II SA/Bd 280/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2014r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Starosta C. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwany k.p.a.) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151, dalej zwana u.k.p.) odmówił wydania J. L. prawa jazdy kat. A, C, C+E. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...].10.2013 r. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w C., sygn. akt [...], informujący o nałożeniu na J. L. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, do których prowadzenia wymagana jest kategoria B na okres 2 lat. W związku z powyższym J. L. złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kat. A, C, C+E. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie dokumentu kat. A, C i C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez J. L., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami określają m.in. zasady wydawania dokumentów potwierdzających istnienie uprawnień do kierowania pojazdami. W ocenie SKO treść art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie budzi wątpliwości. Odwołującemu nie może być zwrócone prawo jazdy, gdyż dokument ten obejmuje swoim zakresem uprawnienia kategorii B, których został on pozbawiony. Ponadto zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 12 ust. 2 u.k.p., prawo jazdy odpowiedniej kategorii nie może być wydane w czasie trwania zakazu sądowego obejmującego uprawnienia do kierowania pojazdów kategorii B. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wiąże organy administracji publicznej, które nie mogą wydawać rozstrzygnięć sprzecznych z jego treścią. Zakaz wydawania prawa jazdy kategorii A, C, C+E, w sytuacji orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów kategorii B, jest uzasadniony potrzebą ochrony użytkowników dróg publicznych. Za odmową wydania prawa jazdy w zakresie tych kategorii przemawia potrzeba ochrony użytkowników dróg publicznych, które zadecydowały o wydaniu przez Sąd wyroku zakazującego kierowania pojazdami kategorii A. To, że sąd karny jedynie częściowo - w zakresie kategorii B - odebrał odwołującemu uprawnienia do kierowania pojazdami, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne kat. A, C, C+E, bowiem jest to zakazane zakazem wynikającym z przywołanych wyżej przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył J. L. uzasadniając ją tym, że decyzja uniemożliwia mu wykonywanie zawodu kierowcy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sąd stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia. W niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...].09.2013 r., sygn. akt [...], na podstawie art. 42 § 1 k.k. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B, na okres 2 lat. Skarżący posiadał prawo jazdy kategorii A, B, C, B+E, C+E i zwrócił je organowi. Następnie dnia [...].11.2013 r. złożył w Starostwie Powiatowym w C. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C, C+E. Zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącemu wydania prawa powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Wskazać należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3, przytoczony przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Organy orzekające uznały, że aktualnie obowiązujące przepisy wykluczają możliwość wydania w niniejszej sprawie prawa jazdy kategorii A, C, C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. W ocenie Sądu organ niezasadnie przyjął, że skarżący jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii A, C, C+E, ponieważ posiada on już prawo jazdy w tym zakresie, skoro Sąd Rejonowy orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem tych pojazdów, do których prowadzenia uprawnia kategoria B prawa jazdy. Podzielając stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12.06.2013 r., sygn. akt II SA/Ol 337/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20.02.2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1605/13, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) należy stwierdzić, że dokonując interpretacji przywołanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami trzeba mieć na względzie całość regulacji tej ustawy, a nie tylko poszczególne jej zapisy. Z faktu, że ustawodawca wyraźnie nie określił, iż przepisów art. 12 nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii, nie można wywodzić, że ustawodawca nie stosuje rozróżnienia odnośnie wymogów, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o prawo jazdy, których wcześniej nie posiadała lub które utraciła, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 103 ust. 3 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jednakże stosownie do art. 103 ust. 4 powołanej ustawy, przytoczonego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. W tych przypadkach, zgodnie z art. 104 u.k.p., osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania pojazdem. A contrario z art. 104 u.k.p. wynika zatem, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny (art. 103 ust. 1 pkt. 4 u.k.p.). Tym bardziej wymogi te nie mogą znaleźć zastosowania do tych osób - w zakresie przysługujących im uprawnień, które nie zostały cofnięte. Należy również zwrócić uwagę na to, że we wniosku z dnia [...].07.2013 