II SA/Bd 267/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz pkt 1 poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej A.C. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO"), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej A. C., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko - L. C. w kwocie [...]zł miesięcznie w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. i odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. C. w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Rozstrzygnięcie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę L. C. w kwocie [...]zł miesięcznie w ww. okresie oraz o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M. C. w ww. okresie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż dnia [...] maja 2018 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci. Wniosek ten skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w S. dnia [...] sierpnia 2017 r. w wyniku czego, decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] przyznano jej prawo do wnioskowanych świadczeń na dwoje dzieci. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że A. C. zamieszkuje z dziećmi w Polsce i jest nieaktywna zawodowo, natomiast mąż skarżącej T. C. jest kierowcą międzynarodowym na terenie krajów objętych koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Tym samym stwierdzono, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym, Burmistrz S. decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] września 2017 r. nr [...]. Jak wskazał Wojewoda, po uprzednim powołaniu się na odpowiednie przepisy prawa krajowego oraz wspólnotowego, w toku procedury sprawdzającej, dotyczącej uzyskania dochodu przez T. C., jako jednego z czynników decydujących o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, ustalono, iż został przekroczony dopuszczalny miesięczny dochód w wysokości 800 zł w przeliczeniu na członka rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2134, dalej powoływanej jako "ustawa o pomocy"). Jak wskazał bowiem organ I instancji, T. C. uzyskał za rok 2016 z tytułu zatrudnienia dochód w kwocie netto [...] zł oraz [...] euro, co po przeliczeniu zgodnie ze średnim kursem euro z obwieszczenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 30.12.2016 r., dało kwotę [...]zł. Razem dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł, co po przeliczeniu na jednego członka rodziny dało kwotę [...]zł miesięcznie. Wobec tego organ odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M. C., argumentując to przekroczeniem dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w maksymalnej wysokości 800 zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. skarżąca odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę w pkt 1. i przyznanie świadczenia wychowawczego na M. C. na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. Ponadto zarzuciła niewłaściwość organu wydającego zaskarżoną decyzję z uwagi na brak w stanie faktycznym sprawy przesłanek do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, iż wbrew twierdzeniom organu I instancji, ojciec dziecka T. C. nie uzyskał dochodu poza granicami Polski, gdyż jest on pracownikiem J. C., prowadzącego firmę w C. , a miejsce wykonywania pracy określone w umowie o pracę to C.. Wskazała ponadto, że dla stwierdzenia, czy w konkretnej sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wnioskodawca musi przekazać informację dotyczącą miejsca zamieszkania rodzica za granicą oraz dane jego pracodawcy. Natomiast w jej uznaniu sytuacja, w której T. C. jako kierowca wyjeżdża poza granice kraju, nie oznacza, że posiada on miejsce zamieszkania poza granicami Polski czy też że uzyskuje tam dochód. Wykonuje on bowiem polecenia służbowe pracodawcy i przebywa za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do jego wykonania, co ma charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Wobec tego, jak wskazała skarżąca, kierowcy transportu międzynarodowego nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą. Tym samym, w jej ocenie, organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest Ośrodek Pomocy Społecznej w S. . Skarżąca wskazała ponadto na wadliwość decyzji organu I instancji w zakresie pkt 1, polegającą na niesłusznym zaliczeniu do dochodu rodziny diety z tytułu podróży zagranicznej otrzymywanej przez małżonka pracującego jako kierowca. Podniosła, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2220, dalej jako "u.ś.r.") w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 167), w przypadku otrzymania diet do dochodu rodziny nie wlicza się ich faktycznej wysokości, a wysokość ryczałtową. Zdaniem skarżącej, organ I instancji wyliczając zatem dokładnie kwotowo otrzymane przez T. C. diety, działał bez podstawy prawnej. Ponadto, podkreśliła, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie są wynagrodzeniem za pracę, a rekompensatą zwiększonych kosztów wyżywienia, nie powiększają one dochodu rodziny i w związku z tym, nie mogą być one uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Diety te, jak wskazała, nie stanowią dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r., bowiem taką kwalifikacją mogą być objęte jedynie należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą, co nie znajduje zastosowania w przypadku diet otrzymywanych przez kierowców transportu międzynarodowego. Wykonując polecenie służbowe, kierowcy przebywają bowiem za granicą, jedynie w związku i przez czas konieczny do jego wykonania i nie można uznać ich za osoby przebywające czasowo za granicą, a jedynie za wykonujące polecenia służbowe pracodawcy. Ponadto skarżąca wskazała, iż istotnym jest, że T. C. nigdy nie był oddelegowany do pracy za granicą, a jedynie odbywał podróże służbowe na polecenie pracodawcy. Błędne, w jej uznaniu, było wobec tego również przyjęcie przez organ, iż T. C. osiągnął dochody poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz przeliczenie ich na podstawie średniego kursu walut obcych. