II SA/Bd 261/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu sp. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 261/18 w sprawie ze skargi sp. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie wygaśniecia zezwolenia na sprzedaż napojów o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia 14 stycznia 2018 r. sp. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie wygaśniecia zezwolenia na sprzedaż napojów o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu. W dniu 7 maja 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPPr) sp. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Spółka prowadzi działalność w zakresie gastronomii. Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł, na koncie bankowym brak środków zaś w kasie jest [...] zł. Spółka określiła swe zobowiązania z tytułu podatków, ZUS oraz dostawy na łączną kwotę ok. [...] zł. Z załączonego zeznania CIT-8 za 2017 r. wynika, że przychód Spółki wyniósł [...] zł zaś koszty jego uzyskania [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że brak zezwolenia na sprzedaż alkoholu w znacznym stopniu zaniży jej dochody. Ponadto zysk za ubiegły rok Spółka przeznaczyła na spłatę zaciągniętych pożyczek. Postanowieniem z dnia 15 maja 2018r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy uzasadniając oddalenie wniosku wyjaśnił, że skarżąca nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżąca złożyła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 259 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Referendarz sądowy wnikliwie przedstawił kryteria pozwalające na udzielenie prawa pomocy jednocześnie podkreślając, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych, Sąd doszedł do wniosku, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a więc nie dysponuje żadnymi środkami na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem zauważyć, że Spółka prowadzi aktywnie działalność gospodarczą i podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł, na koncie bankowym brak środków zaś w kasie jest [...] zł. Spółka określiła swe zobowiązania z tytułu podatków, ZUS oraz dostawy na łączną kwotę ok. [...] zł. Z załączonego zeznania CIT-8 za 2017r. wynika, że przychód Spółki wyniósł [...] zł zaś koszty jego uzyskania [...] zł. Twierdziła, że zysk za ubiegły rok Spółka przeznaczyła na spłatę zaciągniętych pożyczek. Nie oznacza to spełnienia warunków do przyznania pomocy w całkowitym zakresie. Nie ma też podstaw do preferowania określonych wydatków kosztem zobowiązań wynikających z toczących się spraw skarżącej. Spółka jako podmiot profesjonalny, prowadzący działalność gospodarczą powinna była wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 196/06 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z tego względu argumentacja zawarta w sprzeciwie dotycząca braku możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wniesiony przez Skarżącą sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zawarta w nim ocena sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych Skarżącej jest poprawna. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.