II SA/Bd 252/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-11-05
Skład orzekający: Anna Klotz, Jarosław Wichrowski, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie nakazania rozbiórki samowolnie dobudowanej części budynku gospodarczego, która rozpoczęła procedurę legalizacyjną, jest prawidłowa, mimo że skarżący domaga się rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy w obrocie prawnym znajduje się decyzja o wstrzymaniu robót budowlanych i nakazaniu dostarczenia rysunków inwentaryzacyjnych (wszczynająca procedurę legalizacyjną), która nie została zakończona, a wcześniejsze decyzje nakazujące rozbiórkę zostały wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe, nie ma podstaw do nakazania rozbiórki. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji odmawiającą rozbiórki i wydał decyzję w ramach rozstrzygnięć legalizacyjnych, co jest zgodne z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie dobudowanej w 1969 r. części budynku gospodarczego, użytkowanej jako lokal mieszkalny. Organ I instancji odmówił wydania decyzji o rozbiórce, uznając, że wszczęto procedurę legalizacyjną, która nie została zakończona. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i zobowiązał spadkobierców do uzyskania pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części. Skarżący domagał się rozbiórki, zarzucając naruszenie przepisów prawa budowlanego i k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu II instancji, wskazując na potrzebę pełnego rozpatrzenia sprawy. Następnie WSA oddalił skargę, uznając, że brak jest podstaw do nakazania rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [....]stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę.
Decyzją PINB z [...] listopada 2010 r. nr [...] odmówiono wydania decyzji na rozbiórkę samowolnie dobudowanej w 1969 r. części budynku gospodarczego, obecnie użytkowanego jako lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że [...] sierpnia 1969 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, decyzją znak [...] nakazał inwestorowi W. G. wstrzymanie robót budowlanych i dostarczenie rysunków inwentaryzacyjnych całego budynku w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Inwestor wykonał zobowiązanie, stąd sprawa wymaga rozpatrzenia w oparciu o wówczas przedstawione dokumenty oraz opracowaną w 2004 r. inwentaryzację obiektu budowlanego. Nieruchomość nie jest obecnie objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na podstawie przeprowadzonych [...] czerwca 2010 r. oględzin oraz dostarczonych protokołów obowiązkowych kontroli budynku, nie stwierdzono występowania zagrożenia dla zdrowia i życia jego mieszkańców, stąd nie ma zastosowania art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), dalej zwanej Prawo budowlane z 1974 r. Nie ma zatem podstaw do wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowego obiektu. Sprawa zmiany sposobu użytkowania obiektu na funkcję mieszkalną będzie rozstrzygnięta odrębną decyzją.
Odwołanie od decyzji wnieśli F. S. i A. S., zarzucając naruszenie art. 40, art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., art. 62 ustawy z dnia 13 lutego 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 z późn. zm.), przepisów k.p.a. - art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 10, art. 79 § 1, art. 80, art. 107, przepisów ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) dotyczących przeznaczenia terenu pod zabudowę, braku decyzji o warunkach zabudowy, naruszenie przepisów techniczno-budowlanych przez usytuowanie obiektu przy granicy działki, naruszenie przepisów prawa energetycznego, wadliwość instalacji elektrycznej, pominięcie wniosków dowodowych.
Zdaniem strony skarżącej dokonano niewłaściwej interpretacji decyzji z dnia [...] 1969 r. Dostarczone przez inwestora rysunki inwentaryzacyjne w 1969 r. zostały negatywnie ocenione ze względu na niezgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co było podstawą do wydania decyzji o rozbiórce całego budynku gospodarczego (decyzja z dnia [...] 1969 r.). Stąd nie ma żadnej sprzeczności z decyzją z dnia [...] 1969 r. i budynek powinien być rozebrany. Budynek z uwagi na usytuowanie przy granicy działki niedopuszczalnie pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia przez ograniczenie możliwości zagospodarowania nieruchomości przy ul. [...]. Pominięto też wnioski na okoliczność zagrożenia ze strony instalacji elektrycznej oraz opinię własną skarżącego. Przeprowadzone postępowanie było zatem nierzetelne, niekompletne i stronnicze.
Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z [...] stycznia 2011 r. Nr [...] uchylono decyzję organu I instancji i stwierdzono wykonanie obowiązku określonego w prawomocnej decyzji z dnia [...] 1969 r. znak [...], wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury oraz zobowiązano inwestorów - spadkobierców W. G. – H. G., E. G., Z. G. i H. B. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej (w 1969 r.) części budynku, usytuowanego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] 1969 r., znak: [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury zarządziło wstrzymanie robót budowlanych realizowanej dobudowy (pralni) do istniejącego budynku gospodarczego, zaadaptowanego na cele mieszkalne, znajdującego się na posesji przy ul. [...] w [...] oraz zobowiązano W. G. do wykonania rysunków inwentaryzacyjnych całego obiektu w terminie 1 miesiąca. Inwestor wykonał w wyznaczonym czasie nakazane mu czynności, co potwierdza m.in. protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] 1969 r. wydany przez Terenowy Zespół Usług Projektowych przy Wydziale Budownictwa, Urbanistyki i Architektury P.M.R.N. w [...] oraz dokumentacja projektowa wykonana przez ten Zespół z dnia [...] 1969 r.
