II SA/Bd 250/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 28 kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynął wniosek (formularz PPF) J.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w związku z postępowaniem zainicjowanym jego skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zgodnie z treścią formularza wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu ma ponadto bezrobotnego syna i uczącą się w szkole wyższej córkę. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, nieużytkowaną nieruchomość po rodzicach o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m² oraz dwa ciągniki rolnicze. Oświadczył ponadto, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Wniosek uzasadnił wskazaniem, iż prowadzone przez skarżącego wspólnie z żoną gospodarstwo rolne nie przynosi wysokich dochodów, a ponadto ma na utrzymaniu dwoje niezarabiających dzieci. Postanowieniem z dnia 5 maja 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpisz postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 22 maja 2015 r. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie, nadanym w placówce Poczty Polskiej w dniu 29 maja 2015 r., skarżący wskazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ponieważ uzyskiwane przychody z gospodarstwa rolnego wystarczają mu na ponoszenie wydatków na produkcję rolną i utrzymanie rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej powoływana jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie natomiast częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Jak wynika z zawartych w przedłożonym przez skarżącego formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji, skarżący prowadzi wraz z żoną i dwoma synami wspólne gospodarstwo domowe, miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę członków rodziny wynosi [...] zł. Dysponuje on ponadto oszczędnościami w wysokości [...] zł, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, domu o powierzchni [...] m² oraz dwóch ciągników rolniczych. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć należy, że skarżący uzyskuje wraz z żoną stały dochód miesięczny – [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że skarżący jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść koszty sądowe w sprawie. Sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie można utożsamiać z sytuacją osób nieosiągających jakiegokolwiek dochodu lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym wskazać należy, iż referendarz sądowy, wydając postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, słusznie stwierdził brak przesłanek do jego udzielenia. W ocenie sądu majątek skarżącego bezsprzecznie pozwala na poniesienie kosztów zainicjowanego przezeń postępowania sądowego. Za takim twierdzeniem przemawia również okoliczność zgromadzenia przez skarżącego nadwyżki finansowej, która w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznawana jest za przeszkodę w pozytywnym rozpoznaniu wniosku o przedmiotowej treści (vide: postanowienie NSA z 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II FZ 362/15, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić ponadto należy, iż skarżący w treści sprzeciwu nie przedstawił przekonującej argumentacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Twierdzeniu, iż uzyskiwany miesięczny dochód w całości konsumowany jest przez bieżące potrzeby związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i potrzeby utrzymania rodziny przeczy fakt zgromadzenia przez skarżącego nadwyżki finansowej w wysokości [...] zł. Uznać ponadto należy, iż wskazana okoliczność nie została przez skarżącego w jakikolwiek sposób uwiarygodniona. Jak już zostało powiedziane na wstępie – rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy brana jest jedynie pod uwagę bieżąca sytuacja majątkowa i rodzinna strony. Powyższe wynika z samego celu instytucji prawa pomocy, jakim jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja natomiast nie występuje – zarówno skarżący, jak i jego małżonka osiągają wspólnie obiektywnie wysoki dochód w pozwalający ponieść wymagane koszty sądowe związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Zwrócić należy uwagę na treść art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wszczynając zatem postępowanie przez sądem administracyjnym, należy mieć na uwadze również okoliczność, iż postępowanie takie generuje koszty, do opłacenia których zobowiązana jest strona, która inicjuje czynności w postępowaniu. Biorąc pod uwagę powyższe informacje uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.