. 6. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie wyjaśniano zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). W wielokrotnie powoływanym orzeczeniu z 9 marca 1988 r. sygn. U 7/87 (OTK z 1988 r., cz. I. pn.1) wskazano, że zasada równości "polega na tym, że wszystkie podmioty prawne (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relatywną) w równym stopniu, powinni być traktowani równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących." Jak wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/07 "punktem wyjścia orzekania o zasadzie równości musi więc zawsze być, ustalenie czy istnieje wspólność cechy relewantnej pomiędzy porównywanymi sytuacjami, a więc, innymi słowy, czy zachodzi "podobieństwo" tych sytuacji... Jeżeli więc zostaje stwierdzone, że sytuacje "podobne" zostały przez prawo potraktowane odmiennie, to wskazuje to na możliwość naruszenia zasady równości". Jak podniesiono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 października 2001 r. (sygn. K 12/01) tam, gdzie to jest możliwe ustawodawca powinien unikać przyjmowania rozwiązań, które prowadzą do powstania nieuzasadnionych nierówności w obrębie klasy podmiotów uprawnionych zgodnie z ustawowymi kryteriami do otrzymania określonego rodzaju świadczeń. Wskazano, że samo odstępstwo od równego traktowania nie prowadzi jeszcze do uznania wprowadzających je przepisów za niekonstytucyjne. Nierówne traktowanie podmiotów nie musi oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, a w konsekwencji niezgodności z art. 32 czy też art. 2 Konstytucji RP. Konieczna jest jeszcze ocena kryterium, na podstawie którego dokonano zróżnicowania, bowiem wszelkie odstępstwo od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych musi zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Argumenty te muszą: - mieć charakter istotny (relewantny), a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy, wprowadzone zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony. - mieć charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych, - pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (np. orzeczenie z 23 października 1995 sygn. K. 4/95, OTK w 1995 r. cz. II s. 93) 7. W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu decyzja odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzasadniona jest wystąpieniem przesłanki negatywnej w postaci pozostawania matki wnioskodawczyni w związku małżeńskim. Małżonek matki wnioskodawczyni jest w takiej samej sytuacji zdrowotnej. Oboje małżonkowie zostali zaliczeni do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczono w stosunku do nich konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji a także spełnienie przez nich przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908) W takiej sytuacji nie mają uzasadnienia ustawowe założenia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które sprowadzały się do obowiązku opiekowania się wzajemnie, w sytuacji gdy istnieje obiektywna ku temu możliwość. Wskazana przesłanka negatywna odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma swoje uzasadnienie, gdy drugi z małżonków jest pełnosprawny. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie oboje małżonkowie są niepełnosprawni. Gdyby jeden z małżonków zmarł albo małżonkowie rozwiedliby się, wówczas skarżąca uzyskałaby prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W stosunku do każdego z rodziców skarżąca spełniła wymogi uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Czynnikiem wyłączającym możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest związek małżeński rodziców skarżącej. Nasuwa to uzasadnione wątpliwości, czy w takiej sytuacji mamy do czynienia z zasadą równości. W ślad za wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/07 należy podnieść, że i ta ustawowa regulacja musi być uznana za niesprawiedliwą i krzywdzącą. Jeżeli członek najbliższej rodziny (córka) wywiązuje się ze swoich moralnych i prawnych obowiązków wobec ciężko chorych rodziców i wymaga to rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Odmowę uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy rodzice są ciężko chorzy, skarżąca może odbierać jako swoistą "karę" za to, że opiekuje się dwojgiem rodziców. Gdyby bowiem opiekowała się jednym z rodziców, nie pozostającym w związku małżeńskim, to wówczas skorzystałoby z prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Takie zróżnicowanie sytuacji skarżącej nie znajduje uzasadnienia w wartościach, zasadach i normach konstytucyjnych. Nie jest także racjonalnie uzasadnione. Takie ograniczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej godzi w społeczne poczucie sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawa nie może być ignorowane. Zasada równości zakłada jednakowe traktowanie osób znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Zróżnicowanie w ramach jednej grupy jest jednak dopuszczalne, jeśli jest usprawiedliwione innymi wartościami. Taka sytuacja jednak w sprawie nie występuje. Trybunał Konstytucyjny interpretując art. 32 Konstytucji podkreślił, że "żadne kryterium nie może stanowić podstawy dla zróżnicowań niesprawiedliwych, dyskryminujących określone podmioty" (wyrok z 23 października 2001 r., sygn. K 22/01, OTK ZU nr 7/2001) Art. 71 Konstytucji RP wskazuje, że państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Trudno uznać, żeby przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, w sytuacji gdy oboje rodzice są uznani za niepełnosprawnych w stopniu znacznym, realizował tę normę konstytucyjną. Należy także przytoczyć inne normy konstytucyjne mówiące o ochronie rodziny i osobach niepełnosprawnych. Przepis art. 98 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że władze publiczne są obowiązane do zachowania szczególnej opieki m.in. osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Rodzice skarżącej są zarówno niepełnosprawni jak i osobami w podeszłym wieku. Z kolei art. 18 Konstytucji RP stanowi, że rodzina znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji akcentują takie wartości jak dobro rodziny, ochrona rodziny, szczególna pomoc osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, pomoc osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Są to jedne z podstawowych wartości leżących u podstaw demokratycznego państwa prawa. Nie budzi wątpliwości, że wszelkie przepisy prawne należy interpretować zgodnie z aksjologią konstytucyjną. Opieka nad starszymi i niepełnosprawnymi rodzicami jest nie tylko obowiązkiem prawnym (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) ale przede wszystkim moralnym. Obowiązek ten leży u podstaw każdej epoki cywilizacyjnej i w każdym systemie religijnym i społecznym. Na aprobatę zasługuje postawa skarżącej, która rezygnuje z zatrudnienia, aby opiekować się dwojgiem niepełnosprawnych rodziców. Takie działania Państwo powinno wspierać, a nie utrudniać. Dlatego też przepis uniemożliwiający uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy w stosunku do obojga rodziców (podmiotów mających prawo do świadczeń alimentacyjnych) będących małżonkami orzeczono o znacznym stopniu niepełnosprawności i ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie wydaje się zgody z konstytucyjną aksjologią i społecznym poczuciem sprawiedliwości. Wydanie orzeczenia w sprawie uzależnione jest od oceny zgodności kwestionowanego przepisu z normami konstytucyjnymi co uzasadnia, na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zawieszenie postępowania.