Pomimo wykonania przez zobowiązanego ww. czynności Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury wydało decyzję z dnia [...] 1969 r. znak: [...] o nakazie rozbiórki całego obiektu budowlanego, w terminie do końca 1980 r. Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] 1969 r. Nr [...] uchylono decyzję organu I instancji i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. znak: [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium WRN w [...] z dnia [...] 1969 r. nr [...]. Rozpatrując odwołanie od decyzji Prezydium MRN w [...] z dnia [...] 1969 r. orzekającej o nakazie rozbiórki całego obiektu gospodarczego o funkcji mieszkalnej, WINB w [...] wydał decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. znak: [...], którą uchylono orzeczenie MRN z dnia [...] 1969 i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (zgodnie z obowiązującymi kompetencjami). Decyzja WINB została zaskarżona przez A. S. i F. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który odrzucił skargi - postanowieniem z dnia [...] 2006 r., sygn. akt [...].
Z wniosku A. S. toczyło się postępowanie w sprawie nieważności decyzji WINB z dnia [...] 2005 r., które zakończyło się decyzją ostateczną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] 2006 r. znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji WINB. Wydane rozstrzygnięcie było też przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia [...] 2007 r., sygn. akt [...] oddalił skargi A. S. i F. S. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] 2009 r., sygn. akt [...] oddalił skargi kasacyjne od wyroku WSA z dnia [...] 2007 r. W uzasadnieniu wyroku z dnia [...] 2007 r. WSA wskazał, iż prawomocną decyzją z dnia [...] 1969 r. zostało wszczęte postępowanie naprawcze w sprawie rozbudowy istniejącego legalnie budynku gospodarczego z funkcją mieszkalną, które nie zostało zakończone. Natomiast decyzja z dnia [...] 1969 r. dotycząca nakazu wykonania rozbiórki całego budynku wydana została bez związku z wszczętym postępowaniem legalizacyjnym oraz bez uzasadnienia prawnego i faktycznego. Sąd wskazał też, że organ I instancji winien rozpatrzyć przedmiotową sprawę w oparciu o art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2003 r., Nr 207 poz. 2016), dalej zwana Prawo budowlane z 1974 r.
W tych okolicznościach PINB przystąpił do kontynuacji postępowania administracyjnego w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Dokonał też oględzin budynku w dniu [...] 2010 r., w czasie których stwierdził, iż obiekt wykonany jest zgodnie z wcześniej już opracowaną inwentaryzacją budowlaną z 2001 r. Organ odwoławczy dodał, że dokumentacja obejmowała inwentaryzację budowlaną całego obiektu oraz inwentaryzację instalacji elektrycznej (wykonaną przez inż. W. F.) i instalacji sanitarnych (wykonaną przez tech. W. L.) wraz z ich pozytywną oceną techniczną. Ponadto projekt budowlany posiadał pozytywne uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych z dnia [...] 2001 r. oraz pozytywną opinię Miejskiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2001 r. Inwentaryzacja budowlana z 2001 r. jest zgodna z inwentaryzacją rozbudowanego już obiektu wykonaną przez TZUP w [...] z [...] 1969 r. W wykonaniu zobowiązania przez PINB (pismo PINB z [...] 2010 r.) do przedłożenia aktualnych protokołów w zakresie: okresowej kontroli przewodów kominowych, okresowej kontroli instalacji elektrycznej oraz 5-letniej kontroli stanu technicznego budynku, dostarczono do organu wymagane dokumenty w dniu [...] 2010 r.
Organ ocenił, że z przedłożonych dokumentów, tj. protokołów kontroli przewodów kominowych z dnia [...] 2010 r., przeglądu technicznego obiektu z dnia [...] 2010 r., pomiaru oporności izolacji obwodów elektrycznych i sprawdzenia wyłącznika różnicowoprądowego z dnia [...] 2010 r. wynika, iż stan techniczny budynku oraz znajdujących się w nim instalacji jest dobry.
Jednocześnie organ II instancji zarzucił, że PINB wydał rozstrzygnięcie o odmowie nakazu rozbiórki i zupełnie pominął istniejącą w obiegu prawnym decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] 1969 r., znak: [...], którą zarządzono wstrzymanie robót budowlanych dotyczących dobudowy pralni do istniejącego budynku gospodarczego o funkcji mieszkalnej, znajdującego się na posesji przy ul. [...] oraz zobowiązano W. G. do wykonania rysunków inwentaryzacyjnych całego obiektu w terminie 1 miesiąca. Ponadto PINB powołał dwa sprzeczne ze sobą przepisy, bowiem art. 37 ma zastosowanie w przypadku nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, natomiast art. 40 w przypadku legalizacji samowoli budowlanej. Oznacza to, że decyzją z dnia [...] 1969 r. wszczęto procedurę legalizacyjną rozbudowy spornego budynku, która nie została zakończona, mimo iż strona zobowiązana wykonała nakazane jej czynności w określonym przez organ terminie, co potwierdza data wykonania ww. inwentaryzacji (z dnia [...] 1969 r.) oraz protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] 1969 r., co wynika z akt sprawy. Zgodnie z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego z 1961 r., organ mógłby wydać nakaz przymusowej rozbiórki jedynie w przypadku, gdyby inwestor nie wykonał nakazanych mu czynności w oznaczonym terminie, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W konsekwencji sprawę należało zakończyć w oparciu o art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż w czasie powstania samowoli budowlanej organy administracji wszczęły procedurę legalizacyjną w stosunku do niej zgodnie z art. 51 Prawa budowlanego z 1961 r., a nie procedurę przymusowej rozbiórki, o czym stanowił art. 52 tego Prawa. Natomiast obecnie organy nadzoru budowlanego mogą ową procedurę legalizacyjną zakończyć na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. (art. 40 i 42).