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, SKO powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy – powołując się uprzednio na stosowne przepisy, m.in. art. 16 ustawy o pomocy – wskazał, iż z akt sprawy wynika, że T. C. jest pracownikiem wykonującym pracę najemną poza granicami Polski i w związku z tym wydany został druk A1, tj. zaświadczenie o ustawodawstwie dotyczące zabezpieczenia społecznego mającego zastosowanie do osoby uprawnionej, wystawiony na podstawie art. 11-16 rozporządzenia (WE) nr 883/2004. Mając na uwadze, iż zaświadczenie to uprawnia m.in. do ubiegania się o prawo do świadczeń rodzinnych na terenie państw członkowskich, organ II instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie występują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organem właściwym w odniesieniu do spraw, w których zachodzi koordynacja systemów zabezpieczania społecznego, jest natomiast wojewoda. Zatem w uznaniu SKO, w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] był organem właściwym. Ponadto SKO wskazało, że mąż skarżącej zatrudniony jest jako kierowca przez polskiego pracodawcę i wykonuje pracę w kraju z możliwością delegowania poza granice Polski, jest pracownikiem wykonującym pracę najemną w dwóch lub w kilku państwach członkowskich i z tego tytułu uzyskuje dochód w postaci wynagrodzenia i diet. Jak zaznaczył organ II instancji, dochodem rodziny w przedmiotowej sprawie jest zatem dochód męża osiągnięty w roku bazowym włącznie z dietą. Wskazał przy tym, że w orzecznictwie podkreśla się, że skoro wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń brano pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, w tym także niepodlegających obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy traktować równie szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika w ramach stosunku pracy płatności. Mając powyższe na uwadze, organ po przeliczeniu dochodu rodziny skarżącej wskazał, iż dochód ten na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, zaś kwota ta przekracza kryterium dochodowe przewidziane w ustawie o pomocy. Zasadnym było zatem, w uznaniu organu II instancji, odmówić przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i przyznanie tegoż świadczenia na dziecko drugie. Na ostateczną decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła skarżąca, zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego w postaci: a) art. 2 ust 1 ustawy o pomocy w zw. z art. 3 u.ś.r., a tym samym uniemożliwienie skarżącej nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M. C. w okresie od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; b) art. 16 ustawy o pomocy poprzez zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") poprzez niedopełnienie obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; b) naruszenie art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego; c) rażące naruszenie zasady legalności działania organów administracji z art. 6 k.p.a., zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa z art. 8 k.p.a., zasady przekonywania obywateli z art. 11 k.p.a. W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M. C. lub ewentualne uchylenie decyzji organów I i II instancji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto wskazała, iż SKO nie odniosło się w przeważającej części do podniesionych przez nią zarzutów wyszczególnionych w tymże odwołaniu, m.in. do zarzutu naruszenia prawa przez dokładne kwotowe wyliczenie diet T. C.. Skarżąca podniosła także, że w jej uznaniu, SKO błędnie ustaliło, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny mieć przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ wszyscy członkowie rodziny C. mają miejsce zamieszkania w Polsce, a miejscem świadczenia pracy T. C. są C.. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] w części odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie od [...]października 2017 r. do [...] września 2018 r. Materialnoprawną podstawę wymienionych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 - zwanej dalej "p.p.w.d."), która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Stosownie do treści art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 p.p.w.d., prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1), przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200 zł (art. 5 ust. 4 ). Z treści cytowanych przepisów wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Przy czym w przypadku pierwszego dziecka w rodzinie dodatkowym warunkiem uzyskania świadczenia wychowawczego jest nieprzekroczenie kwoty kryterium dochodowego rodziny w wysokości 800 zł na osobę w rodzinie, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne w wysokości 1.200 zł na osobę w rodzinie. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia wychowawczego jest również zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim dana osoba ma otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Przepisy omawianej ustawy regulują również kwestie właściwości organów, przewidując w art. 11 p.p.w.d., że właściwym do wydania decyzji w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego jest wojewoda, gdyż pełni on funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1- 8 p.p.w.d.: - w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie, - w przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, - przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, - w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, - w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 11, - w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, - w przypadku, o którym mowa w ust. 6, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, - w przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego (w przypadku, o którym mowa w ust. 1 art. 16 p.p.w.d.) lub informuje o tym fakcie organ właściwy – (w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 2 p.p.w.d.). Stosownie do art. 2 pkt 15 p.p.w.d., ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – oznacza to Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1, z późn. zm.). W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń. Wskazane