r. skarżący zaznaczył w odpowiedniej rubryce, iż żąda zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Wobec powyższego ubiegał się on o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a nie o wydanie prawa jazdy (wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, C, C+E). Skoro wniosek ten był wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C, C+E, to stwierdzić należy, że nie miał do niego w ogóle zastosowania art. 12 u.k.p. Zatem w niniejszej spawie organy orzekły o odmowie wydania prawa jazdy, natomiast nie rozstrzygnęły żądania zawartego w ww. wniosku skarżącego, tj. żądania zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Podkreślić trzeba, że z art. 1 ust. 1 pkt 3 u.k.p. wynika, iż określone zostały w niej nie tylko zasady uzyskiwania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami, ale również zatrzymywania i zwrotu zatrzymanych dokumentów stwierdzających posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami. Również przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r. poz. 1005) w § 6 ust. 4 pkt 14 rozróżniają pojęcia wydania prawa jazdy i zwrotu prawa jazdy. Zgodnie z nim wygenerowany przez organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie profil kandydata na kierowcę zawiera wskazanie, czy wniosek dotyczy: "a) wydania prawa jazdy lub pozwolenia, b) przywrócenia cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami, c) wymiany wydanego za granicą prawa jazdy nieokreślonego w konwencjach o ruchu drogowym, d) zwrotu zatrzymanego prawa jazdy". Podkreślić też należy, że w świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. To sąd zatem, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie też z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., w świetle których starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że to sąd karny – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w wyroku sądu karnego. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I KZP 4/13, Lex nr 1322316, źródłem obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami jest wyrok sądu wraz ze stanowiącym jego integralną część rozstrzygnięciem nakładającym na skazanego obowiązek zwrotu takiego dokumentu - art. 43 § 3 in princ. k.k., a nie decyzja organu administracji publicznej o cofnięciu uprawnień, wydana na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 43 § 3 k.k. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości to, że uregulowania zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. winno być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się dopiero o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii i nigdy ich nie posiadały, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy określonej kategorii (w niniejszej sprawie kategorii B). Nie można twierdzić, że racjonalny ustawodawca daje sądowi powszechnemu w art. 42 § 1 i 2 k.k. prawo do wyboru najbardziej, w ocenie tego sądu, racjonalnego środka karnego, by następnie prawo to miałoby być likwidowane przez zapisy ustawy o kierujących pojazdami błędnie interpretowane przez organy w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że orzekające w niniejszej sprawie organy dokonały rozszerzającej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Regulacje te winny być stosowane wyłącznie do osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonych kategorii nigdy ich nie posiadając, a nie wobec tych osób, w stosunku do których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący uprawnienia w zakresie określonej kategorii. Zamysłem ustawodawcy było niewątpliwie to, aby wydanie prawa jazdy wskazanych w tych regulacjach kategorii nie prowadziło do iluzoryczności orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego określoną kategorię. Odmienną jest jednak sytuacja, kiedy to sąd karny wprost wskaże, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy określonych kategorii. W takim przypadku poprzez odmowę wydania (a de facto zwrotu) prawa jazdy innych jeszcze kategorii, organy administracji publicznej faktycznie pozbawiają uprawnionego prawa do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny. Również konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych w połączeniu z treścią art. 42 § 1 k.k., w braku innych jednoznacznych uregulowań w ustawie o kierujących pojazdami, nie pozwala na cofanie uprawnień w trybie art. 103 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 182 § 2 k.k.w. innych niż orzeczone przez sąd karny. Reasumując, stwierdzić trzeba, że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 1 lub § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby do niewykonalności wyroków sądu powszechnego. W związku z tym stwierdzić należy, że organy administracji publicznej dokonały nieprawidłowej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. i poprzez odmowę wydania (zwrotu) prawa jazdy pozbawiły skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd powszechny. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe wskazania Sądu co do prawidłowej wykładni i zastosowania powołanych przepisów. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się kwota [...] zł uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu (§ 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193).