Odnosząc się do odwołań wniesionych przez A. S. i F. S. i podnoszonych przez nich kwestii lokalizacji ww. dobudowy przy granicy z działką sąsiednią, tj. o nr [...] - posesja przy ul. [...], organ zaznaczył, że podstawowa część spornego budynku usytuowana jest również w granicy ww. działek, a dobudowa obejmuje niewielką powierzchnię, tj. ok.[...] x [...] m. Przepisy techniczne obowiązujące w czasie realizacji dobudowy dopuszczały lokalizację obiektu budowlanego przy granicy działki, jeżeli miał on sąsiadować z budynkiem już istniejącym na działce przyległej.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezgodności lokalizacji spornej zabudowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to z akt sprawy wynika, że ostatni obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu [...] zatwierdzony Uchwałą Nr [...] w [...] z dnia [...] 1990 r. (opubl. w Dz. Urz. Woj. [...]), który obejmował posesję przy ul. [...] nr [...], oznaczony był symbolem [...] - teren zabudowy jednorodzinnej. Zatem sporna rozbudowa nie była sprzeczna z ww. planem. Natomiast obecnie nie ma dla tego terenu obowiązującego planu miejscowego, ponieważ ww. plan z 1990 r. stracił ważność z dniem 1 stycznia 2004 r., a nowy nie został jeszcze uchwalony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając decyzji organu odwoławczego jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa materialnego budowlanego i procesowego - przepisów k.p.a., tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 40, art. 42 i art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 52, art. 56 i art. 51 Prawa budowlanego z 1961 r. oraz planu zagospodarowania przestrzennego i przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w 1969 r. przy wydawaniu decyzji o rozbiórce budynku gospodarczego, przepisu art. 62 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz przepisów postępowania art. 7, art. 77, 79 § 1, art. 10, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 oraz art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.
Zdaniem skarżącego pozostawienie budynku dobudowanego nielegalnie powoduje nadal stan niezgodności z prawem. Stan ten winien być usunięty jedynie przez wydanie nakazu rozbiórki części pralni samowolnie zaadaptowanej na budynek mieszkalny, wybudowany bez pozwolenia na budowę przy spełnieniu obecnie przesłanek art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Ponadto skarżący wskazał, że sentencja i uzasadnienie decyzji nie ma dostatecznego uzasadnienia w stanie faktycznym i obowiązującym stanie prawnym zarówno w chwili powstania samowoli budowlanej z 1969 r., jak i obecnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, pomimo takiego wniosku F. S. w zakresie zgodności z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; w tym w szczególności określenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu nieruchomości przy ul. [...] w [...] w drodze decyzji, w ocenie skarżącego czyni zaskarżoną decyzję nieważną.
Ponadto podniesiono, że naruszony w całości został również ust. 2 art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem przedmiotowy budynek gospodarczy stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Zdaniem skarżącego PINB dla Miasta [...] nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na okoliczność istnienia zagrożenia dla zdrowia i życia z powodu istniejącej instalacji elektrycznej budynku gospodarczego, pomimo złożonego w tym zakresie wniosku dowodowego z dnia [...] 2010 r. Skarżący zarzucił, że PINB wydając decyzję przeprowadził postępowanie nierzetelnie i stronniczo, pod z góry ustalony i napisany scenariusz, bowiem w dniu [...] 2010 r. podczas oględzin budynku gospodarczego nie dopuszczono skarżącego do udziału w czynnościach oględzin, co potwierdzać ma również fakt pominięcia wniosku A. S. i F. S. o przeprowadzenie ponownych oględzin z ich pełnym udziałem. Dodatkowo podniesiono, że organ odwoławczy pominął wszystkie wnioski dowodowe A. S. i F. S. naruszając w ten sposób przepisy postępowania administracyjnego.
Zdaniem skarżącego sporny budynek – pralnia - obecnie istnieje bez jego zgody, po samowolnym ociepleniu ścian i wykonaniu samowolnym murku ogniowego, przyłącza kanalizacyjnego, a wymiana poszycia dachu nie zgadza się z inwentaryzacją z 2001 r., a zatem protokół z oględzin z dnia [...] 2010 r. podaje nieprawdę o stanie faktycznym budynku i jego wybudowaniu. W jego mniemaniu ów obiekt wybudowany został bez pozwolenia na budowę, w niezgodzie z planem zagospodarowania przestrzennego w dacie budowy w 1969 r. i bez aktualnej decyzji o warunkach zabudowy, stwarzając zagrożenie dla zdrowia i życia z powodu instalacji elektrycznej oraz stwarzający istotne pogorszenie warunków użytkowych otoczenia - zabudowy nieruchomości, w tym wymianę budynku mieszkalnego frontowego na nowy bez posiadania tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (wyrok NSA z [...] 2009 r., [...]) przez współwłaścicielkę przedmiotowego budynku H. G., dlatego zdaniem skarżącego powinien być zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. rozebrany.