akty normatywne prawa unijnego, stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Umożliwiają one jednocześnie ustalenie ustawodawstwo państwa, któremu podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą (vide:. wyrok NSA z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1696/18, wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 390/18 – dostępne na stronie internetowej www.http//orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA). Z powołanego wyżej przepisu art. 16 ust. 1 p.p.w.d. wynika, że w przypadku gdy jeden z członków rodziny (np. ojciec dziecka) przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. To wojewoda staje się wówczas organem uprawnionym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Właściwość wojewody wynika zatem nie tyle z ustalenia właściwego ustawodawstwa przy zastosowaniu w/w przepisów unijnych, lecz z ustalenia, że w państwie pobytu członka rodziny zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a "zastosowanie" przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powstaje w związku z równoległym nabyciem uprawnień w innym państwie członkowskim przez osobę uprawnioną. Kwestię kumulacji świadczeń reguluje natomiast art. 68 Rozporządzenia nr 883/2004, który w ust. 2 stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mającym pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Norma ta z kolei przewiduje pierwszeństwo prawa udzielanego z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym osoby wykonujące w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlegają ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego (art. 11 ust. 3 lit. a ww. rozporządzenia) z wyjątkami, które mają zastosowanie w myśl art. 12 i 13 w/w Rozporządzenia nr 883/2004. Na marginesie warto też wyjaśnić, że świadczenie wychowawcze w ramach przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy traktować jako świadczenie rodzinne, ponieważ - stosownie do w/w Rozporządzenia nr 883/2004 - określenie świadczenie rodzinne oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych. Definicja ta jest bardzo szeroka i swoim zakresem obejmuje nie tylko świadczenia, które zostały umiejscowione w polskim prawie w ustawie o świadczeniach rodzinnych, ale również inne świadczenia, które mają odpowiadać wydatkom rodziny. W realiach rozpoznawanej sprawy organy odmówiły przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę M. C. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, a właściwość wojewody została uzasadniona zatrudnieniem męża skarżącej w charakterze kierowcy międzynarodowego na terenie krajów objętych koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Przenosząc przedstawione powyżej rozważania natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy, uznać należy, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są co najmniej przedwczesne. Organy, stosownie do wymogów wynikających z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., nie wyjaśniły w sposób wystarczający kluczowej kwestii związanej z podstawą do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym podstaw właściwości organu I instancji do rozpoznania sprawy. Organy nie wyjaśniły mianowicie charakteru aktywności zawodowej męża skarżącej podczas jego pobytu poza granicami kraju. Nie było, w ocenie Sądu, wystarczające stwierdzenie faktu wyjazdów ojca dziecka do innego państwa w związku z wykonywaniem pracy kierowcy w transporcie międzynarodowym. Wobec charakteru popełnionych naruszeń w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić również należy, że ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy administracji nie sprostały powyższym obowiązkom, naruszając omówione przepisy, przede wszystkim w zakresie prawidłowości ustalenia, czy w sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organy obu instancji zgodnie przyjęły, że mąż skarżącej jest aktywny zawodowo poza granicami Polski. Jednakże Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie uzasadnił tego stanowiska, a organ odwoławczy wskazał na wydanie zaświadczenia A 1 (potwierdzającego podleganie polskiemu ustawodawstwu). Tymczasem - w przekonaniu Sądu - z akt administracyjnych nie wynika bezspornie, by w okresie objętym zaskarżonymi decyzjami mąż skarżącej rzeczywiście przebywał za granicą i na jakich warunkach wykonywał on pracę zarobkową. Trafnie zatem podniosła skarżąca, że organy nie poddały odpowiedniej weryfikacji treści stosunku pracy jej męża łączącego go z pracodawcą, nie wyjaśniły też kwestii związanej z właściwością wojewody do rozpoznania sprawy. W ocenie Sądu, ustalenie prawidłowego charakteru aktywności zawodowej męża skarżącej ma niewątpliwie bardzo istotne znaczenie, ponieważ wiąże się z oceną, że w okresie objętym decyzjami członek rodziny osoby uprawnionej w Polsce nabył równolegle uprawnienia w innym Państwie członkowskim, czyli że doszło do zbiegu uprawnień. W przekonaniu Sądu, wobec w/w uchybień, za słuszne należy uznać zarzuty skarżącej, iż organy przeprowadziły postępowanie z naruszeniem omówionych wyżej przepisów k.p.a. Zdaniem Sądu, opisane nieprawidłowości i konieczność poczynienia kompletnych ustaleń, od których zależeć będzie prawidłowe zastosowanie wobec skarżącej przepisów prawa materialnego, stanowią przesłankę do uchylenia podjętych w sprawie decyzji. Jak bowiem wykazano, dokonana przez organy ocena jest niepełna i wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego. W tym stanie rzeczy, Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. Dopiero prawidłowe ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w art. 16 ust. 4 p.p.w.d. pozwoli wojewodzie na podstawie art. 16 ust. 7 p.p.w.d. wydać decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 tej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. Zasądzony w punkcie drugim wyroku zwrot niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata obejmuje jedynie zwrot opłaty skarbowej poniesionej z tytułu udzielenia pełnomocnictwa. Zwrot wynagrodzenia pełnomocnika podlegać będzie rozpoznaniu w odrębnym postanowieniu.