II SA/Bd 268/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Bartosza O. na decyzję Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we W. z dnia [...] 2005 r. Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Decyzją Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we W. z [...] 2005 r. nr [...] orzeczono o skreśleniu z listy studentów Bartosza O. uzasadniając, iż nie uiścił on opłat za zajęcia dydaktyczne w przewidzianym przez stosowne przepisy terminie, pomimo udzielonej mu także prolongaty na dokonania tej czynności. Jednocześnie pouczono stronę, że w przypadku niezadowolenia z rozstrzygnięcia, istnieje możliwość zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Bartosz O. wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia w jego sprawie podnosząc, iż nie uiszczenie przez niego opłaty za zajęcia dydaktyczne nie wynikało z zamierzonego działania, lecz powodowane było trudną sytuacją finansową i zdrowotną jego i rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, me znajdując podstaw do jej uwzględnienia i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych. Ogólną ideą skargi do sądu administracyjnego jest to, aby przed wniesieniem jej do sądu wyczerpać drogę postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżania, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia 52 § 2 cyt. ustawy), zaś zgodnie z art. 52 § 3, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, należy przed wniesieniem jej do sądu wezwać właściwy organ na piśmie do usunięcia naruszenia prawa. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że warunkiem prawidłowego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu administracyjnym albo zwrócenie się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Ustawa z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1598) nadała nowe brzmienie art. 85 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych, który w dotychczasowym brzmieniu przewidywał, że organem wyższego stopnia w sprawach, w których decyzje wydaje rektor jako organ pierwszej instancji, jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego lub minister, któremu przekazano uprawnienia w trybie art. 27 ust. 5. (Dz. U. Nr 96, poz. 590 ze zm.). Takie rozwiązanie realizowało konstytucyjną zasadę wyrażoną wart. 78 Konstytucji przewidującą, że każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Zgodnie natomiast z nowym brzmieniem art. 85 cyt. wyżej ustawy, do decyzji podjętych przez organ uczelni zawodowej w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Decyzje wydane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W zaskarżonej decyzji znajduje się pouczenie, że decyzja jest ostateczna i nie służy od niej odwołanie. Stronie niezadowolonej z decyzji przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od otrzymania decyzji za pośrednictwem organu I instancji. Innymi słowy w pouczeniu zaprezentowano stanowisko, że można wnieść skargę od decyzji organu I instancji. Takie założenie nie jest zgodne z przytoczoną wyżej ogólną zasadą przewidującą możliwość zaskarżania decyzji, postanowień, innych aktów, a także uchwał, po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Należy zatem poszukiwać takiej formuły interpretacyjnej, która godziłaby treść art. 85 ustawy o wyższych szkołach zawodowych z przyjętymi wyżej założeniami kontroli prowadzonej przez sąd. Należy zauważyć, że zmiana ustawy o szkolnictwie wyższym i ustawy o wyższych szkołach zawodowych została dokonana w sytuacji, gdy obowiązywała już ustawa z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sformułowanie, że stosuje się przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego nie oznacza, w ocenie Sądu, że na podstawie tych przepisów przed wniesieniem skargi należy wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Podstaw takich nie daje treść art. 52 § 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także wnioski wynikające z wykładni systemowej tego przepisu. Punktem wyjścia dla znalezienia właściwego rozwiązania należy uczynić zawartą w regulacji art. 85 ustawy o wyższych szkołach zawodowych normę nakazującą stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 08.11.2000 r. SK 18/99, OTK 2000/7/258) podkreślono, że zważywszy na autonomię szkół wyższych, "decyzja organów uczelni", to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji. Ustawodawca świadomie przyjął model zbliżony do administracyjnoprawnego, zarówno jeżeli chodzi o charakter tych "decyzji", jak i realizację prawa studenta do sądu. Model taki pozostaje w pełni w zgodzie z całością regulacji przyjętej w art. 70 Konstytucji. Nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie K.p.a., winny mieć także zastosowanie do adresata "decyzji" rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Poglądy te zostały podzielone też w orzecznictwie sądowym (uchwała NSA z 13.10.2003r, OPS 5/03, ONSA 2004/1/9). W myśl poprzednio obowiązującej ustawy z 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), na tle art. 34 ust. 3 w związku z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym, wypowiedziane były poglądy, że na tle jednoinstancyjnych decyzji rektora, przed wniesieniem skargi należy wyczerpać tryb, o którym mowa wart. 34 ust. 3 ustawy o NSA, czyli wezwać do usunięcia naruszenia prawa (postanowienie NSA z 12.03.2002 r. sygn. I SA 3147/00 LEX 81743). Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w warunkach rozpatrywanej sprawy oznacza, że skarżący, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, musi wystąpić do rektora szkoły z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.). Ponieważ z wnioskiem takim nie wystąpiono, skarga, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega odrzuceniu. Skarżący zachował się jednak stosownie do pouczenia zawartego w decyzji. Mylne pouczenie nie może mu szkodzić (art. 112 Kp.a.). Może on wystąpić z wnioskiem, w ciągu 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego postanowienia (art. 111 § 1 Kp.a. stosowany odpowiednio) o uzupełnienie decyzji co do prawa odwołania, jak również z wnioskiem o przywrócenie terminu. Rozpatrzenie tych wniosków winno nastąpić w zgodzie z normą konstytucyjną, gwarantującą każdemu prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.