Strona zarzuciła, że organy nadzoru budowlanego nie ustaliły, kiedy, przez kogo i na podstawie jakiej dokumentacji technicznej i prawnej wykonane zostały instalacje elektryczne oraz niezgodne z przepisami przyłączenie do instalacji wewnętrznej linii zasilającej budynku mieszkalnego frontowego, a dokumentacja inwentaryzacji tego nie ujęła, przy czym organy nadzoru również nie wyjaśniły, dlaczego stan instalacji elektrycznych według różnych inwentaryzacji jest rozbieżny.
Odnosząc się do naruszeń procedury administracyjnej skarżący podniósł dodatkowo, że jeżeli organ administracji publicznej kierował zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak i wydane w toku postępowania decyzje do osoby nieżyjącej, a z akt sprawy nie wynika, by w postępowaniu brali udział następcy prawni zmarłego, to naruszone zostały podstawowe zasady określone w przepisach k.p.a. (art. 7, 10, 77 i 80 k.p.a.).
Wyrokiem z dnia [...] 2011 r. w sprawie [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że już w 1969 r. rozważano, czy istnieją podstawy do rozbiórki przedmiotowego obiektu. Decyzją z 1969 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] nakazało W. G. rozbiórkę budynku. Decyzją z dnia [...] 1969 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] uchyliło ww. decyzję organu I instancji z dnia [...] 1969 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wyznaczając "termin wykonania do końca 1980 r." Prokurator Okręgowy w [...] wniósł sprzeciw od powyższej decyzji ostatecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] 1969 r., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Decyzją z dnia [...] 2005 r. GINB stwierdził nieważność ww. decyzji PWRN w [...] z dnia [...] 1969 r. Decyzją z dnia [...] 2005 r. [...] WINB w związku z decyzją GINB z dnia [...] 2005 r. oraz po ponownym rozpatrzeniu odwołania W. G. - podtrzymanego przez jego prawnych spadkobierców - uchylił decyzję dnia [...] 1969 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, tj. PINB Miasta [...]. Po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 2005 r. GINB w decyzji z [...] 2006 r. stwierdził, iż rozstrzygnięciu organu nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego z dnia [...] 2005 r. nie można zarzucić wypełnienia którejkolwiek z przesłanek enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. W wyniku rozpatrzenia skargi na decyzję GINB, Wojewódzki Sąd Administracyjny dnia [...] 2007 r. wydał wyrok o sygn. akt [...] oddalający skargę A. S. i F. S. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została wyrokiem NSA z dnia [...] 2009 r. [...] oddalona.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w wyniku przeprowadzonych postępowań nie ma podstaw do nakazania rozbiórki spornego obiektu, co jest zbieżne ze stanowiskiem organu odwoławczego.
Pozostała jednak otwarta sprawa postępowania naprawczego, skoro nie było podstaw do nakazania rozbiórki dobudowanej części obiektu, gdyż w obrocie prawnym znajduje się decyzja z [...] 1969 r. wydana przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] o wstrzymaniu robót budowlanych i nakazaniu dostarczenia rysunków inwentaryzacyjnych całego obiektu gospodarczego (k. [...] akt adm.). Decyzja ta wydana została na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane z 1961 r. oraz na podstawie § 58 pkt 1 rozporządzenia Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego. Decyzją tą wszczęto procedurę legalizacyjną, która nie została zakończona, mimo iż strona zobowiązana wykonała nakazane jej czynności w określonym przez organ terminie, co potwierdza data wykonania inwentaryzacji ([...] 1969 r.) oraz protokół zdawczo-odbiorczy owej dokumentacji z dnia [...] 1969 r. Oznacza to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że w 1969 r. państwowy nadzór budowlany wszczął postępowanie naprawcze w sprawie rozbudowy istniejącego legalnie budynku gospodarczego z funkcją mieszkalną - decyzja z dnia [...] 1969 r., ale postępowanie to nie zostało zakończone, co potwierdza m.in. pismo Urzędu Miejskiego w [...] - Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 1986 r. Taki pogląd wyraził organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, powołując się też na wyrażony w wyroku WSA w sprawie [...] pogląd, że decyzją z dnia [...] 1969 r. organ I instancji nakazał rozbiórkę całego budynku, bez uzasadnienia prawnego i faktycznego, oraz bez związku z wszczętym postępowaniem legalizacyjnym. Zatem w przedmiotowej sprawie wydane zostały dwie sprzeczne ze sobą decyzje, tj. decyzja z dnia [...] 1969 r. i decyzja z dnia [...] 1969 r. (vide ocena prawna zawarta w wyroku WSA [...]).
W tym kontekście, odnosząc się do zarzutów skarżącego, Sąd podkreślił, że przedmiotem sprawy nie jest ocena prawidłowości decyzji o rozbiórce z 1969 r. ani ocena materiału dowodowego, który stał się postawą wydania tej decyzji. Dokumenty złożone przez skarżących zostały już ocenione. Decyzja o rozbiórce z dnia [...] 1969 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Nie powiodły się też próby wzruszenia wydanych rozstrzygnięć w tym przedmiocie w ramach postępowania nadzwyczajnego. W drodze ostatecznych i prawomocnych rozstrzygnięć uznano, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki dobudowanej części budynku. Kluczowe argumenty decydujące o braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki znalazły się w uzasadnieniu decyzji [...] WINB w [...] z dnia [...] 2005 r. nr [...] (k. [...] akt WINB tom III). Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji zakończyło się orzeczeniem GINB z dnia [...] 2006 r., który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 2005 r. Orzeczenie to zyskało aprobatę po przeprowadzeniu kontroli sądowoadministracyjnej. Stąd odwoływanie się przez skarżących do dokumentów, które zostały już odmiennie ocenione, nie znajduje uzasadnienia.
Konsekwencją uznania braku podstaw do nakazania rozbiórki spornej dobudowy było wydanie decyzji o odmowie wydania decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu. Organ odwoławczy uznał, że wobec wszczęcia postępowania legalizacyjnego nie ma podstaw do wydawania odrębnej decyzji w przedmiocie odmowy rozbiórki i rozstrzygnął sprawę w przedmiocie legalizacji samowoli.
Niewątpliwie co do zasady w przypadku popełnienia samowoli budowlanej organ bada, czy istnieją podstawy do nakazania rozbiórki, czy podjęcia kroków legalizacyjnych. Gdy zdaniem organu nie występują przesłanki do nakazania rozbiórki, nie wydaje się odrębnej decyzji w tym przedmiocie, lecz podejmuje ocenę przesłanek do legalizacji. W zależności od prawidłowości wykonania zobowiązania do wykonania określonych obowiązków organ decyduje o zobowiązaniu do uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na użytkowanie lub o rozbiórce obiektu. W takim też przypadku negatywna ocena zachowania inwestora mogłaby doprowadzić do wydania dwóch sprzecznych ze sobą decyzji w przedmiocie samowoli.
W rozpoznawanej sprawie zachodzi jednak sytuacja szczególna. W sprawie wydano decyzję w przedmiocie rozbiórki i decyzję otwierającą postępowanie legalizacyjne. W przypadku wystąpienia samowoli budowlanej postępowanie w sprawie ma charakter wyjątkowy, gdyż nie przewiduje wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego istnienia samowoli lub jej braku, lecz kończy się rozstrzygnięciem o rozbiórce obiektu lub wdrożeniem ścieżki w sprawie legalizacji samowoli budowlanej w zależności od spełnienia określonych w ustawie przesłanek. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wniosek skarżącego o rozbiórkę spornego obiektu nie inicjował postępowania w sprawie samowoli budowlanej, gdyż to postępowanie już było wszczęte, ale, jak ustalił organ, nie zostało zakończone.
Organy ustaliły, że brakuje podstaw do nakazania rozbiórki, a decyzja, która była w tym przedmiocie wydana, została wyeliminowana z obrotu prawnego, stąd powołując się na własne ustalenia, ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA w sprawie [...] i skutki kontroli sądowoadministracyjnej, słusznie organ odwoławczy podzielił opinię organu I instancji o braku podstaw do orzeczenia rozbiórki. Powstał jednak problem proceduralny, czy w takim przypadku istnieją podstawy do wydania odrębnego rozstrzygnięcia o odmowie orzeczenia o rozbiórce, czy wyłącznie podstawa do rozstrzygnięcia na ścieżce legalizacyjnej. Organ odwoławczy słusznie uznał, że w ramach normalnego toku postępowania brak podstaw do orzeczenia rozbiórki oznacza konieczność prowadzenia postępowania w sprawie legalizacji. W konsekwencji organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i wydał decyzję w ramach przewidzianych przepisami prawa rozstrzygnięć legalizacyjnych. Doprowadziło to jednak do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego przez organ II instancji, pozbawiając stronę możliwości zaskarżenia tego orzeczenia w normalnym toku instancji. Pozbawienie strony możliwości kontroli rozstrzygnięcia w administracyjnym toku instancji stanowi uchybienie dalej idące, niż to, że organ I instancji wydał orzeczenie o odmowie nakazania rozbiórki. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że wniosek skarżącego nie mógł inicjować postępowania w sprawie samowoli. Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej wszczęto jeszcze w 1969 r., pod rządami Prawa budowlanego z 1961 r. Następnie uchwalono ustawę Prawo budowlane z 1974 r., a obecnie obowiązuje reżim w zakresie przepisów Prawa budowlanego określony ustawą z 1994 r. Z treści art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. wynika, że do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem wszczęto postępowanie administracyjne, nie ma zastosowania przepis art. 48, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast przepisami dotychczasowymi jest ustawa poprzednia, tj. Prawo budowlane z 1974 r. W związku z powyższym pojawiły się też wątpliwości w orzecznictwie, jakie przepisy należy stosować w przypadku finalizacji drogi legalizacyjnej dotyczące pozwolenia na użytkowanie. W tym przedmiocie NSA w wyroku z [...] 2009 r. (sygn. akt [...]) uznał, że właściwe są przepisy ustawy z 1974 r.
Biorąc pod uwagę podane zawiłości proceduralne, wszczęcie postępowania w celu orzeczenia o rozbiórce, a nie oceny, czy istnieje samowola, brak podstaw do nakazania rozbiórki w okolicznościach niniejszej sprawy, wydane uprzednio rozstrzygnięcia, zmiany stanu prawnego, daleko idące negatywne skutki pozbawienia strony możliwości kontroli orzeczenia w administracyjnym toku postępowania, w ocenie Sądu pozwalają na uznanie za dopuszczalne rozstrzygnięcie organu I instancji, zwłaszcza że w świetle art. 138 k.p.a. organ odwoławczy nie mógł się ograniczyć tylko do uchylenia orzeczenia organu I instancji.
Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej zwanej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na treść art. 170 p.p.s.a. uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest słuszne i zgodne z przepisami prawa. Organ wskazał, że w obiegu prawnym znajduje się decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].1969 r., którą zarządzono wstrzymanie robót budowlanych dotyczących dobudowy pralni do istniejącego budynku gospodarczego o funkcji mieszkalnej oraz zobowiązano W. G. do wykonania rysunków inwentaryzacyjnych całego obiektu, w terminie 1 miesiąca.
Ww. decyzja wydana została na podstawie art. 51 obowiązującej wówczas ustawy Prawo budowlane z 1961 r. oraz na podstawie § 58 pkt 1 rozporządzenia Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dn. 27.07.1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego (Dz. U. z 1961 r. Nr 38, poz.197), tj. przepisów właściwych w zaistniałej wówczas sytuacji, która jednocześnie wszczęła procedurę legalizacyjną rozbudowy spornego budynku, lecz nie została zakończona, mimo iż strona zobowiązana wykonała nakazane jej czynności w określonym przez organ terminie, co potwierdza data wykonania ww. inwentaryzacji (z dnia [...].1969 r.) oraz protokół zdawczo-odbiorczy owej dokumentacji z dnia [...].1969 r., natomiast ustalony w decyzji termin upływał dopiero z dniem [...].1969 r., co wynika z akt sprawy. Natomiast zgodnie z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego z 1961 r. organ mógłby wydać nakaz przymusowej rozbiórki jedynie w przypadku, gdyby inwestor nie wykonał nakazanych mu czynności w oznaczonym terminie, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym organ I instancji słusznie decyzją z dnia [...].2010 r. odmówił wydania nakazu rozbiórki części dobudowanej samowolnie w 1969 r. Niemniej organ II instancji sprostował podstawę prawną wydanego orzeczenia. Przepis zawarty w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. ma zastosowanie przy legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami, czego jednak zaskarżona decyzja nie obejmuje. Natomiast art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 określa przypadki, kiedy obiekt budowlany lub jego część winien podlegać przymusowej rozbiórce. Zatem odmowa wydania nakazu rozbiórki powinna być rozstrzygana w oparciu o art. 37. Z treści przepisu art. 37 ust. 1 wynika, że przymusowej rozbiórce podlega obiekt budowlany lub jego część, jeżeli powstał on niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy, a ponadto narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pkt 1), albo powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Z kolei art. 37 ust. 2 stanowi o rozbiórce obiektu budowlanego pobudowanego niezgodnie z przepisami, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Jednak w rzeczonej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa powyżej.
Ustosunkowując się z kolei do odwołań wniesionych przez A. S. i F. S, i podnoszonej w nich sprawy lokalizacji ww. dobudowy przy granicy z działką sąsiednią, tj. przy ul. [...], to należy zauważyć, że współwłaściciele tej nieruchomości brali udział w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym i nie wnieśli sprzeciwu w tym zakresie. Podstawowa część spornego budynku usytuowana jest również w granicy ww. działek, a dobudowa obejmuje niewielką powierzchnię, tj. ok. [...] x [...] m. Przy czym przepisy techniczne obowiązujące w czasie realizacji owej dobudowy dopuszczały lokalizację obiektu budowlanego przy granicy działki, jeżeli miał on sąsiadować z budynkiem już istniejącym na działce przyległej, co wynika z § 20 ust. 12 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21.07.1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196, z późn. zm.). Natomiast z inwentaryzacji budowlanej wykonanej we wrześniu 1969 r. wynika, że taka właśnie sytuacja miała miejsce, bowiem na działce nr [...] przy ww. granicy istniał budynek gospodarczy przylegający do rzeczonej rozbudowy.
Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego niezgodności lokalizacji spornej zabudowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to z akt sprawy wynika, że ostatni obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu [...] zatwierdzony Uchwałą Nr [...] w [...] z dnia [...].1990 r. (opubl. w Dz. Urz. [...]), który obejmował posesję przy ul. [...], oznaczony był symbolem [...], co oznaczało teren zabudowy jednorodzinnej. Zatem owa rozbudowa nie była sprzeczna z ww. planem. Natomiast obecnie nie ma dla tego terenu obowiązującego planu miejscowego, ponieważ plan z 1990 r. stracił swą ważność z dniem 1.01.2004 r., na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz.717, z późn. zm.), a nowy nie został jeszcze uchwalony, co jednak nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie dokonane w niniejszej sprawie.
Organ II instancji nie dopatrzył się też naruszenia procedury administracyjnej w postępowaniu organu I instancji, które miałoby wpływ na wynik sprawy, co skarżący podnoszą w swych odwołaniach. Wszystkie strony były na każdym etapie informowane o podejmowanych czynnościach przez PINB. Również przed wydaniem niniejszej decyzji strony zostały zawiadomione, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzeniem się w przedmiotowej sprawie.
Ponadto odnosząc się do pisma F. S. z dnia [...].12.2011 r., w którym złożyła ona szereg wniosków i uwag, w tym m.in. o zawieszenie postępowania, to w tym zakresie wydane zostało odrębne postanowienie z dnia [...].01.2012 r. odmawiające zawieszenia rzeczonego postępowania. Natomiast inne uwagi nie mają wpływu na wydane rozstrzygnięcie, które toczy się przed organami administracji od wielu lat.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od powyższej decyzji złożył A. S. zarzucając jej, że została wydana z naruszeniem:
wyroku WSA z dnia [...] 2011 r., w szczególności w części dotyczącej pozbawienia strony możliwości kontrolowania orzeczenia w administracyjnym toku postępowania, gdzie ponownie w świetle art. 138 k.p.a. organ odwoławczy nie mógł się ograniczyć tylko do uchylenia orzeczenia organu I instancji oraz jedynie "utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji" nie podejmując żadnych działań dla pełnego ponownego rozpatrzenia sprawy w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy;
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, gdyż istniała konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie przez organ II instancji lub w znacznej mierze przez organ I instancji, który zaniechał dokładne wyjaśnienie zgodności budynku gospodarczego z planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku, zgodności z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zabudowy domem jednorodzinnym, a nie domami dwurodzinnymi oraz samego usytuowania obiektu budowlanego w stosunku do budynku mieszkalnego;
art. 136 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie, gdy tymczasem koniecznym było uzupełnienie materiału dowodowego o decyzje o warunkach zabudowy dla nieruchomości przy ul. [...] i dokonanie oceny zgodności nielegalnej zabudowy budynku gospodarczego z tą decyzją;
art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. poprzez pominięcie obligatoryjnej procedury zbadania zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku zgodności z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dających dopiero możność dokonania oceny czy "obiekt budowlany lub jego część:
znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę,
powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że w 1969 r. budowany obiekt był w niezgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym i planem zagospodarowania przestrzennego. Obecnie brak jest planu zagospodarowania przestrzennego, zatem organy obligatoryjnie były związane do uzupełnienia materiału dowodowego o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej nieruchomości i na jej podstawie dokonania oceny zaistnienia przesłanek wynikających z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Zaniechanie takiego badania i oceny jest naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa postępowania skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji jako wydanej niezgodnie z prawem;
5. art. 97 § 1 ust. 4 poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia o odmowie
zawieszenia postępowania z powodu toczącego się postępowania administracyjnego w
sprawie wydania decyzji warunków zabudowy obejmującej przedmiotowy nielegalny budynek gospodarczy, będącej zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia zapadłego w zaskarżonej decyzji WINB z dnia [...] stycznia 2012 r.;
art. 84 i art. 78 § 1 k.p.a. przez zaniechanie powołania biegłego z dziedziny urządzeń instalacji elektrycznych oraz prac pomiarowo-kontrolnych na okoliczność istnienia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia z tytułu wadliwej instalacji elektrycznej oraz nieprawidłowych środków ochrony przeciwporażeniowej wobec istnienia w aktach sprawy opinii biegłego sądowego inż. A. P. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w [...] w sprawie sygn. akt [...] całkowicie sprzecznych z protokołami kontroli okresowej instalacji elektrycznej, na które powołały się organy I i II instancji bez dokonania prawidłowej oceny na podstawie art. 80 k.p.a.;
art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przy pomijaniu i nie odnoszeniu się organu do złożonych przez A. S. i F. S. merytorycznych istotnych wniosków dowodowych oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie wszystkich znajdujących się w aktach materiałów dowodowych, a także wskazanych przez strony miejsc znajdowania się istotnych dla sprawy dokumentów w Sądzie Rejonowym w [...] sygn. akt [...] oraz w Wydziale Administracji Budowlanej Urzędu Miasta [...], opinii urbanistycznych z lat osiemdziesiątych stwierdzających niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego usytuowania budynku na terenie, który nie jest przeznaczony pod tego typu zabudowę budynkiem gospodarczym, czy mieszkalnym i w związku z tym winien być on rozebrany. Ponadto zarzucono pominięcie obligatoryjnie obowiązującej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego w przedmiocie nielegalnego budynku gospodarczego dla toczącego się postępowania od 2010 r. o wydanie takiej decyzji dla nieruchomości z powodu braku aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, dokumentów - postanowienia Sądu i opinii biegłego sądowego w sprawie sygn. akt [...] stwierdzających, że budynek gospodarczy powoduje niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzi oraz mienia przez niebezpieczeństwo porażenia prądem elektrycznym, o jakim jest mowa w art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.;
art. 10 k.p.a. i art. 79 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie wniosków o przeprowadzenie ponowne oględzin budynku gospodarczego jako organu II instancji uniemożliwiając stronom skorzystanie z prawa udziału w oględzinach, zadawania pytań innym stronom, składania do protokołu oględzin wniosków, wyjaśnień i dowodów powstałych na skutek czynnego uczestniczenia w oględzinach, w tym istnienia zagrożenia dla życia i zdrowia oraz bezpieczeństwa mienia od wadliwej i nieprawidłowej instalacji elektrycznej budynku gospodarczego;
9. art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez nie wyjaśnienie i nie przeprowadzenie badania posiadania tytułu prawnego przez inwestora w chwili budowy w 1969 r. oraz obecnie wykazania przez spadkobierców inwestora W. G. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.;
10. art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez nie zbadanie aktualności inwentaryzacji budynku gospodarczego z 2001 r. FHU [...], gdy tymczasem stan faktyczny obecny nie odpowiada stanowi z 2001 r. i naruszenie przy tym wyroku WSA z dnia [...].2005 r.
W związku z tym skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący wywodził, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, WINB w [...] wydał decyzję bez obligatoryjnego drugoinstancyjnego (po raz drugi) rozpatrzenia sprawy w całości z uwzględnieniem wszystkich wniosków i dowodów oraz całości zebranego materiału dowodowego, ograniczając się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji z jednoczesnym pominięciem ustosunkowania się do wniosków i dowodów A. S. i F. S. oraz istotnych dowodów (w aktach sprawy) przedłożonych przez adwokata P. D.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2012 r. ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik w uzupełnieniu skargi wskazał, że W. G. oraz jego spadkobiercy nie mieli nigdy tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, co winno skutkować zastosowaniem sankcji przewidzianej w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. W piśmie podkreślono również fakt, że skarżący pomimo tego, iż jest większościowym współwłaścicielem, nie może swobodnie dysponować nieruchomością. Zwrócono ponadto uwagę na to, że skarżący uzyskał decyzję ustalającą warunki zabudowy, której zrealizowanie wymaga rozebrania budynku. W piśmie wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w [...] w sprawie [...].
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym niewątpliwie zarówno organ II instancji, jak i Sąd rozpoznając aktualnie skargę, były związane oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi przez WSA w wyroku z dnia [...] 2011 r. w sprawie [...]. Podkreślenia wymaga, że w sprawie nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które mogłyby ewentualnie podważyć ww. zasadę. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r. (II FSK 1328/10, LEX nr 1104099), "Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną." Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie uległ żadnej zmianie. Dotyczy to w szczególności podnoszonych przez skarżącego kwestii braku tytułu prawnego (własności) W. G. do nieruchomości, na której dokonał samowolnej rozbudowy budynku. Okoliczność ta niewątpliwie nie jest nową okolicznością, która wystąpiła aktualnie, lecz z istoty tego zarzutu wynika, że istniała ona już przed w/w wyrokiem z dnia [...] 2011 r. Również dowody, które Sąd dopuścił na wniosek skarżącego nie stanowią nowych okoliczności faktycznych, gdyż również istniały one znacznie wcześniej, niż zapadł wyrok WSA.
W w/w wyroku zawarto jednoznaczne stwierdzenie, iż "należy stwierdzić, że w wyniku przeprowadzonych postępowań nie ma podstaw do nakazania rozbiórki spornego obiektu" i "biorąc pod uwagę podane zawiłości proceduralne, wszczęcie postępowania w celu orzeczenia o rozbiórce, a nie oceny czy istnieje samowola, brak podstaw do nakazania rozbiórki w okolicznościach niniejszej sprawy, wydane uprzednio rozstrzygnięcia, zmiany stanu prawnego, daleko idące negatywne skutki pozbawienia strony możliwości kontroli orzeczenia w administracyjnym toku postępowania, w ocenie Sądu pozwalają na uznanie za dopuszczalne rozstrzygnięcie organu I instancji".
Należy przytoczyć za uzasadnieniem wyroku w sprawie [...], że podkreślenia wymaga, iż przedmiotem sprawy nie jest ocena prawidłowości decyzji o rozbiórce z 1969 r. ani ocena materiału dowodowego, który stał się postawą wydania tej decyzji. Dokumenty złożone przez skarżących zostały już ocenione. Decyzja o rozbiórce z dnia [...] 1969 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Nie powiodły się też próby wzruszenia wydanych rozstrzygnięć w tym przedmiocie w ramach postępowania nadzwyczajnego. W drodze ostatecznych i prawomocnych rozstrzygnięć uznano, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki dobudowanej części budynku. Kluczowe argumenty decydujące o braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki znalazły się w uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] 2005 r. nr [...] (k. [...] akt WINB, tom III). Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji zakończyło się orzeczeniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2006 r., który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 2005 r. Orzeczenie to zyskało aprobatę po przeprowadzeniu kontroli sądowoadministracyjnej (wyroki WSA i NSA). Stąd odwoływanie się przez skarżących do dokumentów, które zostały już odmiennie ocenione nie znajduje uzasadnienia.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a., co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło